Adhyaya 3

Verse 1

श्रीराजोवाच निशम्य देव: स्वभटोपवर्णितं प्रत्याह किं तानपि धर्मराज: । एवं हताज्ञो विहतान्मुरारे- र्नैदेशिकैर्यस्य वशे जनोऽयम् ॥ १ ॥

രാജാ പരീക്ഷിത് പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, ശുകദേവ ഗോസ്വാമീ! ധർമ്മാധർമ്മ പ്രവർത്തികൾ പ്രകാരം സർവ്വജീവികളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന യമരാജന്റെ ആജ്ഞ പോലും തടയപ്പെട്ടു. വിഷ്ണുദൂതന്മാർ അജാമിലനെ പിടിക്കുന്നത് തടഞ്ഞ് യമദൂതന്മാരെ തോൽപ്പിച്ചു എന്ന് സേവകർ അറിയിച്ചു കേട്ടപ്പോൾ, ധർമ്മരാജനായ യമൻ അവർക്കെന്ത് മറുപടി പറഞ്ഞു?

Verse 2

यमस्य देवस्य न दण्डभङ्ग: कुतश्चनर्षे श्रुतपूर्व आसीत् । एतन्मुने वृश्चति लोकसंशयं न हि त्वदन्य इति मे विनिश्चितम् ॥ २ ॥

ഋഷേ! ദേവനായ യമരാജന്റെ ദണ്ഡാജ്ഞ എവിടെയും മുമ്പ് ഭംഗപ്പെട്ടതായി കേട്ടിട്ടില്ല. അതിനാൽ, മുനിയേ, ഈ സംഭവം ലോകസന്ദേഹത്തെ വർധിപ്പിക്കുന്നു; അത് നീക്കാൻ നിങ്ങളല്ലാതെ മറ്റാരുമില്ലെന്നത് എന്റെ ഉറച്ച നിശ്ചയം. ദയവായി ഇതിന്റെ കാരണങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുക.

Verse 3

श्रीशुक उवाच भगवत्पुरुषै राजन् याम्या: प्रतिहतोद्यमा: । पतिं विज्ञापयामासुर्यमं संयमनीपतिम् ॥ ३ ॥

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ! ഭഗവാനായ വിഷ്ണുവിന്റെ ദൂതന്മാർ യമദൂതന്മാരുടെ ശ്രമം തടഞ്ഞ് അവരെ പരാജയപ്പെടുത്തി. അപ്പോൾ അവർ തങ്ങളുടെ പ്രഭുവായ യമരാജനെ—സംയമനീപുരിയുടെ അധിപതിയും പാപികളുടെ നിയന്താവും—സമീപിച്ച് ഈ സംഭവത്തെ അറിയിച്ചു.

Verse 4

यमदूता ऊचु: कति सन्तीह शास्तारो जीवलोकस्य वै प्रभो । त्रैविध्यं कुर्वत: कर्म फलाभिव्यक्तिहेतव: ॥ ४ ॥

യമദൂതന്മാർ പറഞ്ഞു—പ്രഭോ, ഈ ജീവലോകത്തിൽ എത്ര ശാസ്താക്കളോ നിയന്ത്രകരോ ഉണ്ട്? സത്ത്വ-രജസ്-തമസ് ഗുണങ്ങളിലെ കർമഫലങ്ങൾ പ്രകടമാകാൻ കാരണങ്ങൾ എത്ര?

Verse 5

यदि स्युर्बहवो लोके शास्तारो दण्डधारिण: । कस्य स्यातां न वा कस्य मृत्युश्चामृतमेव वा ॥ ५ ॥

ഈ ലോകത്തിൽ ദണ്ഡധാരികളായ പല ശാസ്താക്കളും ന്യായാധിപന്മാരും ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആരെ ശിക്ഷിക്കണം, ആരെ ശിക്ഷിക്കരുത്? ആര്ക്ക് മരണം, ആര്ക്ക് അമൃതം മാത്രം?

Verse 6

किन्तु शास्तृबहुत्वे स्याद्ब‍हूनामिह कर्मिणाम् । शास्तृत्वमुपचारो हि यथा मण्डलवर्तिनाम् ॥ ६ ॥

എങ്കിലും ഇവിടെ കർമികൾ അനേകരായതിനാൽ പല ശാസ്താക്കളും ഉണ്ടെന്നു പറയാം; പക്ഷേ വിവിധ മണ്ഡലാധിപന്മാർ ഒരേ ചക്രവർത്തിയുടെ അധീനത്തിലിരിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാ ശാസ്താക്കളെയും നയിക്കുന്ന ഒരേയൊരു പരമനിയന്താവ് ഉണ്ടായിരിക്കണം.

Verse 7

अतस्त्वमेको भूतानां सेश्वराणामधीश्वर: । शास्ता दण्डधरो नृणां शुभाशुभविवेचन: ॥ ७ ॥

അതുകൊണ്ട് പരമ ന്യായാധിപൻ ഒരാളേ ആയിരിക്കണം, പലരല്ല. ഞങ്ങളുടെ ബോധം പ്രകാരം നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് ആ പരമ ശാസ്താവ്; ദേവന്മാരിലും നിങ്ങളുടെ അധികാരം വ്യാപിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ സർവ്വ ജീവികളുടെ അധീശ്വരൻ; മനുഷ്യരുടെ ശുഭാശുഭ കർമങ്ങൾ വിവേചിച്ച് ദണ്ഡം വിധിക്കുന്നവൻ.

Verse 8

तस्य ते विहितो दण्डो न लोके वर्ततेऽधुना । चतुर्भिरद्भ‍ुतै: सिद्धैराज्ञा ते विप्रलम्भिता ॥ ८ ॥

എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ കാണുന്നു—നിങ്ങളുടെ അധികാരത്തിൽ നിശ്ചയിച്ച ദണ്ഡം ഈ ലോകത്തിൽ ഇനി പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല; കാരണം നാലു അത്ഭുതസിദ്ധപുരുഷന്മാർ നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞ ലംഘിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 9

नीयमानं तवादेशादस्माभिर्यातनागृहान् । व्यामोचयन्पातकिनं छित्त्वा पाशान प्रसह्य ते ॥ ९ ॥

നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞങ്ങൾ മഹാപാപിയായ അജാമിലനെ നരകലോകങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, സിദ്ധലോകത്തിലെ ആ സുന്ദരപുരുഷന്മാർ ബലമായി ഞങ്ങൾ കെട്ടിയ കയറുകളുടെ കുരുക്കുകൾ മുറിച്ച് അവനെ മോചിപ്പിച്ചു.

Verse 10

तांस्ते वेदितुमिच्छामो यदि नो मन्यसे क्षमम् । नारायणेत्यभिहिते मा भैरित्याययुर्द्रुतम् ॥ १० ॥

നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ യോഗ്യരെന്ന് കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, ഞങ്ങൾ അവരെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അജാമിലൻ ‘നാരായണ’ എന്നു ഉച്ചരിച്ച ഉടനെ ആ നാലുപേരും വേഗത്തിൽ എത്തി—“ഭയപ്പെടേണ്ട, ഭയപ്പെടേണ്ട” എന്നു ആശ്വസിപ്പിച്ചു. അവർ ആരാണ്?

Verse 11

श्रीबादरायणिरुवाच इति देव: स आपृष्ट: प्रजासंयमनो यम: । प्रीत: स्वदूतान्प्रत्याह स्मरन् पादाम्बुजं हरे: ॥ ११ ॥

ശ്രീ ശുകദേവ ഗോസ്വാമി പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ജീവികളുടെ നിയന്ത്രകനായ യമരാജൻ തന്റെ ദൂതന്മാരിൽ പ്രസന്നനായി; കാരണം അവരുടെ മുഖേന അദ്ദേഹം നാരായണനാമം ശ്രവിച്ചിരുന്നു. ഹരിയുടെ പാദാംബുജം സ്മരിച്ചു അദ്ദേഹം മറുപടി പറയാൻ തുടങ്ങി.

Verse 12

यम उवाच परो मदन्यो जगतस्तस्थुषश्च ओतं प्रोतं पटवद्यत्र विश्वम् । यदंशतोऽस्य स्थितिजन्मनाशा नस्योतवद्यस्य वशे च लोक: ॥ १२ ॥

യമരാജൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ സേവകരേ, നിങ്ങൾ എന്നെ പരമനെന്ന് കരുതിയിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഞാൻ അല്ല. എനിക്കുമേലും ഇന്ദ്ര-ചന്ദ്രാദി എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും മീതെ ഒരേയൊരു പരമാധിപൻ ഉണ്ട്. അവന്റെ അംശപ്രകടനങ്ങളായ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവർ സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം നടത്തുന്നു. നെയ്ത്തുതുണിയിൽ നീളവും വീതിയും ആയ രണ്ട് നൂലുകൾ പോലെ ഈ വിശ്വം അവനിൽ ഓതപ്രോതമാണ്; എല്ലാ ലോകങ്ങളും അവന്റെ വശത്തിലാണ്, മൂക്കുകയറാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്ന കാളപോലെ.

Verse 13

यो नामभिर्वाचि जनं निजायां बध्नाति तन्‍त्र्यामिव दामभिर्गा: । यस्मै बलिं त इमे नामकर्म- निबन्धबद्धाश्चकिता वहन्ति ॥ १३ ॥

വണ്ടിക്കാരൻ കാളകളുടെ മൂക്കിലൂടെ കയറുകെട്ടി അവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതുപോലെ, പരമപുരുഷോത്തമൻ വേദവാണിയാൽ—മനുഷ്യസമൂഹത്തിലെ വർണങ്ങളുടെ നാമവും കര്‍മ്മവും നിർണ്ണയിക്കുന്ന ആ വാക്കുകളുടെ കയറുകളാൽ—മനുഷ്യരെ ബന്ധിക്കുന്നു. ഭയഭക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ, ശൂദ്രൻ എന്നിവർ തങ്ങളുടെ കര്‍മ്മാനുസാരം നിവേദ്യങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ആ പ്രഭുവിനെ തന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.

Verse 14

अहं महेन्द्रो निऋर्ति: प्रचेता: सोमोऽग्निरीश: पवनो विरिञ्चि: । आदित्यविश्वे वसवोऽथ साध्या मरुद्गणा रुद्रगणा: ससिद्धा: ॥ १४ ॥ अन्ये च ये विश्वसृजोऽमरेशा भृग्वादयोऽस्पृष्टरजस्तमस्का: । यस्येहितं न विदु: स्पृष्टमाया: सत्त्वप्रधाना अपि किं ततोऽन्ये ॥ १५ ॥

ഞാൻ യമരാജൻ, സ്വർഗാധിപൻ ഇന്ദ്രൻ, നിരൃതി, വരുണൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി, ശിവൻ, പവനൻ, ബ്രഹ്മാവ്, സൂര്യൻ, വിശ്വേദേവന്മാർ, അഷ്ടവസുക്കൾ, സാധ്യർ, മരുതുകൾ, രുദ്രഗണങ്ങൾ, സിദ്ധർ, മരീചി മുതലായ ഋഷികൾ—കൂടാതെ ബൃഹസ്പതി, ഭൃഗു മുതലായ ശ്രേഷ്ഠ ദേവ-ഋഷികൾ—രജസ്-തമസ് എന്ന താഴ്ന്ന ഗുണങ്ങളുടെ സ്പർശമില്ലാത്തവർ; എങ്കിലും സത്ത്വത്തിൽ ഇരുന്നിട്ടും പരമപുരുഷന്റെ ലീലകൾ ഞങ്ങൾ ഗ്രഹിക്കില്ല; മായാബദ്ധരായ മറ്റുള്ളവർ എന്തറിയും?

Verse 15

अहं महेन्द्रो निऋर्ति: प्रचेता: सोमोऽग्निरीश: पवनो विरिञ्चि: । आदित्यविश्वे वसवोऽथ साध्या मरुद्गणा रुद्रगणा: ससिद्धा: ॥ १४ ॥ अन्ये च ये विश्वसृजोऽमरेशा भृग्वादयोऽस्पृष्टरजस्तमस्का: । यस्येहितं न विदु: स्पृष्टमाया: सत्त्वप्रधाना अपि किं ततोऽन्ये ॥ १५ ॥

കൂടാതെ ലോകകാര്യങ്ങൾ നടത്തിപ്പുകാരായ ദേവാധിപന്മാരും ഭൃഗു മുതലായ മഹർഷിമാരും—രജസ്-തമസ് സ്പർശമില്ലാത്തവർ—സത്ത്വപ്രധാനരായിട്ടും ആരുടെ ലീലകൾ അറിയുന്നില്ലയോ; അപ്പോൾ മായാസ്പർശിതരായ മറ്റുള്ളവർ എന്തറിയും?

Verse 16

यं वै न गोभिर्मनसासुभिर्वा हृदा गिरा वासुभृतो विचक्षते । आत्मानमन्तर्हृदि सन्तमात्मनां चक्षुर्यथैवाकृतयस्तत: परम् ॥ १६ ॥

ജീവികൾ ഇന്ദ്രിയങ്ങളാലോ മനസ്സാലോ പ്രാണവായുവാലോ ഹൃദയത്തിലെ ചിന്തകളാലോ വാക്കുകളുടെ നാദത്താലോ പരമാത്മാവിനെ യഥാർത്ഥമായി ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല. അവൻ എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ അന്തര്യാമിയായി വസിക്കുന്നു; ശരീരാവയവങ്ങൾ കണ്ണിനെ കാണാനാകാത്തതുപോലെ, ജീവനും പരമേശ്വരനെ കാണാൻ കഴിയില്ല.

Verse 17

तस्यात्मतन्त्रस्य हरेरधीशितु: परस्य मायाधिपतेर्महात्मन: । प्रायेण दूता इह वै मनोहरा- श्चरन्ति तद्रूपगुणस्वभावा: ॥ १७ ॥

ഹരി പരമാത്മാവ് സ്വയംപര്യാപ്തനും പൂർണ്ണ സ്വതന്ത്രനും ആകുന്നു; അവൻ എല്ലാവരുടെയും അധീശ്വരനും മായാശക്തിയുടെ അധിപതിയും ആണ്. അവന് രൂപവും ഗുണങ്ങളും സ്വഭാവവും ഉണ്ട്; അതുപോലെ അവന്റെ ദൂതന്മാരായ വൈഷ്ണവർ വളരെ മനോഹരരായി, പ്രഭുവിനോട് സാമ്യമുള്ള ദിവ്യ ദേഹലക്ഷണങ്ങളും ഗുണങ്ങളും സ്വഭാവവും ഉള്ളവരായി കാണപ്പെടുന്നു. അവർ ഈ ലോകത്ത് സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 18

भूतानि विष्णो: सुरपूजितानि दुर्दर्शलिङ्गानि महाद्भ‍ुतानि । रक्षन्ति तद्भ‍‌क्तिमत: परेभ्यो मत्तश्च मर्त्यानथ सर्वतश्च ॥ १८ ॥

വിഷ്ണുവിന്റെ ദൂതന്മാർ—ദേവന്മാർ പോലും ആരാധിക്കുന്നവർ—വിഷ്ണുവിനോട് സമാനമായ അത്ഭുത ദേഹലക്ഷണങ്ങളുള്ളവരും ദർശനം അപൂർവവുമാണ്. അവർ ഭഗവാന്റെ ഭക്തരെ ശത്രുക്കളിൽ നിന്നും അസൂയക്കാരിൽ നിന്നും എന്റെ (യമന്റെ) അധികാരത്തിൽ നിന്നും പോലും, കൂടാതെ പ്രകൃതിദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നും എല്ലാതിക്കിലും സംരക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 19

धर्मं तु साक्षाद्भ‍गवत्प्रणीतं न वै विदुऋर्षयो नापि देवा: । न सिद्धमुख्या असुरा मनुष्या: कुतो नु विद्याधरचारणादय: ॥ १९ ॥

ധർമ്മം സാക്ഷാൽ ഭഗവാൻ തന്നെയാണ് പ്രണീതമാക്കിയതു. അതിനെ ഋഷിമാരും പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നില്ല, ദേവന്മാരും അല്ല; സിദ്ധലോകപ്രമുഖർ, അസുരർ, മനുഷ്യർ—വിദ്യാധര-ചാരണാദികൾ എങ്ങനെ അറിയും?

Verse 20

स्वयम्भूर्नारद: शम्भु: कुमार: कपिलो मनु: । प्रह्लादो जनको भीष्मो बलिर्वैयासकिर्वयम् ॥ २० ॥ द्वादशैते विजानीमो धर्मं भागवतं भटा: । गुह्यं विशुद्धं दुर्बोधं यं ज्ञात्वामृतमश्नुते ॥ २१ ॥

സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മാവ്, നാരദൻ, ശംഭു (ശിവൻ), നാലു കുമാരന്മാർ, ദേവഹൂതി-പുത്രൻ കപിലൻ, സ്വായംഭുവ മനു, പ്രഹ്ലാദൻ, ജനകൻ, പിതാമഹൻ ഭീഷ്മൻ, ബലി മഹാരാജാവ്, ശുകദേവ ഗോസ്വാമി, ഞാനും—ഈ പന്ത്രണ്ടുപേരാണ് ഭാഗവതധർമ്മം അറിയുന്നത്. ഹേ ഭടന്മാരേ, ഇത് അതിഗുഹ്യവും വിശുദ്ധവും സാധാരണർക്കു ദുർബോധവുമാണ്; ഇതറിഞ്ഞാൽ അമൃതസമമായ മോക്ഷം അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 21

स्वयम्भूर्नारद: शम्भु: कुमार: कपिलो मनु: । प्रह्लादो जनको भीष्मो बलिर्वैयासकिर्वयम् ॥ २० ॥ द्वादशैते विजानीमो धर्मं भागवतं भटा: । गुह्यं विशुद्धं दुर्बोधं यं ज्ञात्वामृतमश्नुते ॥ २१ ॥

സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മാവ്, നാരദൻ, ശംഭു (ശിവൻ), നാലു കുമാരന്മാർ, കപിലൻ, സ്വായംഭുവ മനു, പ്രഹ്ലാദൻ, ജനകൻ, ഭീഷ്മൻ, ബലി, ശുകദേവൻ, ഞാനും—ഈ പന്ത്രണ്ടുപേരാണ് ഭാഗവതധർമ്മം അറിയുന്നത്. ഹേ സേവകരേ, ഇത് അതിഗുഹ്യവും വിശുദ്ധവും ദുർബോധവുമാണ്; ഇതറിഞ്ഞ ജീവൻ അമൃതസമ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 22

एतावानेव लोकेऽस्मिन् पुंसां धर्म: पर: स्मृत: । भक्तियोगो भगवति तन्नामग्रहणादिभि: ॥ २२ ॥

ഈ ലോകത്തിൽ മനുഷ്യർക്കുള്ള പരമധർമ്മം ഇതുതന്നെയെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു—ഭഗവാനിൽ ഭക്തിയോഗം; അത് അവന്റെ പുണ്യനാമം ജപിക്കുകയും കീർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലുള്ള ആചരണങ്ങളാൽ ആരംഭിക്കുന്നു.

Verse 23

नामोच्चारणमाहात्म्यं हरे: पश्यत पुत्रका: । अजामिलोऽपि येनैव मृत्युपाशादमुच्यत ॥ २३ ॥

മകന്മാരെപ്പോലെയുള്ള എന്റെ സേവകരേ, ഹരിയുടെ നാമോച്ചാരണത്തിന്റെ മഹിമ കാണുക. അതേ നാമബലത്താൽ അജാമിലനെപ്പോലുള്ള പാപിയും മരണപാശത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.

Verse 24

एतावतालमघनिर्हरणाय पुंसां सङ्कीर्तनं भगवतो गुणकर्मनाम्नाम् । विक्रुश्य पुत्रमघवान् यदजामिलोऽपि नारायणेति म्रियमाण इयाय मुक्तिम् ॥ २४ ॥

അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യരുടെ പാപനാശത്തിനായി ഭഗവാന്റെ നാമ-ഗുണ-കർമ്മങ്ങളുടെ സങ്കീർത്തനമേ മതിയാകുന്നു. അജാമിലനും മരണവേളയിൽ ‘നാരായണ’ എന്നു വിളിച്ച് മോക്ഷം നേടി.

Verse 25

प्रायेण वेद तदिदं न महाजनोऽयं देव्या विमोहितमतिर्बत माययालम् । त्रय्यां जडीकृतमतिर्मधुपुष्पितायां वैतानिके महति कर्मणि युज्यमान: ॥ २५ ॥

പലപ്പോഴും ഈ മഹാജനവർഗം ഈ രഹസ്യം അറിയുന്നില്ല; ഭഗവാന്റെ മായാശക്തി അവരെ മോഹിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ത്രയീ വേദത്തിലെ മധുപുഷ്പിത വാക്കുകളിലെ വൈതാനിക കർമ്മകാണ്ഡത്തിൽ ലീനരായി അവരുടെ ബുദ്ധി ജഡമായി.

Verse 26

एवं विमृश्य सुधियो भगवत्यनन्ते सर्वात्मना विदधते खलु भावयोगम् । ते मे न दण्डमर्हन्त्यथ यद्यमीषां स्यात् पातकं तदपि हन्त्युरुगायवाद: ॥ २६ ॥

ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് ബുദ്ധിമാന്മാർ അനന്തഭഗവാനിൽ സർവ്വാത്മനാ ഭാവയോഗം—ഭക്തി—ആചരിക്കുന്നു. അവർ എന്റെ ശിക്ഷാധികാരത്തിൽപ്പെടുന്നില്ല; തെറ്റാൽ പാപം സംഭവിച്ചാലും ഉരുഗായന്റെ കീർത്തനം അതിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 27

ते देवसिद्धपरिगीतपवित्रगाथा ये साधव: समद‍ृशो भगवत्प्रपन्ना: । तान्नोपसीदत हरेर्गदयाभिगुप्तान् नैषां वयं न च वय: प्रभवाम दण्डे ॥ २७ ॥

എന്റെ ദാസന്മാരേ, സമദർശികളായ സാദുക്കൾ, ഭഗവാന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ പൂർണ്ണശരണാഗതർ—അവരുടെ പവിത്രഗാഥകൾ ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും പാടുന്നു—അവരെ സമീപിക്കരുത്. അവർ ഹരിയുടെ ഗദയാൽ സംരക്ഷിതർ; ബ്രഹ്മാവും ഞാനും കാലവും പോലും അവരെ ശിക്ഷിക്കാൻ അശക്തരാണ്.

Verse 28

तानानयध्वमसतो विमुखान् मुकुन्द- पादारविन्दमकरन्दरसादजस्रम् । निष्किञ्चनै: परमहंसकुलैरसङ्गै- र्जुष्टाद्गृहे निरयवर्त्मनि बद्धतृष्णान् ॥ २८ ॥

എന്റെ ദാസന്മാരേ, ശിക്ഷയ്ക്കായി എന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവരേണ്ടത് മുകുന്ദന്റെ പാദാരവിന്ദത്തിലെ മകരന്ദരസത്തിന് വിമുഖരായവരെയും, നിഷ്കിഞ്ചന പരമഹംസരുടെ അസംഗകുലസംഗം ചെയ്യാത്തവരെയും, ഗൃഹാസക്തിയെന്ന നരകപഥത്തിൽ തൃഷ്ണയാൽ ബന്ധിതരായവരെയും മാത്രമാണ്.

Verse 29

जिह्वा न वक्ति भगवद्गुणनामधेयं चेतश्च न स्मरति तच्चरणारविन्दम् । कृष्णाय नो नमति यच्छिर एकदापि तानानयध्वमसतोऽकृतविष्णुकृत्यान् ॥ २९ ॥

എൻ ദൂതന്മാരേ, എന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവരിക—നാവാൽ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നാമഗുണങ്ങൾ കീർത്തിക്കാത്തവരെയും, ഹൃദയം ഒരിക്കൽപോലും അവന്റെ പാദപദ്മം സ്മരിക്കാത്തവരെയും, തല ഒരിക്കൽപോലും പ്രഭു കൃഷ്ണനോട് നമിക്കാത്തവരെയും. വിഷ്ണുസേവയായ മനുഷ്യധർമ്മം ചെയ്യാത്ത ആ പാപിമൂഢന്മാരെ കൊണ്ടുവരിക।

Verse 30

तत् क्षम्यतां स भगवान् पुरुष: पुराणो नारायण: स्वपुरुषैर्यदसत्कृतं न: । स्वानामहो न विदुषां रचिताञ्जलीनां क्षान्तिर्गरीयसि नम: पुरुषाय भूम्ने ॥ ३० ॥

ഹേ പുരാണപുരുഷനായ നാരായണ ഭഗവാനേ, ഞങ്ങളുടെ ദൂതന്മാർ ചെയ്ത അപചാരത്തെ ക്ഷമിക്കണമേ. അജ്ഞാനവശാൽ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ഭക്തനെ തിരിച്ചറിയാതെ കുറ്റം ചെയ്തു. കൈകൂപ്പി ക്ഷമ യാചിക്കുന്നു; ഹേ അനന്തമഹിമയുള്ള പ്രഭോ, നിങ്ങളെ നമസ്കരിക്കുന്നു—ദയവായി ക്ഷമിക്കണമേ.

Verse 31

तस्मात् सङ्कीर्तनं विष्णोर्जगन्मङ्गलमंहसाम् । महतामपि कौरव्य विद्ध्यैकान्तिकनिष्कृतम् ॥ ३१ ॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ കൗരവരാജാ, വിഷ്ണുവിന്റെ നാമസങ്കീർത്തനം സർവ്വജഗത്തിനും പരമമംഗളം; അതു മഹാപാപങ്ങളുടെ ഫലവും വേരോടെ പിഴുതെറിയുന്നു. ഇതേ ഏകാന്തിക നിഷ്കൃതി—ശ്രേഷ്ഠ പ്രായശ്ചിത്തം—എന്ന് അറിയുക.

Verse 32

श‍ृण्वतां गृणतां वीर्याण्युद्दामानि हरेर्मुहु: । यथा सुजातया भक्त्या शुद्ध्येन्नात्मा व्रतादिभि: ॥ ३२ ॥

ഹരിയുടെ അത്യുദ്ഗ്രഥമായ വീര്യങ്ങളും ലീലകളും ഇടവിടാതെ കേൾക്കുകയും കീർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ, ഉത്തമഭക്തിയാൽ ഹൃദയത്തെ എളുപ്പത്തിൽ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. വെറും വ്രതങ്ങളാലോ വൈദിക കർമ്മകാണ്ഡങ്ങളാലോ അത്തരം ശുദ്ധി ലഭ്യമല്ല.

Verse 33

कृष्णाङ्‌घ्रिपद्ममधुलिण् न पुनर्विसृष्ट- मायागुणेषु रमते वृजिनावहेषु । अन्यस्तु कामहत आत्मरज: प्रमार्ष्टु- मीहेत कर्म यत एव रज: पुन: स्यात् ॥ ३३ ॥

ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പാദപദ്മത്തിലെ മധു നിത്യവും ആസ്വദിക്കുന്ന ഭക്തർ, മായയുടെ ത്രിഗുണങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന ദുഃഖകരമായ ഭൗതികകർമ്മങ്ങളിൽ രമിക്കുകയില്ല; കൃഷ്ണപാദങ്ങളെ വിട്ട് വീണ്ടും ജഡകർമ്മങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങുകയുമില്ല. എന്നാൽ കാമത്തിൽ പീഡിതരായ മറ്റു ചിലർ, ആ പാദസേവയെ അവഗണിച്ച് ചിലപ്പോൾ പ്രായശ്ചിത്തകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു; എങ്കിലും അപൂർണ്ണശുദ്ധിയാൽ അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും പാപത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു.

Verse 34

इत्थं स्वभर्तृगदितं भगवन्महित्वं संस्मृत्य विस्मितधियो यमकिङ्करास्ते । नैवाच्युताश्रयजनं प्रतिशङ्कमाना द्रष्टुं च बिभ्यति तत: प्रभृति स्म राजन् ॥ ३४ ॥

സ്വാമിയുടെ വായിൽ നിന്നു ഭഗവാന്റെ അത്യദ്ഭുത മഹിമ കേട്ടും സ്മരിച്ചും യമദൂതന്മാർ വിസ്മയിച്ചു. അതിനുശേഷം അച്യുതാശ്രിതനായ ഭക്തനെ കണ്ടാൽ അവർ ഭയപ്പെടുന്നു; വീണ്ടും അവനെ നോക്കാൻ ധൈര്യമില്ല, രാജൻ।

Verse 35

इतिहासमिमं गुह्यं भगवान् कुम्भसम्भव: । कथयामास मलय आसीनो हरिमर्चयन् ॥ ३५ ॥

ഈ ഗൂഢമായ ഇതിഹാസം കുംഭസംബവനായ ഭഗവാൻ അഗസ്ത്യ മഹർഷി, മലയപർവതങ്ങളിൽ ഇരുന്ന് ഹരിയെ ആരാധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, എനിക്ക് പറഞ്ഞു തന്നു।