Brahma Purana — Akshara and Kshara: Vasiṣṭha’s Teaching to Karāla Janaka on Cosmogenesis and Liberation, Shloka 2
Devanagari script
अक्षराक्षरयोर् व्यक्तिं पृच्छामस् त्वां महामुने उपलब्धुं मुनिश्रेष्ठ तत्त्वेन मुनिपुंगव //
Translation
മനുഷ്യൻ ആ പരമവും അവ്യയവുമായ സ്ഥാനം എങ്ങനെ പ്രാപിക്കുന്നു? അവന് മോക്ഷവും ബ്രഹ്മഭാവവും എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു?
Word by Word
akṣara-akṣarayoḥof the imperishable and the perishable
akṣara-akṣarayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootakṣara (प्रातिपदिक) + akṣara (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास (itaretara-dvandva: ‘akṣara and kṣara’ intended; text reads akṣara-akṣara), षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन (Dual)
vyaktimthe clear distinction/manifest explanation
vyaktim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvyakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
pṛcchāmaḥwe ask
pṛcchāmaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprach (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), सर्वनाम
mahāmuneO great sage
mahāmune:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + muni (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (‘great sage’), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
upalabdhumto understand/attain comprehension
upalabdhum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootupa+labh (धातु) + tumun (कृत्)
Formतुमुनन्त (infinitive), उद्देश्य/प्रयोजनार्थ (purpose)
muniśreṣṭhaO best of sages
muniśreṣṭha:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक) + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘best of sages’), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
tattvenain truth / by the real nature
tattvena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottattva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
munipuṃgavaO foremost among sages
munipuṃgava:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक) + puṃgava (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘bull among sages’), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
Sages (munis) addressing Vyāsa (implied)