Adhyaya 17

Verse 1

मैत्रेय उवाच एवं स भगवान् वैन्य: ख्यापितो गुणकर्मभि: । छन्दयामास तान् कामै: प्रतिपूज्याभिनन्द्य च ॥ १ ॥

മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ വൈന്യൻ (പൃഥു) തന്റെ ഗുണങ്ങളും വീരകൃത്യങ്ങളും കൊണ്ടു പുകഴ്ത്തപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് മഹാരാജ പൃഥു അവരെ യഥോചിതമായി പൂജിച്ച് അഭിനന്ദിച്ച് വിവിധ ദാനങ്ങളാൽ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.

Verse 2

ब्राह्मणप्रमुखान् वर्णान् भृत्यामात्यपुरोधस: । पौराञ्जानपदान् श्रेणी: प्रकृती: समपूजयत् ॥ २ ॥

മഹാരാജ പൃഥു ബ്രാഹ്മണപ്രമുഖമായ എല്ലാ വർണങ്ങളുടെ നേതാക്കളെയും, തന്റെ ഭൃത്യന്മാരെയും, മന്ത്രിമാരെയും, പുരോഹിതന്മാരെയും, നഗരവാസികളെയും, ദേശവാസികളെയും, മറ്റു സമൂഹങ്ങളിലെ ജനങ്ങളെയും, ശ്രേണികളെയും, പിന്തുണക്കുന്നവരെയും—എല്ലാവരെയും സമമായി ആദരിച്ചു സന്തോഷിപ്പിച്ചു; എല്ലാവരും ആനന്ദിച്ചു.

Verse 3

विदुर उवाच कस्माद्दधार गोरूपं धरित्री बहुरूपिणी । यां दुदोह पृथुस्तत्र को वत्सो दोहनं च किम् ॥ ३ ॥

വിദുരൻ ചോദിച്ചു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! പല രൂപങ്ങൾ എടുക്കാൻ കഴിയുന്ന ധരിത്രീ എന്തുകൊണ്ട് പശുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു? പൃഥു അവളെ ദോഹിച്ചപ്പോൾ കിടാവ് ആരായിരുന്നു, ദോഹനരീതി എന്തായിരുന്നു, ദോഹനപാത്രം ഏതാണ്?

Verse 4

प्रकृत्या विषमा देवी कृता तेन समा कथम् । तस्य मेध्यं हयं देव: कस्य हेतोरपाहरत् ॥ ४ ॥

ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം സ്വഭാവത്തിൽ ചിലിടങ്ങളിൽ ഉയർന്നതും ചിലിടങ്ങളിൽ താഴ്ന്നതുമാണ്. മഹാരാജ പൃഥു അതിനെ എങ്ങനെ സമമാക്കി? കൂടാതെ യാഗത്തിനായി നിശ്ചയിച്ച മേധ്യ അശ്വത്തെ ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രൻ എന്തുകൊണ്ട് അപഹരിച്ചു?

Verse 5

सनत्कुमाराद्भगवतो ब्रह्मन् ब्रह्मविदुत्तमात् । लब्ध्वा ज्ञानं सविज्ञानं राजर्षि: कां गतिं गत: ॥ ५ ॥

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! രാജർഷി പൃഥു ബ്രഹ്മവിദ്യയിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ സനത്കുമാരനിൽ നിന്ന് സവിജ്ഞാന ജ്ഞാനം നേടി; അത് നേടി അവൻ ഏത് ഇഷ്ടഗതി പ്രാപിച്ചു?

Verse 6

यच्चान्यदपि कृष्णस्य भवान् भगवत: प्रभो: । श्रव: सुश्रवस: पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ ६ ॥ भक्ताय मेऽनुरक्ताय तव चाधोक्षजस्य च । वक्तुमर्हसि योऽदुह्यद्वैन्यरूपेण गामिमाम् ॥ ७ ॥

നിങ്ങൾ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണപ്രഭുവിന്റെ ശക്ത്യാവേശ അവതാരമാണ്; അതിനാൽ അവന്റെ ലീലാശ്രവണം അതിമധുരവും പുണ്യപ്രദവും, മുൻദേഹകഥകളുടെ ആശ്രയവുമാണ്. ഞാൻ നിങ്ങളുടെതും അധോക്ഷജനായ ഭഗവാന്റെയും അനുരക്ത ഭക്തൻ; അതുകൊണ്ട് വേനന്റെ പുത്രരൂപത്തിൽ ഗോരൂപിണിയായ ഭൂമിയെ ദോഹനം ചെയ്ത രാജാ പൃഥുവിന്റെ എല്ലാ കഥകളും ദയവായി പറയുക.

Verse 7

यच्चान्यदपि कृष्णस्य भवान् भगवत: प्रभो: । श्रव: सुश्रवस: पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ ६ ॥ भक्ताय मेऽनुरक्ताय तव चाधोक्षजस्य च । वक्तुमर्हसि योऽदुह्यद्वैन्यरूपेण गामिमाम् ॥ ७ ॥

നിങ്ങൾ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണപ്രഭുവിന്റെ ശക്ത്യാവേശ അവതാരമാണ്; അതിനാൽ അവന്റെ ലീലാശ്രവണം അതിമധുരവും പുണ്യപ്രദവും, മുൻദേഹകഥകളുടെ ആശ്രയവുമാണ്. ഞാൻ നിങ്ങളുടെതും അധോക്ഷജനായ ഭഗവാന്റെയും അനുരക്ത ഭക്തൻ; അതുകൊണ്ട് വേനന്റെ പുത്രരൂപത്തിൽ ഗോരൂപിണിയായ ഭൂമിയെ ദോഹനം ചെയ്ത രാജാ പൃഥുവിന്റെ എല്ലാ കഥകളും ദയവായി പറയുക.

Verse 8

सूत उवाच चोदितो विदुरेणैवं वासुदेवकथां प्रति । प्रशस्य तं प्रीतमना मैत्रेय: प्रत्यभाषत ॥ ८ ॥

സൂതഗോസ്വാമി പറഞ്ഞു: വിദുരൻ ഇങ്ങനെ വാസുദേവകഥ കേൾക്കാൻ പ്രേരിതനായപ്പോൾ, സൂതൻ അവനെ പ്രശംസിച്ചു; വിദുരനിൽ സന്തോഷിച്ച മൈത്രേയനും അവനെ സ്തുതിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 9

मैत्रेय उवाच यदाभिषिक्त: पृथुरङ्ग विप्रै-रामन्त्रितो जनतायाश्च पाल: । प्रजा निरन्ने क्षितिपृष्ठ एत्यक्षुत्क्षामदेहा: पतिमभ्यवोचन् ॥ ९ ॥

മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയ വിദുരാ! പൃഥുവിനെ വിപ്രന്മാരും മഹർഷിമാരും അഭിഷേകം ചെയ്ത് പ്രജകളുടെ പാലകനെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചപ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ അന്നക്കുറവ് ഉണ്ടായിരുന്നു. വിശപ്പാൽ ക്ഷീണിച്ച പ്രജകൾ രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ വന്ന് തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ അവസ്ഥ അറിയിച്ചു.

Verse 10

वयं राजञ्जाठरेणाभितप्तायथाग्निना कोटरस्थेन वृक्षा: । त्वामद्य याता: शरणं शरण्यंय: साधितो वृत्तिकर: पतिर्न: ॥ १० ॥ तन्नो भवानीहतु रातवेऽन्नंक्षुधार्दितानां नरदेवदेव । यावन्न नङ्‍क्ष्यामह उज्झितोर्जावार्तापतिस्त्वं किल लोकपाल: ॥ ११ ॥

ഹേ രാജാവേ! വൃക്ഷത്തിന്റെ ഉള്ളിലെ പൊള്ളയിൽ തീ കത്തുമ്പോൾ അത് ക്രമേണ ഉണങ്ങുന്നതുപോലെ, വയറ്റിലെ ക്ഷുധാഗ്നിയാൽ ഞങ്ങൾ ക്ഷീണിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ ശരണാഗതരുടെ രക്ഷകനും ഞങ്ങളുടെ ഉപജീവനം ക്രമപ്പെടുത്താൻ നിയുക്തനുമാകയാൽ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ശരണം തേടുന്നു.

Verse 11

वयं राजञ्जाठरेणाभितप्तायथाग्निना कोटरस्थेन वृक्षा: । त्वामद्य याता: शरणं शरण्यंय: साधितो वृत्तिकर: पतिर्न: ॥ १० ॥ तन्नो भवानीहतु रातवेऽन्नंक्षुधार्दितानां नरदेवदेव । यावन्न नङ्‍क्ष्यामह उज्झितोर्जावार्तापतिस्त्वं किल लोकपाल: ॥ ११ ॥

ഹേ നരദേവദേവാ! ക്ഷുധയിൽ പീഡിതരായ ഞങ്ങൾക്ക് ദയചെയ്ത് ധാന്യം യഥാവിധി വിതരണം ചെയ്ത് വിശപ്പ് ശമിപ്പിക്കണമേ. ഞങ്ങളുടെ ശക്തി ക്ഷയിക്കുന്നതിന് മുമ്പേ ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണമേ; നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളുടെ ഉപജീവനാധിപനും ലോകപാലകനും.

Verse 12

मैत्रेय उवाच पृथु: प्रजानां करुणं निशम्य परिदेवितम् । दीर्घं दध्यौ कुरुश्रेष्ठ निमित्तं सोऽन्वपद्यत ॥ १२ ॥

മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു—പ്രജകളുടെ കരുണാഭരിതമായ വിലാപം കേട്ടും അവരുടെ ദയനീയാവസ്ഥ കണ്ടും രാജാവ് പൃഥു ദീർഘനേരം ആലോചിച്ചു; ഈ ദുരവസ്ഥയുടെ ആന്തരകാരണം എന്തെന്നു കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിച്ചു.

Verse 13

इति व्यवसितो बुद्ध्या प्रगृहीतशरासन: । सन्दधे विशिखं भूमे: क्रुद्धस्त्रिपुरहा यथा ॥ १३ ॥

ഇങ്ങനെ ബുദ്ധിയാൽ തീരുമാനിച്ച് രാജാവ് വില്ലും അമ്പും കൈയിലെടുത്തു; ക്രോധത്തോടെ ഭൂമിയിലേക്കു അമ്പൊഴിച്ചു ലക്ഷ്യമിട്ടു—ക്രുദ്ധനായ ത്രിപുരഹരൻ ശിവൻ സംഹാരത്തിന് ഒരുങ്ങുന്നതുപോലെ.

Verse 14

प्रवेपमाना धरणी निशाम्योदायुधं च तम् । गौ: सत्यपाद्रवद्भीता मृगीव मृगयुद्रुता ॥ १४ ॥

രാജാവ് ആയുധം ഉയർത്തിയതു കണ്ടപ്പോൾ ഭൂമി വിറച്ചു തുടങ്ങി. ഭയത്തോടെ അവൾ പശുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു ഓടി; വേട്ടക്കാരൻ പിന്തുടർന്നാൽ മാൻ അതിവേഗം ഓടുന്നതുപോലെ.

Verse 15

तामन्वधावत्तद्वैन्य: कुपितोऽत्यरुणेक्षण: । शरं धनुषि सन्धाय यत्र यत्र पलायते ॥ १५ ॥

ഇതു കണ്ട വൈന്യ മഹാരാജ പൃഥു അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായി; പ്രഭാതത്തിലെ അരുണസൂര്യനെപ്പോലെ അവന്റെ കണ്ണുകൾ ചുവന്നു. ധനുസ്സിൽ അമ്പു ചാർത്തി, ഗോമാതാവിന്റെ രൂപത്തിലുള്ള ഭൂമി എവിടെയെവിടെ ഓടിയാലും അവൻ അവളെ പിന്തുടർന്നു।

Verse 16

सा दिशो विदिशो देवी रोदसी चान्तरं तयो: । धावन्ती तत्र तत्रैनं ददर्शानूद्यतायुधम् ॥ १६ ॥

ഗോരൂപിണിയായ ദേവി ഭൂമി ദിക്കുകളിലും ഉപദിക്കുകളിലും, സ്വർഗ്ഗലോകങ്ങളും ഭൂമിയും തമ്മിലുള്ള അന്തരീക്ഷത്തിലും ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്നു; അവൾ എവിടെയെവിടെ ഓടിയാലും രാജാവ് ധനുസ്സും അമ്പുകളും ഉയർത്തി പിന്തുടരുന്നതു അവൾ കണ്ടു।

Verse 17

लोके नाविन्दत त्राणं वैन्यान्मृत्योरिव प्रजा: । त्रस्ता तदा निववृते हृदयेन विदूयता ॥ १७ ॥

ജനങ്ങൾ ക്രൂരമായ മരണത്തിന്റെ കൈകളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ, ഗോരൂപിണിയായ ഭൂമിക്കും വൈന്യന്റെ കൈകളിൽ നിന്ന് രക്ഷ ലഭിച്ചില്ല. ഒടുവിൽ ഭീതിയോടെ, ഹൃദയം വേദനിച്ച്, അവൾ നിർവശയായി തിരിഞ്ഞുവന്നു।

Verse 18

उवाच च महाभागं धर्मज्ञापन्नवत्सल । त्राहि मामपि भूतानां पालनेऽवस्थितो भवान् ॥ १८ ॥

അപ്പോൾ അവൾ ധർമ്മജ്ഞനും ശരണാഗതവത്സലനും ആയ മഹാഭാഗൻ മഹാരാജ പൃഥുവിനോട് പറഞ്ഞു— “എന്നെയും രക്ഷിക്കണമേ. നിങ്ങൾ സർവ്വജീവികളുടെ പരിപാലകനാണ്; ഇപ്പോൾ ഈ ലോകത്തിന്റെ രാജാവായി നിങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.”

Verse 19

स त्वं जिघांससे कस्माद्दीनामकृतकिल्बिषाम् । अहनिष्यत्कथं योषां धर्मज्ञ इति यो मत: ॥ १९ ॥

ഗോരൂപിണിയായ ഭൂമി വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചു— “ഞാൻ ദീനയാണ്; ഞാൻ യാതൊരു പാപവും ചെയ്തിട്ടില്ല. എങ്കിൽ നിങ്ങൾ എനിക്ക് വധം വരുത്താൻ എന്തിന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു? നിങ്ങൾ ധർമ്മജ്ഞനെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; പിന്നെ എനിക്കെന്തിന് അസൂയ, ഒരു സ്ത്രീയെ കൊല്ലാൻ ഇത്ര ഉത്സുകത എന്തിന്?”

Verse 20

प्रहरन्ति न वै स्त्रीषु कृताग:स्वपि जन्तव: । किमुत त्वद्विधा राजन् करुणा दीनवत्सला: ॥ २० ॥

സ്ത്രീ പാപം ചെയ്താലും അവളെ കൈയേറ്റം ചെയ്യരുത്. പിന്നെ, രാജാവേ, ദീനവത്സലനും കരുണാമയനും ആയ നിങ്ങളെക്കുറിച്ച് എന്ത് പറയണം!

Verse 21

मां विपाट्याजरां नावं यत्र विश्वं प्रतिष्ठितम् । आत्मानं च प्रजाश्चेमा: कथमम्भसि धास्यसि ॥ २१ ॥

രാജാവേ, ഞാൻ ജരയില്ലാത്ത ദൃഢമായ ഒരു തോണിപോലെ; ഈ ലോകം എന്നിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്. നിങ്ങൾ എന്നെ കീറിത്തെറിപ്പിച്ചാൽ, നിങ്ങൾക്കും പ്രജകൾക്കും വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങാതിരിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?

Verse 22

पृथुरुवाच वसुधे त्वां वधिष्यामि मच्छासनपराङ्‍मुखीम् । भागं बर्हिषि या वृङ्क्ते न तनोति च नो वसु ॥ २२ ॥

പൃഥു രാജാവ് പറഞ്ഞു—വസുധേ, നീ എന്റെ ശാസനം അവഗണിച്ചു. യജ്ഞങ്ങളിൽ നിന്റെ പങ്ക് സ്വീകരിക്കുമ്പോഴും ഞങ്ങൾക്ക് മതിയായ ധാന്യസമ്പത്ത് ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ല; അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ ശിക്ഷിക്കും.

Verse 23

यवसं जग्ध्यनुदिनं नैव दोग्ध्यौधसं पय: । तस्यामेवं हि दुष्टायां दण्डो नात्र न शस्यते ॥ २३ ॥

നീ ദിവസേന പച്ചപ്പുല്ല് തിന്നിട്ടും, ഞങ്ങൾ പാൽ ഉപയോഗിക്കാനായി പാൽച്ചാക്ക് നിറയ്ക്കുന്നില്ല. നീ മനപ്പൂർവ്വം കുറ്റം ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ പശുവിന്റെ രൂപം എടുത്തതുകൊണ്ട് ശിക്ഷയില്ലെന്ന് പറയാനാവില്ല.

Verse 24

त्वं खल्वोषधिबीजानि प्राक् सृष्टानि स्वयम्भुवा । न मुञ्चस्यात्मरुद्धानि मामवज्ञाय मन्दधी: ॥ २४ ॥

സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മാവ് മുമ്പ് സൃഷ്ടിച്ച ഔഷധങ്ങളുടെയും ധാന്യങ്ങളുടെയും വിത്തുകൾ നിനക്കുള്ളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ എന്റെ ആജ്ഞയെ അവഗണിച്ച് നീ അവ പുറത്തുവിടുന്നില്ല—നിന്റെ ബുദ്ധി മന്ദമായിരിക്കുന്നു.

Verse 25

अमूषां क्षुत्परीतानामार्तानां परिदेवितम् । शमयिष्यामि मद्बाणैर्भिन्नायास्तव मेदसा ॥ २५ ॥

ഇപ്പോൾ, എന്റെ അമ്പുകളാൽ ഞാൻ നിന്നെ കഷ്ണങ്ങളാക്കി മുറിക്കുകയും, ധാന്യമില്ലാതെ കരയുന്ന എന്റെ വിശക്കുന്ന പ്രജകളെ നിന്റെ മാംസം കൊണ്ട് തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യും.

Verse 26

पुमान् योषिदुत क्लीब आत्मसम्भावनोऽधम: । भूतेषु निरनुक्रोशो नृपाणां तद्वधोऽवध: ॥ २६ ॥

സ്വന്തം കാര്യത്തിൽ മാത്രം താല്പര്യമുള്ളവനും മറ്റ് ജീവികളോട് കരുണയില്ലാത്തവനുമായ ഏതൊരു ക്രൂരനെയും - അത് പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ നപുംസകമോ ആകട്ടെ - രാജാവിന് വധിക്കാവുന്നതാണ്. അത്തരം വധം പാപമായി കണക്കാക്കില്ല.

Verse 27

त्वां स्तब्धां दुर्मदां नीत्वा मायागां तिलश: शरै: । आत्मयोगबलेनेमा धारयिष्याम्यहं प्रजा: ॥ २७ ॥

നീ അഹങ്കാരം കൊണ്ട് മതിമറന്ന് ഭ്രാന്തിയെപ്പോലെയായിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ മായാശക്തിയാൽ നീ പശുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും ഞാൻ നിന്നെ എള്ളോളം പോന്ന കഷ്ണങ്ങളാക്കി നുറുക്കുകയും, എന്റെ യോഗബലത്താൽ പ്രജകളെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും.

Verse 28

एवं मन्युमयीं मूर्तिं कृतान्तमिव बिभ्रतम् । प्रणता प्राञ्जलि: प्राह मही सञ्जातवेपथु: ॥ २८ ॥

ആ സമയത്ത് പൃഥു മഹാരാജാവ് സാക്ഷാൽ യമരാജനെപ്പോലെ കാണപ്പെട്ടു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ കോപം കൊണ്ട് ജ്വലിച്ചു. ഇതുകണ്ട് ഭൂമിദേവി വിറയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അവൾ കൈകൂപ്പി വണങ്ങിക്കൊണ്ട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.

Verse 29

धरोवाच नम: परस्मै पुरुषाय मायया विन्यस्तनानातनवे गुणात्मने । नम: स्वरूपानुभवेन निर्धुत द्रव्यक्रियाकारकविभ्रमोर्मये ॥ २९ ॥

ഭൂമി ദേവി പറഞ്ഞു: ഹേ പരമപുരുഷാ, അവിടുത്തെ മായയാൽ അങ്ങ് പല രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു. എങ്കിലും അങ്ങ് ത്രിഗുണങ്ങൾക്ക് അതീതനായി വർത്തിക്കുന്നു. ഭൗതികമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അങ്ങയെ ബാധിക്കുന്നില്ല.

Verse 30

येनाहमात्मायतनं विनिर्मिता धात्रा यतोऽयं गुणसर्गसङ्ग्रह: । स एव मां हन्तुमुदायुध: स्वरा- डुपस्थितोऽन्यं शरणं कमाश्रये ॥ ३० ॥

ഭൂമി പറഞ്ഞു— ഹേ പ്രഭോ! നിങ്ങളുടെ മായാശക്തിയാൽ ഗുണസൃഷ്ടിയോടുകൂടി ഈ ജഗത്ത് സൃഷ്ടിച്ച്, സർവ്വജീവികൾക്കും ആശ്രയസ്ഥാനമായി എന്നെ നിയോഗിച്ചു. നിങ്ങൾ പൂർണ്ണ സ്വതന്ത്രൻ; ഇപ്പോൾ ആയുധങ്ങളോടെ എന്നെ വധിക്കാൻ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഞാൻ ആരുടെ ശരണം തേടണം? ആരാണ് എന്നെ രക്ഷിക്കുക?

Verse 31

य एतदादावसृजच्चराचरं स्वमाययात्माश्रययावितर्क्यया । तयैव सोऽयं किल गोप्तुमुद्यत: कथं नु मां धर्मपरो जिघांसति ॥ ३१ ॥

ഹേ പ്രഭോ! സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ നിങ്ങളുടെ അചിന്ത്യമായ, ആത്മാശ്രിതമായ മായാശക്തിയാൽ ചരാചര സകല ജീവികളെയും നിങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. അതേ മായയാൽ ഇപ്പോൾ ജീവികളെ കാക്കാൻ നിങ്ങൾ ഉത്സുകൻ; നിങ്ങൾ ധർമ്മത്തിന്റെ പരമരക്ഷകൻ. എങ്കിലും ഗോരൂപത്തിലുള്ള എന്നെ കൊല്ലാൻ എന്തിന് ആകാംക്ഷ?

Verse 32

नूनं बतेशस्य समीहितं जनै- स्तन्मायया दुर्जययाकृतात्मभि: । न लक्ष्यते यस्त्वकरोदकारयद् योऽनेक एक: परतश्च ईश्वर: ॥ ३२ ॥

ഹേ പ്രഭോ! നിങ്ങൾ ഒരുവനായിട്ടും നിങ്ങളുടെ അജേയമായ അചിന്ത്യശക്തികളാൽ അനേകരൂപങ്ങളിൽ വ്യാപിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുഖാന്തരം ഈ വിശ്വം സൃഷ്ടിപ്പിച്ചു; അതിനാൽ നിങ്ങൾ സാക്ഷാൽ പരമേശ്വരൻ. എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ ദുര്ജയമായ മായയിൽ മൂടപ്പെട്ടവർ നിങ്ങളുടെ ദിവ്യലീലകൾ ഗ്രഹിക്കുകയില്ല.

Verse 33

सर्गादि योऽस्यानुरुणद्धि शक्तिभि- र्द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मभि: । तस्मै समुन्नद्धनिरुद्धशक्तये नम: परस्मै पुरुषाय वेधसे ॥ ३३ ॥

ഹേ പ്രഭോ! ദ്രവ്യം, ക്രിയ, കരണം (ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ), കർത്താക്കൾ (ദേവതകൾ), ചിത്തം, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം എന്നിവയൊക്കെയും നിങ്ങളുടെ ശക്തികളുടെ ആദികാരണമാണ്. നിങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ തന്നെ സൃഷ്ടി പ്രത്യക്ഷമായി നിലനിൽക്കുകയും ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ചിലപ്പോൾ വ്യക്തം, ചിലപ്പോൾ അവ്യക്തം. കാരണങ്ങളുടെ കാരണമായ പരമപുരുഷനേ, നമസ്കാരം.

Verse 34

स वै भवानात्मविनिर्मितं जगद् भूतेन्द्रियान्त:करणात्मकं विभो । संस्थापयिष्यन्नज मां रसातला- दभ्युज्जहाराम्भस आदिसूकर: ॥ ३४ ॥

ഹേ വിഭോ! ഈ ജഗത്ത് നിങ്ങളുടെ തന്നെ നിർമ്മിതം—ഭൂതങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അന്തഃകരണങ്ങൾ എന്ന രൂപത്തിൽ. നിങ്ങൾ അജൻ. ഒരിക്കൽ ആദിസൂകരൻ (വരാഹൻ) രൂപത്തിൽ, രസാതലത്തിലെ ജലത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന എന്നെ ഉയർത്തി രക്ഷിച്ചു, ലോകസ്ഥാപനത്തിനായി.

Verse 35

अपामुपस्थे मयि नाव्यवस्थिता: प्रजा भवानद्य रिरक्षिषु: किल । स वीरमूर्ति: समभूद्धराधरो यो मां पयस्युग्रशरो जिघांससि ॥ ३५ ॥

ഹേ പ്രഭോ! ഒരിക്കൽ ജലത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ ഉയർത്തി പ്രജകളെ രക്ഷിച്ചതിനാൽ നിങ്ങളുടെ നാമം ‘ധരാധരൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ വീരമൂർത്തിയായി മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ എന്നെ വധിക്കുവാൻ ഒരുങ്ങുന്നു; ഞാൻ ജലത്തിലെ നാവുപോലെ എല്ലാം താങ്ങി നില്ക്കുന്നു.

Verse 36

नूनं जनैरीहितमीश्वराणा- मस्मद्विधैस्तद्गुणसर्गमायया । न ज्ञायते मोहितचित्तवर्त्मभि- स्तेभ्यो नमो वीरयशस्करेभ्य: ॥ ३६ ॥

ഹേ ഈശ്വരാ! ത്രിഗുണമയമായ മായയാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഞങ്ങളുപോലുള്ളവർ മോഹിതചിത്തത്തിന്റെ വഴിയിൽ നടക്കുന്നതിനാൽ നിങ്ങളുടെ പ്രവർത്തികളുടെ ഉദ്ദേശം അറിയുന്നില്ല. നിങ്ങളുടെ ഭക്തരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പോലും ഗ്രഹിക്കാനാകില്ല; പിന്നെ നിങ്ങളുടെ ലീലകളെക്കുറിച്ച് എന്തുപറയണം! വീരയശസ്സിനെ വർധിപ്പിക്കുന്ന ആ ഭക്തന്മാർക്ക് നമസ്കാരം.