Shloka 10
Trikūṭa Mountain, Ṛtumat Garden, and the Beginning of Gajendra’s Crisis
तस्य द्रोण्यां भगवतो वरुणस्य महात्मन: । उद्यानमृतुमन्नाम आक्रीडं सुरयोषिताम् ॥ ९ ॥ सर्वतोऽलङ्कृतं दिव्यैर्नित्यपुष्पफलद्रुमै: । मन्दारै: पारिजातैश्च पाटलाशोकचम्पकै: ॥ १० ॥ चूतै: पियालै: पनसैराम्रैराम्रातकैरपि । क्रमुकैर्नारिकेलैश्च खर्जूरैर्बीजपूरकै: ॥ ११ ॥ मधुकै: शालतालैश्च तमालैरसनार्जुनै: । अरिष्टोडुम्बरप्लक्षैर्वटै: किंशुकचन्दनै: ॥ १२ ॥ पिचुमर्दै: कोविदारै: सरलै: सुरदारुभि: । द्राक्षेक्षुरम्भाजम्बुभिर्बदर्यक्षाभयामलै: ॥ १३ ॥
tasya droṇyāṁ bhagavato varuṇasya mahātmanaḥ udyānam ṛtuman nāma ākrīḍaṁ sura-yoṣitām
ത്രികൂടത്തിന്റെ ഒരു താഴ്വരയിൽ മഹാത്മ ഭക്തനായ വരുണനുടേതായ ‘ഋതുമത്’ എന്ന ഉദ്യാനം ഉണ്ടായിരുന്നു; അത് ദേവകന്യകളുടെ വിനോദസ്ഥലമായിരുന്നു. എല്ലാടവും ദിവ്യവൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ തോട്ടത്തിൽ എല്ലാ കാലത്തും പൂവും ഫലവും ലഭിച്ചു—മന്ദാര, പാരിജാത, പാടല, അശോക, ചമ്പക; ചൂത, പിയാല, പനസ, മാവ്, ആമ്രാതക, ക്രമുക, നാരികേല, ഖർജൂര, ബീജപൂരക; മധുക, ശാല, താല, തമാല, അസന, അർജുന, അരിഷ്ട, ഉദുംബര, പ്ലക്ഷ, വട, കിംശുക, ചന്ദനം; കൂടാതെ പിച്ചുമർദ, കോവിദാര, ശരല, ദേവദാരു, ദ്രാക്ഷ, ഇക്ഷു, രംഭ, ജംബു, ബദരി, അക്ഷ, അഭയ, ആമലകി എന്നിവയും ഉണ്ടായിരുന്നു।
FAQs
Ṛtumat is described as Varuṇa’s celestial garden—an exquisitely adorned pleasure-grove filled with ever-flowering, ever-fruiting divine trees, setting the sacred scene for the events leading to Gajendra’s deliverance.
He establishes the heavenly setting and richness of the place to contrast it with the sudden crisis that arises there, highlighting how even in opulence one may face danger and must ultimately take shelter of the Supreme Lord.
Even when life appears “perfect,” circumstances can change; the practical takeaway is to cultivate steady remembrance of God through hearing and devotion, rather than relying on external comfort for security.