Next Verse

Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 1

The Disappearance of Lord Śrī Kṛṣṇa and the Aftermath in Dvārakā

श्रीशुक उवाच अथ तत्रागमद् ब्रह्मा भवान्या च समं भव: । महेन्द्रप्रमुखा देवा मुनय: सप्रजेश्वरा: ॥ १ ॥

śrī-śuka uvāca atha tatrāgamad brahmā bhavānyā ca samaṁ bhavaḥ mahendra-pramukhā devā munayaḥ sa-prajeśvarāḥ

ശ്രീശുകദേവ ഗോസ്വാമി പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ പ്രഭാസത്തിലേക്ക് ബ്രഹ്മാവ് എത്തി; അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഭവൻ (ശിവൻ) ഭവാനിയോടുകൂടി വന്നു. ഇന്ദ്രപ്രമുഖ ദേവന്മാരും പ്രജാപതികളോടുകൂടിയ മുനിമാരും അവിടെ എത്തി.

श्री-शुकःŚrī Śuka
श्री-शुकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीशुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (श्रीः + शुकः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भ-बोधक (then/now)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: there)
आगमत्came
आगमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग: आ-
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (ब्रह्मा-रूप)
भवान्याwith Bhavānī (Pārvatī)
भवान्या:
Sahakaraka (सह/सहचर)
TypeNoun
Rootभवानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
समम्together
समम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (adverbial accusative); ‘समम्’ = समानतया/सह (together)
भवःBhava (Śiva)
भवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महेन्द्र-प्रमुखाःhaving Mahendra as chief
महेन्द्र-प्रमुखाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहेन्द्र + प्रमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महेन्द्रः प्रमुखः येषाम्)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
स-प्रजेश्वराःalong with the Prajāpatis (lords of creatures)
स-प्रजेश्वराः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपपद) + प्रजेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष/सह-समास (प्रजेश्वरैः सह)
Ś
Śukadeva Gosvāmī
B
Brahmā
Ś
Śiva (Bhava)
B
Bhavānī (Pārvatī)
I
Indra (Mahendra)
D
Devas
M
Munis
P
Prajāpatis

FAQs

This verse indicates a major divine moment in the narrative, where the principal cosmic administrators—Brahmā, Śiva, Indra, along with sages and Prajāpatis—assemble as witnesses to events connected with the Lord’s unfolding plan.

Śukadeva Gosvāmī is speaking, narrating the events to King Parīkṣit as part of the concluding pastimes and transitions described in Canto 11.

Even the greatest beings honor divine will and sacred turning points; a modern practitioner can learn to approach life’s transitions with reverence, humility, and alignment with dharma.