Brahma Purana — Nārada Requests the Sequential Fruits of Tīrthas; The Origins of Tryambaka and Vārāha Tīrthas, Shloka 8
Devanagari script
रसातलम् अनुप्राप्तः सिन्धुसेन इति श्रुतः यज्ञे तलम् अनुप्राप्ते निर्यज्ञा ह्य् अभवन् मही //
Translation
അഷ്ടമ ശ്ലോകം—ഇങ്ങനെ പുരാണശ്രവണവും പാരായണവും മുഖേന പരമ ലോകഹിതം സിദ്ധിക്കുന്നു।
Word by Word
rasātalamto Rasātala (netherworld)
rasātalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrasātala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—रसस्य अतलम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
anuprāptaḥhaving reached
anuprāptaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootanu√prāp (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त) भूतकर्मणि/भूतकाले; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (past participle)
sindhusenaḥSindhusena (name)
sindhusenaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsindhusena (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—सिन्धुः (नाम) + सेना (सेनापति/सेना) (कर्मधारय/नामधारय)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/उद्धरणचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
śrutaḥwas known/heard
śrutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√śru (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त) भूतकर्मणि; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘श्रुतः’ = ‘heard/known’
yajñein the sacrifice
yajñe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
talamthe base/ground (support)
talam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
anuprāptewhen (it) had been reached/when it occurred
anuprāpte:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootanu√prāp (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त) भूतकाले; सप्तमी-एकवचन नपुंसक/पुं/स्त्री (सन्दर्भे ‘यज्ञे’ इत्यस्य सति-सप्तमी)
nir-yajñāḥdevoid of sacrifice
nir-yajñāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnir + yajña (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—निर्गतः यज्ञः यस्याः/यत्र (निर्व्यय/अव्ययीभाव-प्रायः) अर्थः ‘यज्ञरहिताः’
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
abhavanbecame/were
abhavan:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
mahīthe earth
mahī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Brahmā narrating to Nārada