Srimad Bhagavatam — Shashtha Skandha, Shloka 28
Vṛtrāsura Instructs Indra on Providence and Devotion; The Slaying of Vṛtrāsura
महाप्राणो महावीर्यो महासर्प इव द्विपम् । कृत्वाधरां हनुं भूमौ दैत्यो दिव्युत्तरां हनुम् । नभोगम्भीरवक्त्रेण लेलिहोल्बणजिह्वया ॥ २७ ॥ दंष्ट्राभि: कालकल्पाभिर्ग्रसन्निव जगत्त्रयम् । अतिमात्रमहाकाय आक्षिपंस्तरसा गिरीन् ॥ २८ ॥ गिरिराट् पादचारीव पद्भ्यां निर्जरयन् महीम् । जग्रास स समासाद्य वज्रिणं सहवाहनम् ॥ २९ ॥
mahā-prāṇo mahā-vīryo mahā-sarpa iva dvipam kṛtvādharāṁ hanuṁ bhūmau daityo divy uttarāṁ hanum
വൃത്രാസുരൻ മഹാപ്രാണനും മഹാവീര്യവാനുമായിരുന്നു. അവൻ താഴത്തെ താടിയെ ഭൂമിയിൽ വെച്ച് മേലത്തെ താടിയെ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർത്തി. അവന്റെ വായ് ആകാശംപോലെ ഗഹനമായി, നാവ് മഹാസർപ്പത്തെപ്പോലെ ഇളകി. കാലസമമായ ഭയങ്കര ദന്തങ്ങളാൽ ത്രിലോകം മുഴുവൻ വിഴുങ്ങാൻ പോകുന്നവനെപ്പോലെ തോന്നി. അതിവിശാല ദേഹം ധരിച്ചു പർവതങ്ങളെ കുലുക്കി, കാലുകളാൽ ഭൂമിയെ ചതച്ചുതകർത്തു—ഹിമാലയം നടക്കുന്നതുപോലെ. പിന്നെ ഇന്ദ്രന്റെ മുന്നിലെത്തി, വാഹനം ഐരാവതസഹിതം ഇന്ദ്രനെ അജഗരം ആനയെ വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ വിഴുങ്ങി.
FAQs
This verse compares Vṛtrāsura’s fangs to Kāla itself, stressing that worldly power and terror ultimately reflect the overwhelming force of Time, under the Supreme’s control.
Śukadeva uses epic imagery to convey Vṛtrāsura’s immense, frightening presence in the battle, heightening the drama of Indra’s confrontation and the scale of the cosmic conflict.
It reminds one not to be overawed by external threats or displays of power; time changes everything, so cultivate steadiness, duty, and devotion rather than fear.