Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 49
Varṇāśrama-dharma as a Path to Bhakti
Yuga-dharma Origins, Universal Virtues, Brahmacarya and Gṛhastha Duties
शूद्रवृत्तिं भजेद् वैश्य: शूद्र: कारुकटक्रियाम् । कृच्छ्रान्मुक्तो न गर्ह्येण वृत्तिं लिप्सेत कर्मणा ॥ ४९ ॥
śūdra-vṛttiṁ bhajed vaiśyaḥ śūdraḥ kāru-kaṭa-kriyām kṛcchrān mukto na garhyeṇa vṛttiṁ lipseta karmaṇā
വൈശ്യന് ജീവിക്കാനാകാതെ വന്നാല് ശൂദ്രവൃത്തി സ്വീകരിക്കാം; ശൂദ്രന് യജമാനനെ കണ്ടെത്താനാകില്ലെങ്കില് കൂഡ, പായ മുതലായ ലളിത കരകൗശലപ്രവര്ത്തനങ്ങള് ചെയ്യാം. എന്നാല് കഷ്ടം മാറിയാല് അടിയന്തരത്തില് സ്വീകരിച്ച താഴ്ന്ന തൊഴില് ഉപേക്ഷിച്ച് തത്തതായ യോജ്യകര്മത്തിലേക്ക് മടങ്ങണം; നിന്ദ്യകര്മം കൊണ്ട് ജീവിക്കുവാന് ആഗ്രഹിക്കരുത്।
FAQs
This verse teaches flexibility in occupations during necessity, but warns that once one is out of hardship, one should not maintain oneself through work that is morally condemned.
In the Uddhava Gita, Krishna summarizes varna-ashrama principles for maintaining society and spiritual progress; here He clarifies what is permissible in distress and what should be avoided when stability returns.
If forced by circumstances, take honest work even outside your usual field, but when you regain stability, avoid unethical income sources and choose a livelihood aligned with integrity and dharma.