Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 51
Nārada’s Instructions: Śrāddha, True Dharma, Contentment, Yoga, and Devotion-Centered Renunciation
द्रव्यसूक्ष्मविपाकश्च धूमो रात्रिरपक्षय: । अयनं दक्षिणं सोमो दर्श ओषधिवीरुध: ॥ ५० ॥ अन्नं रेत इति क्ष्मेश पितृयानं पुनर्भव: । एकैकश्येनानुपूर्वं भूत्वा भूत्वेह जायते ॥ ५१ ॥
dravya-sūkṣma-vipākaś ca dhūmo rātrir apakṣayaḥ ayanaṁ dakṣiṇaṁ somo darśa oṣadhi-vīrudhaḥ
ഹേ രാജാ യുധിഷ്ഠിരാ! യാഗത്തിൽ നെയ്യും യവം-എള്ള് മുതലായ ധാന്യങ്ങളും ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ സൂക്ഷ്മഫലം ദിവ്യധൂമമായി മാറി ധൂമ, രാത്രി, കൃഷ്ണപക്ഷ, ദക്ഷിണായനം മുതലായ ലോകങ്ങളിലൂടെ ക്രമേണ ഉയർത്തി അവസാനം ചന്ദ്രലോകത്തിലെത്തിക്കുന്നു. പിന്നെ യാഗകർതാക്കൾ വീണ്ടും ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങി ഔഷധി, വള്ളി, ശാകം, ധാന്യം എന്നീ രൂപങ്ങളാകുന്നു; അവ ഭക്ഷിക്കപ്പെടുമ്പോൾ വീര്യമായി മാറി സ്ത്രീദേഹത്തിൽ നിക്ഷിപ്തമായി, ഇങ്ങനെ പുനഃപുനർജന്മം സംഭവിക്കുന്നു।
This is explained in Bhagavad-gītā (9.21) :
FAQs
This verse outlines a karmic post-death progression through smoke, night, the dark fortnight, the sun’s southern course, the moon, and then into vegetation—indicating a return toward rebirth rather than liberation.
Parīkṣit was hearing essential teachings before death; Śukadeva explains karmic routes like pitṛyāna to show how material piety still leads to rebirth, encouraging exclusive devotion for liberation.
Do not rely only on ritual merit or worldly virtue; cultivate bhakti and detachment so one’s consciousness aims for liberation rather than cyclical return.