Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 35

Varṇāśrama-dharma as a Path to Bhakti

Yuga-dharma Origins, Universal Virtues, Brahmacarya and Gṛhastha Duties

Devanagari script

शौचमाचमनं स्‍नानं सन्ध्योपास्तिर्ममार्चनम् । तीर्थसेवा जपोऽस्पृश्याभक्ष्यासम्भाष्यवर्जनम् ॥ ३४ ॥ सर्वाश्रमप्रयुक्तोऽयं नियम: कुलनन्दन । मद्भ‍ाव: सर्वभूतेषु मनोवाक्कायसंयम: ॥ ३५ ॥

Transliteration

śaucam ācamanaṁ snānaṁ sandhyopāstir mamārcanam tīrtha-sevā japo ’spṛśyā- bhakṣyāsambhāṣya-varjanam

Translation

കുലനന്ദന ഉദ്ധവാ, ഈ നിയമം എല്ലാ ആശ്രമങ്ങൾക്കും ബാധകമാണ്—എല്ലാ ജീവികളിലും പരമാത്മാവായി എന്റെ ഭാവം സ്മരിക്കുകയും മനസ്-വാക്ക്-കായ സംയമം പാലിക്കുകയും ചെയ്യുക; ഇത് ഭക്തിയോടെ അനുഷ്ഠിക്കണം।

Synonyms

• सर्व-आश्रम-प्रयुक्तः: applicable to all āśramas
• सर्व-आश्रम-प्रयुक्तः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक) + प्रयुक्त (सम्-प्र-युज् धातु + क्त)
• Form: तत्पुरुष-समास; भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण (to ‘नियमः’)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• नियमः: rule, observance
• नियमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• कुल-नन्दन: O delight of the dynasty
• कुल-नन्दन: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग; सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन

• मत्-भावः: devotion/attitude toward me; my presence
• मत्-भावः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-षष्ठी/सम्बन्ध-प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• सर्व-भूतेषु: in all beings
• सर्व-भूतेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, बहुवचन

• मनः-वाक्-काय-संयमः: restraint of mind, speech, and body
• मनः-वाक्-काय-संयमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक) + वाच् (प्रातिपदिक) + काय (प्रातिपदिक) + संयम (प्रातिपदिक)
• Form: इतरेतर-द्वन्द्व (मनः-वाक्-काय) + तत्पुरुष (संयमः); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

Characters & Entities

• Kṛṣṇa
• Uddhava

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about daily purity practices like snana and sandhya?

In this verse, Kṛṣṇa lists cleanliness, ācamana, bathing, sandhyā worship, and worship of the Lord as key observances for spiritual discipline.

Why did Krishna teach these rules to Uddhava in Canto 11?

In the Uddhava-gītā section, Kṛṣṇa summarizes dharma and regulated practices (varṇāśrama observances) to guide Uddhava—and seekers—toward purified devotion.

How can I apply this shloka in modern life?

Maintain bodily and mental cleanliness, keep a steady daily prayer/meditation routine, chant God’s names, and be mindful of diet and conversations that shape consciousness.