Adhyaya 17

Verse 1

सूत उवाच तत्र गोमिथुनं राजा हन्यमानमनाथवत् । दण्डहस्तं च वृषलं दद‍ृशे नृपलाञ्छनम् ॥ १ ॥

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ രാജാവ് കണ്ടത്: രാജചിഹ്നം ധരിച്ച ഒരു ശൂദ്രൻ കൈയിൽ ദണ്ഡം പിടിച്ച്, ഉടമയില്ലാത്തവരെപ്പോലെ ഒരു പശുവിനെയും ഒരു കാളയെയും അടിക്കുകയായിരുന്നു.

Verse 2

वृषं मृणालधवलं मेहन्तमिव बिभ्यतम् । वेपमानं पदैकेन सीदन्तं शूद्रताडितम् ॥ २ ॥

കാള മൃണാലംപോലെ വെളുത്തതായിരുന്നു. ശൂദ്രന്റെ അടിയിൽ ഭയന്ന്, മൂത്രമൊഴിക്കുന്നതുപോലെ, ഒരു കാലിൽ നിന്നു വിറച്ച് ക്ഷീണിച്ച് താഴ്ന്നുപോകുകയായിരുന്നു.

Verse 3

गां च धर्मदुघां दीनां भृशं शूद्रपदाहताम् । विवत्सामाश्रुवदनां क्षामां यवसमिच्छतीम् ॥ ३ ॥

ധർമ്മം പാൽപോലെ പകരുന്ന ആ പശു ഇപ്പോൾ ദീനയായി, കിടാവില്ലാതെ, ശൂദ്രന്റെ അടികളാൽ അത്യന്തം പീഡിതയായി. കണ്ണീരോടെ, ക്ഷീണിച്ച്, വയലിലെ പുല്ലിനെ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 4

पप्रच्छ रथमारूढ: कार्तस्वरपरिच्छदम् । मेघगम्भीरया वाचा समारोपितकार्मुक: ॥ ४ ॥

സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളുള്ള രഥത്തിൽ ആരൂഢനായി, ധനുസ്സുയർത്തി അമ്പുകളാൽ സജ്ജനായ മഹാരാജാ പരീക്ശിത് മേഘഗർജ്ജനത്തെപ്പോലെ ഗംഭീരമായ വാക്കുകളിൽ അവനെ (ശൂദ്രനെ) ചോദ്യം ചെയ്തു.

Verse 5

कस्त्वं मच्छरणे लोके बलाद्धंस्यबलान् बली । नरदेवोऽसि वेशेण नटवत्कर्मणाद्विज: ॥ ५ ॥

നീ ആരാണ്? ബലവാനായിട്ടും എന്റെ സംരക്ഷണത്തിനുള്ളിൽ നിർബലരെ ബലാൽക്കാരംകൊണ്ട് കൊല്ലാൻ ധൈര്യമോ! വേഷത്തിൽ നീ നരദേവൻ (രാജാവ്)പോലെ, എന്നാൽ പ്രവൃത്തിയിൽ ദ്വിജ ക്ഷത്രിയധർമ്മത്തിന് വിരോധി.

Verse 6

यस्त्वं कृष्णे गते दूरं सहगाण्डीवधन्वना । शोच्योऽस्यशोच्यान् रहसि प्रहरन् वधमर्हसि ॥ ६ ॥

ഹേ ദുഷ്ടാ! ശ്രീകൃഷ്ണനും ഗാണ്ഡീവധാരിയായ അർജുനനും ദൂരെയായതിനാലോ നീ നിർദോഷ പശുവിനെ അടിക്കുന്നത്? ഒറ്റപ്പെട്ടിടത്ത് നിരപരാധികളെ പ്രഹരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് നീ കുറ്റക്കാരൻ; അതിനാൽ നീ വധയോഗ്യൻ.

Verse 7

त्वं वा मृणालधवल: पादैर्न्यून: पदा चरन् । वृषरूपेण किं कश्चिद् देवो न: परिखेदयन् ॥ ७ ॥

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം കാളയോട് ചോദിച്ചു: ഹേ വെള്ളത്താമരത്തണ്ടുപോലെ ധവളനായവനേ! നീ ആരാണ്? മൂന്നു കാലുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ട് ഒരു കാലിൽ മാത്രം നീങ്ങുന്നു. കാളരൂപത്തിൽ ഞങ്ങളെ ദുഃഖിപ്പിക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും ദേവനോ നീ?

Verse 8

न जातु कौरवेन्द्राणां दोर्दण्डपरिरम्भिते । भूतलेऽनुपतन्त्यस्मिन् विना ते प्राणिनां शुच: ॥ ८ ॥

കുരുവംശരാജാക്കന്മാരുടെ ഭുജബലസംരക്ഷണത്തിലുള്ള ഈ രാജ്യത്ത് ഇതുവരെ ജീവികൾ ദുഃഖാശ്രു ചൊരിഞ്ഞിട്ടില്ല; ഇന്ന് ആദ്യമായി നിന്നെ കണ്ണീരോടെ വിലപിക്കുന്നതായി കാണുന്നു.

Verse 9

मा सौरभेयात्र शुचो व्येतु ते वृषलाद् भयम् । मा रोदीरम्ब भद्रं ते खलानां मयि शास्तरि ॥ ९ ॥

ഹേ സുരഭി-പുത്രാ, ഇനി ദുഃഖിക്കേണ്ട; ഈ നീച വൃഷലനെ ഭയപ്പെടേണ്ട. ഹേ ഗോമാതാവേ, ഞാൻ ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുന്ന ഭരണാധികാരിയായിരിക്കുന്നതോളം നീ കരയരുത്—നിനക്കു മംഗളം വരും.

Verse 10

यस्य राष्ट्रे प्रजा: सर्वास्त्रस्यन्ते साध्व्यसाधुभि: । तस्य मत्तस्य नश्यन्ति कीर्तिरायुर्भगो गति: ॥ १० ॥ एष राज्ञां परो धर्मो ह्यार्तानामार्तिनिग्रह: । अत एनं वधिष्यामि भूतद्रुहमसत्तमम् ॥ ११ ॥

ഹേ സദ്ഗുണവതീ, ദുഷ്ടന്മാർ മൂലം രാജ്യത്തിലെ എല്ലാ പ്രജകളും ഭീതിയിലാകുമ്പോൾ ആ രാജാവിന്റെ കീർത്തി, ആയുസ്സ്, ഭാഗ്യം, ശുഭഗതി എല്ലാം നശിക്കുന്നു. പീഡിതരുടെ ദുഃഖം ആദ്യം ശമിപ്പിക്കുക രാജാക്കന്മാരുടെ പരമധർമ്മം; അതുകൊണ്ട് ജീവദ്രോഹിയായ ഈ അധമനെ ഞാൻ വധിക്കും.

Verse 11

यस्य राष्ट्रे प्रजा: सर्वास्त्रस्यन्ते साध्व्यसाधुभि: । तस्य मत्तस्य नश्यन्ति कीर्तिरायुर्भगो गति: ॥ १० ॥ एष राज्ञां परो धर्मो ह्यार्तानामार्तिनिग्रह: । अत एनं वधिष्यामि भूतद्रुहमसत्तमम् ॥ ११ ॥

ഹേ സദ്ഗുണവതീ, ദുഷ്ടന്മാർ മൂലം രാജ്യത്തിലെ എല്ലാ പ്രജകളും ഭീതിയിലാകുമ്പോൾ ആ രാജാവിന്റെ കീർത്തി, ആയുസ്സ്, ഭാഗ്യം, ശുഭഗതി എല്ലാം നശിക്കുന്നു. പീഡിതരുടെ ദുഃഖം ആദ്യം ശമിപ്പിക്കുക രാജാക്കന്മാരുടെ പരമധർമ്മം; അതുകൊണ്ട് ജീവദ്രോഹിയായ ഈ അധമനെ ഞാൻ വധിക്കും.

Verse 12

कोऽवृश्चत् तव पादांस्त्रीन् सौरभेय चतुष्पद । मा भूवंस्त्वाद‍ृशा राष्ट्रे राज्ञां कृष्णानुवर्तिनाम् ॥ १२ ॥

ഹേ സുരഭി-പുത്രാ, ചതുഷ്പദാ, നിന്റെ മൂന്ന് കാലുകൾ ആരാണ് മുറിച്ചത്? ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നിയമങ്ങളെ അനുഗമിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരുടെ രാജ്യത്തിൽ നിന്നുപോലെ ദുഃഖിതൻ ഉണ്ടാകരുത്.

Verse 13

आख्याहि वृष भद्रं व: साधूनामकृतागसाम् । आत्मवैरूप्यकर्तारं पार्थानां कीर्तिदूषणम् ॥ १३ ॥

ഹേ കാളയേ, നിനക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ. നീ നിരപരാധിയും സത്യസന്ധനുമാണ്. പാണ്ഡവരുടെ കീർത്തിക്ക് കളങ്കം വരുത്തുന്ന വിധം നിന്നെ അംഗഭംഗം വരുത്തിയ ആ ക്രൂരനെക്കുറിച്ച് എന്നോട് പറയൂ.

Verse 14

जनेऽनागस्यघं युञ्जन् सर्वतोऽस्य च मद्भयम् । साधूनां भद्रमेव स्यादसाधुदमने कृते ॥ १४ ॥

നിരപരാധികളായ ജീവജാലങ്ങളെ ദ്രോഹിക്കുന്നവൻ ലോകത്ത് എവിടെയായിരുന്നാലും എന്നെ ഭയപ്പെടണം. ദുഷ്ടന്മാരെ അടിച്ചമർത്തുന്നതിലൂടെ സജ്ജനങ്ങൾക്കു നന്മ കൈവരുന്നു.

Verse 15

अनाग:स्विह भूतेषु य आगस्कृन्निरङ्कुश: । आहर्तास्मि भुजं साक्षादमर्त्यस्यापि साङ्गदम् ॥ १५ ॥

നിരപരാധികളെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന അഹങ്കാരിയായവൻ ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ ദേവനായാൽ പോലും, ഞാൻ അവന്റെ കൈകൾ ഛേദിച്ചുകളയും.

Verse 16

राज्ञो हि परमो धर्म: स्वधर्मस्थानुपालनम् । शासतोऽन्यान् यथाशास्त्रमनापद्युत्पथानिह ॥ १६ ॥

നിയമം അനുസരിക്കുന്നവരെ സംരക്ഷിക്കുകയും, അടിയന്തിര സാഹചര്യമില്ലാത്തപ്പോൾ ശാസ്ത്രവിധി ലംഘിക്കുന്നവരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് രാജാവിന്റെ പരമമായ കടമ.

Verse 17

धर्म उवाच एतद् व: पाण्डवेयानां युक्तमार्ताभयं वच: । येषां गुणगणै: कृष्णो दौत्यादौ भगवान् कृत: ॥ १७ ॥

ധർമ്മദേവൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങയുടെ ഈ വാക്കുകൾ പാണ്ഡവ വംശത്തിന് അനുയോജ്യമാണ്. പാണ്ഡവരുടെ ഗുണഗണങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടനായി ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പോലും അവരുടെ ദൂതനായി പ്രവർത്തിച്ചു.

Verse 18

न वयं क्लेशबीजानि यत: स्यु: पुरुषर्षभ । पुरुषं तं विजानीमो वाक्यभेदविमोहिता: ॥ १८ ॥

ഹേ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ! ഞങ്ങളുടെ ദുഃഖങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ ആരാൽ ഉളവായെന്നത് നിശ്ചയിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്ക് കഴിയുന്നില്ല; തത്ത്വചിന്തകരുടെ വ്യത്യസ്ത വാദവാക്യങ്ങൾ ഞങ്ങളെ മോഹിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 19

केचिद् विकल्पवसना आहुरात्मानमात्मन: । दैवमन्येऽपरे कर्म स्वभावमपरे प्रभुम् ॥ १९ ॥

ചില അദ്വൈതവാദ ചിന്തകർ—സ്വന്തം സുഖദുഃഖങ്ങൾക്ക് കാരണം സ്വന്തം ആത്മാവാണെന്ന് പറയുന്നു. മറ്റുള്ളവർ ദൈവശക്തിയെ, ചിലർ കർമത്തെ, സ്ഥിരഭൗതികവാദികൾ സ്വഭാവം/പ്രകൃതിയെയേ പരമകാരണമെന്നു കരുതുന്നു।

Verse 20

अप्रतर्क्यादनिर्देश्यादिति केष्वपि निश्चय: । अत्रानुरूपं राजर्षे विमृश स्वमनीषया ॥ २० ॥

ചില ചിന്തകരുടെ നിശ്ചയം—ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം തർക്കത്തിലൂടെ അറിയാനാവില്ല, ഭാവനയിലൂടെ ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല, വാക്കുകളാൽ പറയാനുമാവില്ല. ഹേ രാജർഷേ! നീ നിന്റെ ബുദ്ധിയാൽ യോജിച്ചതുപോലെ വിചാരിക്ക.

Verse 21

सूत उवाच एवं धर्मे प्रवदति स सम्राड् द्विजसत्तमा: । समाहितेन मनसा विखेद: पर्यचष्ट तम् ॥ २१ ॥

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ധർമ്മദേവൻ ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചപ്പോൾ സാമ്രാട്ട് പരീക്ഷിത് ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തനായി, ഖേദമില്ലാതെ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 22

राजोवाच धर्मं ब्रवीषि धर्मज्ञ धर्मोऽसि वृषरूपधृक् । यदधर्मकृत: स्थानं सूचकस्यापि तद्भवेत् ॥ २२ ॥

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ! നീ ധർമ്മം തന്നെയാണ് പ്രസ്താവിക്കുന്നത്; കാളരൂപം ധരിച്ച നീ സ്വയം ധർമ്മസ്വരൂപൻ. അധർമ്മം ചെയ്തവന് ലഭിക്കുന്ന ശിക്ഷാഗതി, അവനെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്ന സൂചകനും ലഭിക്കും എന്ന ന്യായമാണ് നീ പറയുന്നത്।

Verse 23

अथवा देवमायाया नूनं गतिरगोचरा । चेतसो वचसश्चापि भूतानामिति निश्चय: ॥ २३ ॥

നിശ്ചയം: ഭഗവാന്റെ ദേവമായയുടെ ഗതി അഗോചരമാണ്; മനസ്സിന്റെ കൽപ്പനയാലോ വാക്കുകളുടെ കൌശലത്താലോ അതിനെ അളക്കാൻ കഴിയില്ല।

Verse 24

तप: शौचं दया सत्यमिति पादा: कृते कृता: । अधर्मांशैस्त्रयो भग्ना: स्मयसङ्गमदैस्तव ॥ २४ ॥

സത്യയുഗത്തിൽ തപസ്, ശൗചം, ദയ, സത്യം—ഈ നാലു തത്ത്വങ്ങളാൽ നിന്റെ നാലു പാദങ്ങളും സ്ഥാപിതമായിരുന്നു; എന്നാൽ അധർമ്മത്തിന്റെ അംശങ്ങളായ അഹങ്കാരം, സ്ത്രീസംഗാസക്തി, മദ്യം/മത്തം എന്നിവ മൂലം നിന്റെ മൂന്നു പാദങ്ങൾ തകർന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 25

इदानीं धर्म पादस्ते सत्यं निर्वर्तयेद्यत: । तं जिघृक्षत्यधर्मोऽयमनृतेनैधित: कलि: ॥ २५ ॥

ഹേ ധർമ്മമേ! ഇപ്പോൾ നീ ഒരു പാദം—സത്യം—മാത്രം ആശ്രയിച്ച് എങ്ങനെയോ നടക്കുന്നു; എന്നാൽ അസത്യത്തിൽ വളർന്ന കലിയെന്ന അധർമ്മം ആ പാദവും നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു।

Verse 26

इयं च भूमिर्भगवता न्यासितोरुभरा सती । श्रीमद्भ‍िस्तत्पदन्यासै: सर्वत: कृतकौतुका ॥ २६ ॥

ഈ ഭൂമിയുടെ ഭാരമൊട്ടും ഭഗവാൻ (മറ്റുള്ളവരും) നിശ്ചയമായി കുറച്ചു; അവൻ അവതാരമായി സന്നിഹിതനായപ്പോൾ അവന്റെ ശ്രീപാദങ്ങളുടെ മംഗളപദചിഹ്നങ്ങൾകൊണ്ട് എല്ലായിടത്തും ശുഭം നിറഞ്ഞു।

Verse 27

शोचत्यश्रुकला साध्वी दुर्भगेवोज्झिता सती । अब्रह्मण्या नृपव्याजा: शूद्रा भोक्ष्यन्ति मामिति ॥ २७ ॥

ഇപ്പോൾ ആ സാദ്ധ്വിയായ ഭൂമി, ദുർഭാഗ്യവശാൽ ഭഗവാനാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവളായി, കണ്ണീരോടെ വിലപിക്കുന്നു—‘ഇനി ബ്രാഹ്മണ്യധർമ്മവിരോധികളായ, രാജാവെന്ന വേഷം ധരിച്ച ശൂദ്രസ്വഭാവികൾ എന്നെ ഭോഗിക്കുകയും ഭരിക്കുകയും ചെയ്യും’ എന്ന്।

Verse 28

इति धर्मं महीं चैव सान्‍त्वयित्वा महारथ: । निशातमाददे खड्गं कलयेऽधर्महेतवे ॥ २८ ॥

ഇങ്ങനെ മഹാരഥനായ മഹാരാജ പരീക്ഷിത് ധർമ്മത്തെയും ഭൂമിയെയും ആശ്വസിപ്പിച്ചു. പിന്നെ അധർമ്മത്തിന്റെ കാരണമായ കലി-പുരുഷനെ വധിക്കുവാൻ മൂർച്ചയുള്ള വാൾ എടുത്തു।

Verse 29

तं जिघांसुमभिप्रेत्य विहाय नृपलाञ्छनम् । तत्पादमूलं शिरसा समगाद् भयविह्वल: ॥ २९ ॥

രാജാവ് തன்னை വധിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ കലി-പുരുഷൻ ഉടൻ രാജവേഷം ഉപേക്ഷിച്ചു; ഭയവിഹ്വലനായി തലകുനിച്ച് രാജന്റെ പാദമൂലത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ശരണം ചേർന്നു।

Verse 30

पतितं पादयोर्वीर: कृपया दीनवत्सल: । शरण्यो नावधीच्छ्‍लोक्य आह चेदं हसन्निव ॥ ३० ॥

പാദങ്ങളിൽ വീണ കലിയെ കണ്ടപ്പോൾ, ദീനവത്സലനും ശരണ്യനും കീർത്തനീയനുമായ വീരൻ മഹാരാജ പരീക്ഷിത് അവനെ വധിച്ചില്ല; കരുണയോടെ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 31

राजोवाच न ते गुडाकेशयशोधराणां बद्धाञ्जलेर्वै भयमस्ति किञ्चित् । न वर्तितव्यं भवता कथञ्चन क्षेत्रे मदीये त्वमधर्मबन्धु: ॥ ३१ ॥

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഗുഡാകേശൻ (അർജുനൻ) എന്ന മഹാന്റെ യശസ്സാണ് ഞങ്ങൾക്കു പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ചത്; അതിനാൽ കൈകൂപ്പി ശരണം വന്ന നിനക്ക് ജീവഭയം ഇല്ല. എന്നാൽ നീ എന്റെ രാജ്യത്തിൽ ഒരുവിധത്തിലും താമസിക്കരുത്; നീ അധർമ്മത്തിന്റെ കൂട്ടാളിയാണ്.

Verse 32

त्वां वर्तमानं नरदेवदेहे- ष्वनुप्रवृत्तोऽयमधर्मपूग: । लोभोऽनृतं चौर्यमनार्यमंहो ज्येष्ठा च माया कलहश्च दम्भ: ॥ ३२ ॥

കലി-പുരുഷനായ അധർമ്മത്തെ മനുഷ്യദേവന്മാരായ ഭരണാധികാരികളുടെ രൂപത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ അനുവദിച്ചാൽ, അധർമ്മസിദ്ധാന്തങ്ങൾ തീർച്ചയായും പെരുകും—ലോഭം, അസത്യം, മോഷണം, അനാര്യത, പാപം, വഞ്ചനാമായ, കലഹം, ദംഭം എന്നിവ।

Verse 33

न वर्तितव्यं तदधर्मबन्धो धर्मेण सत्येन च वर्तितव्ये । ब्रह्मावर्ते यत्र यजन्ति यज्ञै- र्यज्ञेश्वरं यज्ञवितानविज्ञा: ॥ ३३ ॥

ഹേ അധർമ്മബന്ധോ! ബ്രഹ്മാവർത്തത്തിൽ യജ്ഞവിധാനത്തിൽ നിപുണർ സത്യധർമ്മാനുസരിച്ച് യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി യജ്ഞേശ്വരനായ ശ്രീഹരിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന സ്ഥലത്ത് നീ താമസിക്കേണ്ടതല്ല; അവിടെ ധർമ്മവും സത്യവും മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ.

Verse 34

यस्मिन् हरिर्भगवानिज्यमान इज्यात्ममूर्तिर्यजतां शं तनोति । कामानमोघान् स्थिरजङ्गमाना- मन्तर्बहिर्वायुरिवैष आत्मा ॥ ३४ ॥

ഏതു യജ്ഞത്തിൽ ഭഗവാൻ ശ്രീഹരി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നുവോ—ആരാധകരുടെ അന്തര്യാമിയായ പരമാത്മസ്വരൂപൻ—അവൻ മംഗളം വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു; സ്ഥാവരജംഗമ സർവ്വത്തിലും വായുവുപോലെ അകത്തും പുറത്തും വ്യാപിച്ച്, ഉപാസകന്റെ അഫലമാകാത്ത ആഗ്രഹങ്ങൾ അവൻ തന്നെയാണ് നിറവേറ്റുന്നത്.

Verse 35

सूत उवाच परीक्षितैवमादिष्ट: स कलिर्जातवेपथु: । तमुद्यतासिमाहेदं दण्डपाणिमिवोद्यतम् ॥ ३५ ॥

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മഹാരാജ പരീക്ഷിത് ഇങ്ങനെ ആജ്ഞാപിച്ചതോടെ കലി ഭയത്തിൽ വിറച്ചു. യമരാജനെപ്പോലെ ദണ്ഡധാരിയായി വാൾ ഉയർത്തി നിൽക്കുന്ന രാജാവിനെ കണ്ട കലി രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 36

कलिरुवाच यत्र क्‍व वाथ वत्स्यामि सार्वभौम तवाज्ञया । लक्षये तत्र तत्रापि त्वामात्तेषुशरासनम् ॥ ३६ ॥

കലി പറഞ്ഞു—ഹേ സാർവ്വഭൗമാ! നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ എവിടെയെങ്കിലും താമസിച്ചാലും, ഞാൻ എവിടെയോട്ടു നോക്കിയാലും അവിടെയൊക്കെയും വില്ലും അമ്പും ധരിച്ച നിങ്ങളെയേ കാണുന്നു.

Verse 37

तन्मे धर्मभृतां श्रेष्ठ स्थानं निर्देष्टुमर्हसि । यत्रैव नियतो वत्स्य आतिष्ठंस्तेऽनुशासनम् ॥ ३७ ॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ധർമ്മരക്ഷകരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! ദയവായി എനിക്ക് ഒരു സ്ഥലം നിർദ്ദേശിക്കണമേ; അവിടെ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞാനുശാസനം പാലിച്ച് സ്ഥിരമായി താമസിക്കും.

Verse 38

सूत उवाच अभ्यर्थितस्तदा तस्मै स्थानानि कलये ददौ । द्यूतं पानं स्त्रिय: सूना यत्राधर्मश्चतुर्विध: ॥ ३८ ॥

സൂതൻ പറഞ്ഞു—കലി അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ മഹാരാജാ പരീക്ഷിത് അവന് ചൂതാട്ടം, മദ്യപാനം, വ്യഭിചാരം, മൃഗഹത്യ നടക്കുന്ന ഇടങ്ങളിൽ വസിക്കാൻ അനുമതി നൽകി; അവിടെ നാലുവിധ അധർമ്മം നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 39

पुनश्च याचमानाय जातरूपमदात्प्रभु: । ततोऽनृतं मदं कामं रजो वैरं च पञ्चमम् ॥ ३९ ॥

വീണ്ടും കലി കൂടുതൽ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ യാചന കേട്ട് രാജാവ് അവന് സ്വർണം ഉള്ളിടങ്ങളിൽ വസിക്കാനും അനുമതി നൽകി; കാരണം സ്വർണം ഉള്ളിടത്ത് അസത്യം, മദം, കാമം, അസൂയ, വൈരം—ഈ അഞ്ചു ദോഷങ്ങളും ഉദിക്കുന്നു।

Verse 40

अमूनि पञ्च स्थानानि ह्यधर्मप्रभव: कलि: । औत्तरेयेण दत्तानि न्यवसत् तन्निदेशकृत् ॥ ४० ॥

ഇങ്ങനെ അധർമ്മത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച കലി, ഉത്തരയുടെ പുത്രനായ മഹാരാജാ പരീക്ഷിതന്റെ നിർദേശപ്രകാരം, ആ അഞ്ചു സ്ഥലങ്ങളിൽ വസിക്കാൻ അനുവദിക്കപ്പെട്ടു; അവൻ ആ കല്പന അനുസരിച്ച് അവിടെ പാർത്തു।

Verse 41

अथैतानि न सेवेत बुभूषु: पुरुष: क्‍वचित् । विशेषतो धर्मशीलो राजा लोकपतिर्गुरु: ॥ ४१ ॥

അതിനാൽ ശ്രേയസ്സും പുരോഗതിയും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഒരിക്കലും ഇവയെ സേവിക്കരുത്; പ്രത്യേകിച്ച് ധർമ്മശീലനായ രാജാവ്, ധാർമ്മികർ, ജനനേതാക്കൾ, ബ്രാഹ്മണർ, സന്ന്യാസികൾ—ഈ നാലു അധർമ്മതത്ത്വങ്ങളുമായി ഒരിക്കലും സമ്പർക്കം വരരുത്।

Verse 42

वृषस्य नष्टांस्त्रीन् पादान् तप: शौचं दयामिति । प्रतिसन्दध आश्वास्य महीं च समवर्धयत् ॥ ४२ ॥

അതിനുശേഷം രാജാവ് ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപമായ കാളയുടെ നഷ്ടപ്പെട്ട മൂന്ന് കാലുകൾ—തപസ്, ശൗചം, ദയ—വീണ്ടും സ്ഥാപിച്ചു; കൂടാതെ പ്രോത്സാഹനം നൽകി ഭൂമിയുടെ നിലയും മതിയായ വിധം മെച്ചപ്പെടുത്തി।

Verse 43

स एष एतर्ह्यध्यास्त आसनं पार्थिवोचितम् । पितामहेनोपन्यस्तं राज्ञारण्यं विविक्षता ॥ ४३ ॥ आस्तेऽधुना स राजर्षि: कौरवेन्द्रश्रियोल्लसन् । गजाह्वये महाभागश्चक्रवर्ती बृहच्छ्रवा: ॥ ४४ ॥

വനത്തിലേക്ക് വിരമിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച മഹാരാജ യുധിഷ്ഠിരൻ ഹസ്തിനാപുരത്തിന്റെ രാജ്യം ഏൽപ്പിച്ച അത്യന്തം ഭാഗ്യവാൻ ചക്രവർത്തി മഹാരാജ പരീക്ഷിത് ഇപ്പോൾ രാജാസനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനാണ്. കുരുവംശരാജന്മാരുടെ മഹത്കൃത്യങ്ങളാൽ മഹിമിതനായി ഗജാഹ്വയത്തിൽ വിജയകരമായി ഭൂമിയെ ഭരിക്കുന്നു.

Verse 44

स एष एतर्ह्यध्यास्त आसनं पार्थिवोचितम् । पितामहेनोपन्यस्तं राज्ञारण्यं विविक्षता ॥ ४३ ॥ आस्तेऽधुना स राजर्षि: कौरवेन्द्रश्रियोल्लसन् । गजाह्वये महाभागश्चक्रवर्ती बृहच्छ्रवा: ॥ ४४ ॥

വനത്തിലേക്ക് വിരമിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച മഹാരാജ യുധിഷ്ഠിരൻ ഹസ്തിനാപുരത്തിന്റെ രാജ്യം ഏൽപ്പിച്ച അത്യന്തം ഭാഗ്യവാൻ ചക്രവർത്തി മഹാരാജ പരീക്ഷിത് ഇപ്പോൾ രാജാസനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനാണ്. കുരുവംശരാജന്മാരുടെ മഹത്കൃത്യങ്ങളാൽ മഹിമിതനായി ഗജാഹ്വയത്തിൽ വിജയകരമായി ഭൂമിയെ ഭരിക്കുന്നു.

Verse 45

इत्थम्भूतानुभावोऽयमभिमन्युसुतो नृप: । यस्य पालयत: क्षौणीं यूयं सत्राय दीक्षिता: ॥ ४५ ॥

അഭിമന്യുവിന്റെ പുത്രനായ മഹാരാജ പരീക്ഷിത് ഇത്തരമൊരു അനുഭവസമ്പന്നനും പ്രഭാവശാലിയുമായ നൃപനാണ്; അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിപുണ ഭരണവും സംരക്ഷണവും കൊണ്ടുതന്നെ നിങ്ങൾ ഈവിധം സത്രയജ്ഞത്തിന് ദീക്ഷിതരാകുവാൻ കഴിഞ്ഞു.