Shloka 40
Śrī Rāmacandra-avatāra — Vow, Exile, Laṅkā-vijaya, and Rāma-rājya
Concise Bhāgavata Account
पादुके न्यस्य पुरत: प्राञ्जलिर्बाष्पलोचन: । तमाश्लिष्य चिरं दोर्भ्यां स्नापयन् नेत्रजैर्जलै: ॥ ३९ ॥ रामो लक्ष्मणसीताभ्यां विप्रेभ्यो येऽर्हसत्तमा: । तेभ्य: स्वयं नमश्चक्रे प्रजाभिश्च नमस्कृत: ॥ ४० ॥
pāduke nyasya purataḥ prāñjalir bāṣpa-locanaḥ tam āśliṣya ciraṁ dorbhyāṁ snāpayan netrajair jalaiḥ
ഭരതൻ ശ്രീരാമചന്ദ്രന്റെ പാദുകകൾ മുന്നിൽ വെച്ച് കൈകൂപ്പി നിന്നു; കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു. രാമൻ ഇരുകൈകളാൽ ദീർഘനേരം ആലിംഗനം ചെയ്ത് തന്റെ കണ്ണീരാൽ ഭരതനെ സ്നാനിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് സീതയും ലക്ഷ്മണനും കൂടെ രാമൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും കുടുംബത്തിലെ മുതിർന്നവരെയും നമസ്കരിച്ചു; അയോധ്യയിലെ പ്രജകളും പ്രഭുവിന് പ്രണാമം അർപ്പിച്ചു.
FAQs
This verse shows Bharata’s intense bhakti: he places Rama’s sandals before him, folds his hands, embraces Rama, and his tears become an offering—revealing devotion expressed through humility and heartfelt emotion.
Rama demonstrates maryādā (ideal conduct): honoring the most worthy brāhmaṇas and accepting the citizens’ respect, showing that true leadership is grounded in dharma and reverence for spiritual authority.
Practice humility and gratitude: respect spiritually mature people, honor teachers and elders, and let devotion be expressed through sincere service and heartfelt prayer rather than mere formality.