Mantra 1
Sukta 105
कासशमनम्। यथा मनो मनस्केतः परापतत्याशुमत्। एवा त्वं कासे प्र पत मनसोऽनु प्रवाय्यऽम्
yáthā máno manasketáḥ parā́-pataty āśumát | evā́ tvaṃ kā́se prá pata manáso ’nú pravā́yyam ||
As thought, whose token is the mind, darts swiftly forth and far away,—even so, O Cough, do thou fly forth; after the mind, be blown away.
കാസശമനം. മനസ്സാണ് അടയാളമായ മനോസങ്കേതമുള്ള ചിന്ത എത്ര വേഗത്തിൽ ദൂരത്തേക്ക് പറന്നുപോകുന്നുവോ, അതുപോലെ, ഹേ കാസേ (ചുമ), നീ മുന്നോട്ട് പറന്നുപോ; മനസ്സിനെ അനുഗമിച്ച് കാറ്റിൽ ഊതിപ്പോയി അകന്നുപോ.
Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted without a distinct ṛṣi-name for short bhaiṣajya charms in Book 6; varies by Anukramaṇī).
Devata: Kāsa (personified cough) as the addressed entity; implicit aid of Vāyu (wind) as carrier-away.
Chandas: Anuṣṭubh (with Atharvanic cadence)
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"From observation of swift mind-motion to a commanding expulsion of the disease.","listener_experience":"Empowerment and relief; a sense of clearing and regained control over breath.","intensity":6}