Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 37
Sāṅkhya Enumeration of Tattvas, Distinction of Puruṣa–Prakṛti, and the Mechanics of Birth and Death
श्रीभगवानुवाच मन: कर्ममयं नृणामिन्द्रियै: पञ्चभिर्युतम् । लोकाल्लोकं प्रयात्यन्य आत्मा तदनुवर्तते ॥ ३७ ॥
śrī-bhagavān uvāca manaḥ karma-mayaṁ ṇṝṇām indriyaiḥ pañcabhir yutam lokāl lokaṁ prayāty anya ātmā tad anuvartate
ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—മനുഷ്യരുടെ മനസ് കർമ്മഫലങ്ങളാൽ രൂപപ്പെട്ടതാണ്; അത് അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടുകൂടി നിലകൊള്ളുന്നു. അത് ഒരു ദേഹം/ലോകം മുതൽ മറ്റൊന്നിലേക്കു സഞ്ചരിക്കുന്നു; ആത്മാവ് വ്യത്യസ്തമായിട്ടും അതിനെ അനുഗമിക്കുന്നു.
FAQs
This verse says the mind, shaped by karma and linked to the five senses, moves from one realm to another, and the soul follows it—indicating that mental impressions and desires propel transmigration.
Krishna is instructing Uddhava on the mechanics of bondage and liberation—showing that karmic conditioning operates through the mind and senses, so one must purify and steady the mind to become free.
Guard sense-input and consciously cultivate sattvic habits (japa, hearing śāstra, devotion, selfless service), because repeated thoughts and desires become impressions that shape future choices—and ultimately one’s destination.