Srimad Bhagavatam — Dvadasha Skandha, Shloka 11
Ātmā’s Unborn Nature and Fearlessness at Death
Parīkṣit’s Final Instruction
अहं ब्रह्म परं धाम ब्रह्माहं परमं पदम् । एवं समीक्ष्य चात्मानमात्मन्याधाय निष्कले ॥ ११ ॥ दशन्तं तक्षकं पादे लेलिहानं विषाननै: । न द्रक्ष्यसि शरीरं च विश्वं च पृथगात्मन: ॥ १२ ॥
ahaṁ brahma paraṁ dhāma brahmāhaṁ paramaṁ padam evaṁ samīkṣya cātmānam ātmany ādhāya niṣkale
ഇങ്ങനെ വിചാരിക്കൂ—“ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമ ധാമം; അതേ ബ്രഹ്മം പരമ പദം, അത് എന്നിൽ നിന്ന് അഭിന്നം.” ഇപ്രകാരം നിർമല പരമാത്മയിൽ സ്വയം സമർപ്പിച്ച് സ്ഥാപിച്ചാൽ, വിഷദന്തങ്ങളാൽ നാവു ലേലിഹാനമായി പാദം കടിക്കുന്ന തക്ഷകനെയും നീ കാണുകയില്ല; മരിക്കുന്ന ശരീരത്തെയും, നിന്നിൽ നിന്ന് വേറായ ഈ ലോകത്തെയും കാണുകയില്ല।
FAQs
This verse teaches contemplative absorption: by understanding the self’s spiritual identity and fixing the mind in the indivisible Absolute (Brahman), one becomes steady in transcendental realization.
As Parikshit approached death, Śukadeva gave the essence of liberation—how to withdraw the mind from bodily fear and rest it in the Absolute, the sure refuge at life’s end.
Practice daily inner recollection: reduce identification with the body and anxieties, and regularly fix the mind on the spiritual self through sacred study, prayerful remembrance, and meditation on the Absolute.