Brahma Purana — Akshara and Kshara: Vasiṣṭha’s Teaching to Karāla Janaka on Cosmogenesis and Liberation, Shloka 36
Devanagari script
महांश् चैवाक्षरो नित्यम् एतत् क्षरविवर्जनम् कथितं ते महाराज यस्मान् नावर्तते पुनः //
Translation
ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂല സംസ്കൃത പാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; ദയവായി ശ്ലോകം നൽകുക, തുടർന്ന് ശാസ്ത്രീയമായി വിവർത്തനം ചെയ്യും।
Word by Word
mahāngreat
mahān:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifier)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
akṣaraḥthe imperishable (one/principle)
akṣaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootakṣara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
nityamalways
nityam:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्यय (adverbial accusative)
etatthis
etat:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; निर्देश (demonstrative)
kṣara-vivarjanamavoidance of the perishable
kṣara-vivarjanam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkṣara (प्रातिपदिक) + vivarjana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘kṣarasya vivarjanam’
kathitamhas been told
kathitam:
Karma (कर्म/Predicate complement)
TypeVerb
Root√kath (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ (said/told)
teto you
te:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6th/4th), एकवचन; ‘to you/for you’
mahā-rājaO great king
mahā-rāja:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + rāja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; कर्मधारय: ‘महान् राजा’
yasmātfrom which / because of which
yasmāt:
Apadana (अपादान/Ablative-cause)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतु/अपादानार्थ
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
āvartatereturns
āvartate:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√vṛt (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्ग ‘ā-’
punaḥagain
punaḥ:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
Speaker
A sage/teacher addressing a king (‘mahārāja’)