Shloka 25
The Appearance of Lord Viṣṇu (Kṛṣṇa) and the Divine Exchange with Yoga-māyā
नष्टे लोके द्विपरार्धावसाने महाभूतेष्वादिभूतं गतेषु । व्यक्तेऽव्यक्तं कालवेगेन याते भवानेक: शिष्यतेऽशेषसंज्ञ: ॥ २५ ॥
naṣṭe loke dvi-parārdhāvasāne mahā-bhūteṣv ādi-bhūtaṁ gateṣu vyakte ’vyaktaṁ kāla-vegena yāte bhavān ekaḥ śiṣyate ’śeṣa-saṁjñaḥ
ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, പ്രളയകാലത്ത്, കാലത്തിൻ്റെ ശക്തിയാൽ എല്ലാം നശിക്കുമ്പോൾ, പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ സൂക്ഷ്മരൂപത്തിലേക്കും, വ്യക്തമായവ അവ്യക്തത്തിലേക്കും ലയിക്കുന്നു. ആ സമയത്ത്, അങ്ങ് മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നു, അങ്ങയെ അനന്ത ശേഷനാഗൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
At the time of annihilation, the five gross elements — earth, water, fire, air and ether — enter into the mind, intelligence and false ego ( ahaṅkāra ), and the entire cosmic manifestation enters into the spiritual energy of the Supreme Personality of Godhead, who alone remains as the origin of everything. The Lord is therefore known as Śeṣa-nāga, as Ādi-puruṣa and by many other names.
FAQs
This verse states that at the end of Brahmā’s full lifespan, the elements merge back into their source and the manifest universe dissolves into the unmanifest—yet the Supreme Lord alone remains, omniscient and unchanged.
Because Vasudeva recognizes the child Krishna as the eternal Supreme Person beyond matter and time; all creation is temporary, but Bhagavān is the enduring reality even after pralaya.
Seeing time as unstoppable helps one detach from temporary possessions and invest in lasting spiritual practice—devotion, remembrance of God, and living with purpose.