Shloka 39
Śrī Rāmacandra-avatāra — Vow, Exile, Laṅkā-vijaya, and Rāma-rājya
Concise Bhāgavata Account
पादुके न्यस्य पुरत: प्राञ्जलिर्बाष्पलोचन: । तमाश्लिष्य चिरं दोर्भ्यां स्नापयन् नेत्रजैर्जलै: ॥ ३९ ॥ रामो लक्ष्मणसीताभ्यां विप्रेभ्यो येऽर्हसत्तमा: । तेभ्य: स्वयं नमश्चक्रे प्रजाभिश्च नमस्कृत: ॥ ४० ॥
pāduke nyasya purataḥ prāñjalir bāṣpa-locanaḥ tam āśliṣya ciraṁ dorbhyāṁ snāpayan netrajair jalaiḥ
ഭരതൻ പാദുകകൾ മുന്നിൽ വെച്ച് കൈകൂപ്പി കണ്ണീരൊഴുകുന്ന കണ്ണുകളോടെ നിന്നു; അപ്പോൾ രാമൻ ഇരുകൈകളാലും അവനെ ദീർഘനേരം ആലിംഗനം ചെയ്ത് തന്റെ കണ്ണീരാൽ ഭരതനെ സ്നാനിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് സീതയും ലക്ഷ്മണനും കൂടെ രാമൻ പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും കുടുംബത്തിലെ മുതിർന്നവരെയും നമസ്കരിച്ചു; അയോധ്യയിലെ പ്രജകളും പ്രഭുവിനെ നമസ്കരിച്ചു।
FAQs
It shows Bharata’s humility and devotion—he honors Rāma as the rightful lord and accepts the sandals as sacred representatives of Rāma’s authority and presence.
Overcome by love and remorse over the exile caused by palace politics, Bharata expresses deep devotion and longing for Rāma through tears and a prolonged embrace.
By practicing humility, honoring God’s representatives, and cultivating sincere remorse and love—expressed through prayerful surrender rather than pride or entitlement.