Shloka 9
Trikūṭa Mountain, Ṛtumat Garden, and the Beginning of Gajendra’s Crisis
तस्य द्रोण्यां भगवतो वरुणस्य महात्मन: । उद्यानमृतुमन्नाम आक्रीडं सुरयोषिताम् ॥ ९ ॥ सर्वतोऽलङ्कृतं दिव्यैर्नित्यपुष्पफलद्रुमै: । मन्दारै: पारिजातैश्च पाटलाशोकचम्पकै: ॥ १० ॥ चूतै: पियालै: पनसैराम्रैराम्रातकैरपि । क्रमुकैर्नारिकेलैश्च खर्जूरैर्बीजपूरकै: ॥ ११ ॥ मधुकै: शालतालैश्च तमालैरसनार्जुनै: । अरिष्टोडुम्बरप्लक्षैर्वटै: किंशुकचन्दनै: ॥ १२ ॥ पिचुमर्दै: कोविदारै: सरलै: सुरदारुभि: । द्राक्षेक्षुरम्भाजम्बुभिर्बदर्यक्षाभयामलै: ॥ १३ ॥
tasya droṇyāṁ bhagavato varuṇasya mahātmanaḥ udyānam ṛtuman nāma ākrīḍaṁ sura-yoṣitām
ത്രികൂടത്തിന്റെ ഒരു താഴ്വരയിൽ മഹാത്മ ഭക്തനായ വരുണനുടേതായ ‘ഋതുമത്’ എന്ന ഉദ്യാനം ഉണ്ടായിരുന്നു; അത് ദേവകന്യകളുടെ വിനോദസ്ഥലമായിരുന്നു. എല്ലാടവും ദിവ്യവൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ തോട്ടത്തിൽ എല്ലാ കാലത്തും പൂവും ഫലവും ലഭിച്ചു—മന്ദാര, പാരിജാത, പാടല, അശോക, ചമ്പക; ചൂത, പിയാല, പനസ, മാവ്, ആമ്രാതക, ക്രമുക (അടക്ക), നാരികേല, ഖർജൂര, ബീജപൂരക (മാതളം); മധുക, ശാല, താല, തമാല, അസന, അർജുന, അരിഷ്ട, ഉദുംബര, പ്ലക്ഷ, വട, കിംശുക, ചന്ദനം; കൂടാതെ പിച്ചുമർദ, കോവിദാര, ശരല, ദേവദാരു, ദ്രാക്ഷ, ഇക്ഷു, രംഭ (വാഴ), ജംബു, ബദരി, അക്ഷ, അഭയ, ആമലകി എന്നിവയും ഉണ്ടായിരുന്നു।
FAQs
Ṛtumat is described as a famous pleasure-garden in a valley belonging to Lord Varuṇa, where the wives of the demigods would sport.
He sets the scene for the events leading to Gajendra’s crisis—describing the divine environment where the elephant later enters and encounters danger.
Even the most beautiful, comfortable surroundings can change suddenly; lasting shelter is found through remembrance and surrender to the Supreme.