Shloka 20

Puṁsavana / Viṣṇu-vrata: Worship of Lakṣmī-Nārāyaṇa for Auspicious Progeny and Fortune

Devanagari script

विष्णोर्व्रतमिदं बिभ्रन्न विहन्यात्कथञ्चन । विप्रान् स्त्रियो वीरवती: स्रग्गन्धबलिमण्डनै: । अर्चेदहरहर्भक्त्या देवं नियममास्थिता ॥ १९ ॥ उद्वास्य देवं स्वे धाम्नि तन्निवेदितमग्रत: । अद्यादात्मविशुद्ध्यर्थं सर्वकामसमृद्धये ॥ २० ॥

Transliteration

viṣṇor vratam idaṁ bibhran na vihanyāt kathañcana viprān striyo vīravatīḥ srag-gandha-bali-maṇḍanaiḥ

Translation

അതിനുശേഷം ദേവനെ തന്റെ ധാമത്തിൽ ശയ്യയിൽ വിശ്രമിപ്പിച്ച്, അർപ്പിച്ച നൈവേദ്യം മുന്നിൽ വെക്കണം. ആത്മശുദ്ധിക്കും സർവകാമസമൃദ്ധിക്കും വേണ്ടി പ്രസാദം സ്വീകരിക്കണം; ഇങ്ങനെ ദമ്പതികൾ ഇരുവരും ശുദ്ധരായി അഭിലഷിതഫലം പ്രാപിക്കും.

Synonyms

• एतेन: by this
• एतेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘by this’

• पूजाविधिना: by the method of worship
• पूजाविधिना: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पूजा-विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—पूजायाः विधिः

• मासान्: months
• मासान्: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (काल-अवधि), बहुवचन

• द्वादश: twelve
• द्वादश: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; अत्र ‘मासान्’ विशेषयति (twelve)

• हायनम्: a year
• हायनम्: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हायन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (काल-अवधि), एकवचन; ‘a year’

• नीत्वा: having spent (them)
• नीत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (gerund) ‘having spent/led (time)’

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भ (then)

• उपरमेत्: should cease/stop
• उपरमेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-रम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• साध्वी: the virtuous woman
• साध्वी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• कार्तिके: in (the month of) Kārtika
• कार्तिके: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (काल-अधिकरण), एकवचन; मास-नाम

• चरमे: on the last
• चरमे: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: चरम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘अहनि’

• अहनि: day
• अहनि: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (काल-अधिकरण), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-सूचक

Characters & Entities

• Lord Viṣṇu
• brāhmaṇas
• virtuous (chaste) women

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about breaking a vow (vrata) to Lord Vishnu?

This verse instructs that while observing a Viṣṇu-vrata one should not violate it in any way, maintaining steady discipline and daily devotion.

Why does the Bhagavatam emphasize honoring brahmanas and virtuous women during a vrata?

Because such honoring is part of dharmic worship—supporting sacred society and pleasing the Lord through respectful offerings and service alongside direct devotion.

How can I apply the teaching of eating prasada for purification in modern life?

Offer your food to the Lord with sincerity (as best as you can), then accept it as prasāda—cultivating gratitude, restraint, and inner purification through devotional mindfulness.