Adhyaya 169: The Glorification of Bhilla Tirtha and the Hunter’s Devotion to Adikeśa (Śiva)
അധ്യായം 169-ൽ ബ്രഹ്മാവ് ഭില്ലതീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം പാടുന്നു—ഇത് രോഗനാശകവും പാപഹരവും മഹാദേവന്റെ പാദപദ്മഭക്തി നൽകുന്നതുമായ തീർത്ഥമാണ്. കഥ ഗംഗയുടെ തെക്കൻ തീരത്ത് ശ്രീഗിരിക്ക് സമീപമുള്ള ‘ആദികേശ’ എന്ന ശിവലിംഗത്തെക്കുറിച്ചാണ്; ഋഷിമാർ അതിനെ ആരാധിക്കുന്നു, അത് സർവകാമപ്രദമെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ തപസ്വി സിന്ധുദ്വീപനും മുനി വേദനും എന്ന രണ്ടു സഹോദരർ ഉണ്ടാകുന്നു; വേദൻ മന്ത്രനിയമങ്ങളോടെ സൂക്ഷ്മമായി പൂജ ചെയ്യുന്നു. ഒരു ഭക്ത വ്യാധ/ഭില്ലൻ വായിൽ കൊണ്ടുവന്ന വെള്ളം, ഇലകൾ, മാംസം എന്നിവയും ഏകാഗ്രഭാവത്തോടെ അർപ്പിക്കുന്നു. വേദൻ ഇതിനെ അപവിത്രമെന്ന് കരുതി ശിക്ഷിക്കാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോൾ, ശിവൻ പ്രത്യക്ഷമായി ഭാവമാണ് പ്രധാനമെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു—ലിംഗത്തിന്റെ ‘ശിരസ്സിലെ’ ക്ഷതി വേദന്റെ സ്വന്തം കൈകാര്യം മൂലമാണ് പ്രകടമാകുന്നത്; വ്യാധന്റെ പ്രേമഭക്തി സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നു. സ്ഥലത്തിന് തന്റെ പേര് ലഭിക്കണമെന്നും സ്മരണ മാത്രത്തിൽ യജ്ഞഫലം ലഭിക്കണമെന്നും വ്യാധൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു; ശിവൻ വരം നൽകി ഭില്ലതീർത്ഥത്തെ സ്നാന-ദാനഫലപ്രദവും ശുദ്ധി-ഭക്തി, ഭോഗ-മോക്ഷദായകവുമായ തീർത്ഥമായി സ്ഥാപിക്കുന്നു।
Chapter Arc
{"opening_hook":"Brahmā opens with a tīrtha-māhātmya proclamation: on the southern bank of the Gaṅgā near Śrīgiri lies Bhillatīrtha, a rogaghna–pāpanāśana ford that grants devotion to Mahādeva’s lotus-feet and fulfills desired aims through snāna and dāna.","rising_action":"The scene narrows to Ādikeśa—Śiva in liṅga-form—revered by ṛṣis. Two brothers are linked to the place: Sindhudvīpa (ascetic) and Veda (ritual expert). Veda performs a precise, mantra-governed pūjā, but a bhilla/vyādha arrives and offers water carried in his mouth, leaves, and even meat—acts that appear to violate orthodox purity and ritual grammar, provoking Veda’s indignation and intent to punish.","climax_moment":"Śiva intervenes to reveal the doctrinal pivot: bhāva (inner devotion) outweighs external correctness. The apparent ‘injury’ to the liṅga’s head manifests through Veda’s own grasping/handling born of anger and pride, while the hunter’s offerings—though socially stigmatized—are accepted because they are single-minded and loving. The chapter’s teaching crystallizes as a correction of ritualism and judgment.","resolution":"The hunter petitions Śiva that the site bear his name and that mere remembrance confer sarvakratu-phala (the fruit of all sacrifices). Śiva grants eponymy and universal merit, establishing Bhillatīrtha as a purifier that yields both bhukti and mukti; Veda too receives Śiva’s grace, closing with the tīrtha’s enduring efficacy for bathing, gifting, and devotion.","key_verse":"“Not by birth, learning, or the outer rite do I become pleased; I am won by bhāva alone. Whatever is offered with devotion—be it leaf, water, or food—I accept.” (Teaching of Ādikeśa/Śiva; sense of the chapter’s central dictum)"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Tīrtha-māhātmya of Bhillatīrtha centered on Ādikeśa-liṅga and the primacy of bhāva-bhakti.","secondary_themes":["Ritual pluralism: mantra-ordered pūjā versus improvised offerings within one sacred precinct","Ethics of perception: warning against pride, anger, and judging devotion by external purity","Eponymous foundation: naming a tīrtha through a devotee’s boon and making remembrance salvific","Bhukti–mukti synthesis: worldly aims and liberation promised through snāna, dāna, and devotion"],"brahma_purana_doctrine":"Pilgrimage geography is not merely descriptive but soteriological: a tīrtha becomes a ‘shortcut’ to sarvakratu-phala and Śiva-bhakti when consecrated by divine approval of sincere devotion, even when ritual form deviates from orthopraxy.","adi_purana_significance":"As an Adi-Purāṇa layer, the chapter models how primordial sacred history anchors later practice: it legitimizes local kṣetras by narrating their founding grace-event and universalizes access to merit through bhāva, remembrance, and tīrtha-contact."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"शान्त (śānta)","climax_rasa":"अद्भुत (adbhuta)","closing_rasa":"शान्त (śānta)","rasa_transitions":["śānta → अद्भुत (wonder at tīrtha power) → रौद्र (Veda’s anger) → करुण (moral unease at punishment) → अद्भुत (Śiva’s revelation) → शान्त (settled doctrine and blessing)"],"devotional_peaks":["The hunter’s single-minded offering despite social stigma","Śiva’s acceptance of ‘improper’ gifts because of pure bhāva","The boon that mere remembrance of Bhillatīrtha yields sarvakratu-phala and leads to bhukti–mukti"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["भिल्लतीर्थ (Bhillatīrtha)","गङ्गा—दक्षिणतीर (Gaṅgā, southern bank)","श्रीगिरि (Śrīgiri)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":null}
Shlokas in Adhyaya 169
Verse 1
ब्रह्मोवाच भिल्लतीर्थम् इति ख्यातं रोगघ्नं पापनाशनम् महादेवपदाम्भोजयुगभक्तिप्रदायकम् //
ഇവിടെ അധ്യായം/ശ്ലോകം ‘1’ എന്ന സൂചന മാത്രം; മൂലശ്ലോകം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല.
Verse 2
तत्राप्य् एवंविधां पुण्यां कथां शृणु महामते गङ्गाया दक्षिणे तीरे श्रीगिरेर् उत्तरे तटे //
ഇവിടെ ശ്ലോകം ‘2’ എന്ന സൂചന മാത്രം; മൂലശ്ലോകം ഇല്ലാതെ പവിത്ര അർത്ഥാനുവാദം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
Verse 3
आदिकेश इति ख्यात ऋषिभिः परिपूजितः महादेवो लिङ्गरूपी सदास्ते सर्वकामदः //
ഇത് തൃതീയ ശ്ലോകം—പവിത്ര പുരാണവചനം ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവിക്കണം।
Verse 4
सिन्धुद्वीप इति ख्यातो मुनिः परमधार्मिकः तस्य भ्राता वेद इति स चापि परमो ऋषिः //
ഇത് ചതുര്ഥ ശ്ലോകം—ധർമ്മത്തിനും ജ്ഞാനവർദ്ധനയ്ക്കുമായി പുരാണം പ്രചരിക്കുന്നു।
Verse 5
तम् आदिकेशं वै देवं त्रिपुरारिं त्रिलोचनम् नित्यं पूजयते भक्त्या प्राप्ते मध्यंदिने रवौ //
ഇത് പഞ്ചമ ശ്ലോകം—ഇത് പാരായണം ചെയ്യുകയോ ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ നിശ്ചയമായി പുണ്യം നേടും।
Verse 6
भिक्षाटनाय वेदो ऽपि याति ग्रामं विचक्षणः याते तस्मिन् द्विजवरे व्याधः परमधार्मिकः //
ഇത് ഷഷ്ഠ ശ്ലോകം—സത്സംഗവും പ്രസാദവും മൂലം മനസ്സ് ശുദ്ധിയിലേക്കു എത്തുന്നു।
Verse 7
तस्मिन् गिरिवरे पुण्ये मृगयां याति नित्यशः अटित्वा विविधान् देशान् मृगान् हत्वा यथासुखम् //
ഇത് സപ്തമ ശ്ലോകം—ഇങ്ങനെ പുരാണശ്രവണത്തിലൂടെ ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും വർദ്ധിക്കുന്നു।
Verse 8
मुखे गृहीत्वा पानीयम् अभिषेकाय शूलिनः न्यस्य मांसं धनुष्कोट्यां श्रान्तो व्याधः शिवं प्रभुम् //
അഷ്ടമ ശ്ലോകം—ഇവിടെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; അതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല.
Verse 9
आदिकेशं समागत्य न्यस्य मांसं ततो बहिः गङ्गां गत्वा मुखे वारि गृहीत्वागत्य तं शिवम् //
നവമ ശ്ലോകം—ഇവിടെ മൂല പാഠം ലഭ്യമല്ല; അതിനാൽ അർത്ഥാനുസൃതമായ ശരിയായ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല.
Verse 10
यस्य कस्यापि पत्त्राणि करेणादाय भक्तितः अपरेण च मांसानि नैवेद्यार्थं च तन्मनाः //
ദശമ ശ്ലോകം—മൂല സംസ്കൃത വാക്യം നൽകിയിട്ടില്ല; അതിനാൽ പവിത്രാർത്ഥ വിവർത്തനം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
Verse 11
आदिकेशं समागत्य वेदेनार्चितम् ओजसा पादेनाहत्य तां पूजां मुखानीतेन वारिणा //
ഏകാദശ ശ്ലോകം—ഇവിടെ സംഖ്യ മാത്രം കാണുന്നു; മൂല പാഠമില്ലാതെ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല.
Verse 12
स्नापयित्वा शिवं देवम् अर्चयित्वा तु पत्त्रकैः कल्पयित्वा तु तन् मांसं शिवो मे प्रीयताम् इति //
ദ്വാദശ ശ്ലോകം—മൂല ശ്ലോകം ലഭ്യമല്ല; അതിനാൽ പ്രാമാണിക വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
Verse 13
नैव किंचित् स जानाति शिवभक्तिं विना शुभाम् ततो याति स्वकं स्थानं मांसेन तु यथागतम् //
13-ാം ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; അതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല.
Verse 14
करोत्य् एतादृग् आगत्यागत्य प्रत्यहम् एव सः तथापीशस् तुतोषास्य विचित्रा हीश्वरस्थितिः //
14-ാം ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; അതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല.
Verse 15
यावन् नायात्य् असौ भिल्लः शिवस् तावन् न सौख्यभाक् भक्तानुकम्पितां शंभोर् मानातीतां तु वेत्ति कः //
15-ാം ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; അതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല.
Verse 16
संपूजयत्य् आदिकेशम् उमया प्रत्यहं शिवम् एवं बहुतिथे काले याते वेदश् चुकोप ह //
16-ാം ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; അതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല.
Verse 17
पूजां मन्त्रवतीं चित्रां शिवभक्तिसमन्विताम् को नु विध्वंसते पापो मत्तः स वधम् आप्नुयात् //
17-ാം ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; അതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല.
Verse 18
गुरुदेवद्विजस्वामिद्रोही वध्यो मुनेर् अपि सर्वस्यापि वधार्हो ऽसौ शिवस्य द्रोहकृन् नरः //
ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; അതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല. ദയവായി പാഠം നൽകുക.
Verse 19
एवं निश्चित्य मेधावी वेदः सिन्धोस् तथानुजः कस्येयं पापचेष्टा स्यात् पापिष्ठस्य दुरात्मनः //
ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം ലഭ്യമല്ല; അതിനാൽ അർത്ഥവിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ദയവായി ശ്ലോകം നൽകുക.
Verse 20
पुष्पैर् वन्यभवैर् दिव्यैः कन्दैर् मूलफलैः शुभैः कृतां पूजां स विध्वस्य ह्य् अन्यां पूजां करोति यः //
ഇവിടെ ശ്ലോകപാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; അതിനാൽ പുരാണാർത്ഥം വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ സാധ്യമല്ല. ദയവായി മൂലപാഠം നൽകുക.
Verse 21
मांसेन तरुपत्त्रैश् च स च वध्यो भवेन् मम एवं संचिन्त्य मेधावी गोपयित्वा तनुं तदा //
ശ്ലോകത്തിന്റെ സംസ്കൃത മൂലം ഇല്ലാതെ വിവർത്തനം യുക്തമല്ല; ദയവായി 169.21 ശ്ലോകപാഠം നൽകുക.
Verse 22
तं पश्येयम् अहं पापं पूजाकर्तारम् ईश्वरे एतस्मिन्न् अन्तरे प्रायाद् व्याधो देवं यथा पुरा //
169.22 ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം ലഭ്യമല്ല; അതിനാൽ പവിത്ര അർത്ഥവിവർത്തനം സാധ്യമല്ല. ദയവായി പാഠം നൽകുക.
Verse 23
नित्यवत् पूजयन्तं तम् आदिकेशस् तदाब्रवीत् //
ഇവിടെ ‘23’ എന്ന ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 24
आदिकेश उवाच भो भो व्याध महाबुद्धे श्रान्तो ऽसीति पुनः पुनः चिराय कथम् आयातस् त्वां विना तात दुःखितः न विन्दामि सुखं किंचित् समाश्वसिहि पुत्रक //
ഇവിടെ ‘24’ എന്ന ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 25
ब्रह्मोवाच तम् एवंवादिनं देवं वेदः श्रुत्वा विलोक्य तु चुकोप विस्मयाविष्टो न च किंचिद् उवाच ह //
ഇവിടെ ‘25’ എന്ന ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 26
व्याधश् च नित्यवत् पूजां कृत्वा स्वभवनं ययौ वेदश् च कुपितो भूत्वा आगत्येशम् उवाच ह //
ഇവിടെ ‘26’ എന്ന ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 27
वेद उवाच अयं व्याधः पापरतः क्रियाज्ञानविवर्जितः प्राणिहिंसारतः क्रूरो निर्दयः सर्वजन्तुषु //
ഇവിടെ ‘27’ എന്ന ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 28
हीनजातिर् अकिंचिज्ज्ञो गुरुक्रमविवर्जितः सदानुचितकारी चानिर्जिताखिलगोगणः //
ഇത് 169.28 ശ്ലോകം; മൂല സംസ്കൃത പാഠം ഇല്ലാത്തതിനാൽ കൃത്യമായ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല. ദയവായി ശ്ലോകം നൽകുക.
Verse 29
तस्यात्मानं दर्शितवान् न मां किंचन वक्ष्यसि पूजां मन्त्रविधानेन करोमीश यतव्रतः //
അധ്യായം 169 ലെ ശ്ലോകം 29—ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു।
Verse 30
त्वदेकशरणो नित्यं भार्यापुत्रविवर्जितः व्याधो मांसेन दुष्टेन पूजां तव करोत्य् असौ //
അധ്യായം 169 ലെ ശ്ലോകം 30—ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു।
Verse 31
तस्य प्रसन्नो भगवान् न ममेति महाद्भुतम् शास्तिम् अस्य करिष्यामि भिल्लस्य ह्य् अपकारिणः //
അധ്യായം 169 ലെ ശ്ലോകം 31—ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു।
Verse 32
मृदोः कोपि भवेत् प्रीतः कोपि तद्वद् दुरात्मनः तस्माद् अहं मूर्ध्नि शिलां पातयेयम् असंशयम् //
അധ്യായം 169 ലെ ശ്ലോകം 32—ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു।
Verse 38
महोत्पातो भवेत् कस्य सूचयेद् इत्य् अचिन्तयत् मृद्भिश् च गोमयेनापि कुशैस् तं गाङ्गवारिभिः //
ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം നൽകിയിരിക്കുന്നു; മൂലപാഠം ലഭ്യമല്ലാത്തതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല।
Verse 39
प्रक्षालयित्वा तां पूजां कृतवान् नित्यवत् तदा एतस्मिन्न् अन्तरे प्रायाद् व्याधो विगतकल्मषः //
ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം നൽകിയിരിക്കുന്നു; മൂലപാഠം ലഭ്യമല്ലാത്തതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല।
Verse 40
मूर्धानं व्रणसंयुक्तं सरक्तं लिङ्गमस्तके शंकरस्यादिकेशस्य ददृशे ऽन्तर्गतस् तदा //
ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം നൽകിയിരിക്കുന്നു; മൂലപാഠം ലഭ്യമല്ലാത്തതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല।
Verse 41
दृष्ट्वैव किम् इदं चित्रम् इत्य् उक्त्वा निशितैः शरैः आत्मानं भेदयाम् आस शतधा च सहस्रधा //
ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം നൽകിയിരിക്കുന്നു; മൂലപാഠം ലഭ്യമല്ലാത്തതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല।
Verse 42
स्वामिनो वैकृतं दृष्ट्वा कः क्षमेतोत्तमाशयः मुहुर् निनिन्द चात्मानं मयि जीवत्य् अभूद् इदम् //
ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രം നൽകിയിരിക്കുന്നു; മൂലപാഠം ലഭ്യമല്ലാത്തതിനാൽ യഥാർത്ഥ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല।
Verse 43
कष्टम् आपतितं कीदृग् अहो दुर्विधिवैशसात् तत् कर्म तस्य संवीक्ष्य महादेवो ऽतिविस्मितः ततः प्रोवाच भगवान् वेदं वेदविदां वरम् //
ഇത് ത്രിചത്വാരിംശത്തമ ശ്ലോകസംഖ്യ; ഇവിടെ മൂലപാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.
Verse 44
आदिकेश उवाच पश्य व्याधं महाबुद्धे भक्तं भावेन संयुतम् त्वं तु मृद्भिः कुशैर् वार्भिर् मूर्धानं स्पृष्टवान् असि //
ഇത് ചതുശ്ചത്വാരിംശത്തമ ശ്ലോകസംഖ്യ; മൂലശ്ലോകം ഇവിടെ ലഭ്യമല്ല.
Verse 45
अनेन सहसा ब्रह्मन् ममात्मापि निवेदितः भक्तिः प्रेमाथवा शक्तिर् विचारो यत्र विद्यते तस्माद् अस्मै वरान् दास्ये पश्चात् तुभ्यं द्विजोत्तम //
ഇത് പഞ്ചചത്വാരിംശത്തമ ശ്ലോകസംഖ്യ; ഇവിടെ മൂലപാഠം ഇല്ല.
Verse 46
ब्रह्मोवाच वरेण च्छन्दयाम् आस व्याधं देवो महेश्वरः व्याधः प्रोवाच देवेशं निर्माल्यं तव यद् भवेत् //
ഇത് ഷട്ചത്വാരിംശത്തമ ശ്ലോകസംഖ്യ; ഇവിടെ മൂലശ്ലോകം പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടില്ല.
Verse 47
तद् अस्माकं भवेन् नाथ मन्नाम्ना तीर्थम् उच्यताम् सर्वक्रतुफलं तीर्थं स्मरणाद् एव जायताम् //
ഇത് സപ്തചത്വാരിംശത്തമ ശ്ലോകസംഖ്യ; ഇവിടെ മൂലപാഠം ലഭ്യമല്ല.
Verse 48
ब्रह्मोवाच तथेत्य् उवाच देवेशस् ततस् तत् तीर्थम् उत्तमम् भिल्लतीर्थं समस्ताघसंघविच्छेदकारणम् //
ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ 48 മാത്രമാണ്; മൂല സംസ്കൃത പാഠം ലഭ്യമല്ല, അതിനാൽ പാഠമില്ലാതെ വിവർത്തനം സാധ്യമല്ല।
Verse 49
श्रीमहादेवचरणमहाभक्तिविधायकम् अभवत् स्नानदानाद्यैर् भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् वेदस्यापि वरान् प्रादाच् छिवो नानाविधान् बहून् //
ഇവിടെ ശ്ലോകസംഖ്യ 49 ആണ്; എന്നാൽ മൂല സംസ്കൃത ശ്ലോകം ലഭ്യമല്ല, അതിനാൽ വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല।
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds bhāva-bhakti (devotion rooted in inner disposition) as the decisive criterion of religious efficacy, correcting ritual pride and social prejudice by depicting Śiva’s preferential response to sincere, single-minded worship.
Bhillatīrtha is instituted as an eponymous sacred ford associated with Ādikeśa (Śiva in liṅga form), praised as disease-removing and sin-destroying; it is said to confer the fruit of all sacrifices through mere remembrance and to grant bhukti–mukti through practices such as bathing and charitable giving.
By contrasting Veda’s mantra-regulated pūjā with the hunter’s unconventional offerings, the narrative teaches that ritual correctness without humility can misjudge sanctity, while devotion—even when expressed through nonstandard means—can be accepted by the deity and become the basis for establishing a tīrtha.