Mantra 26
Sukta 1
Sanskrit (Devanagari)
सूर्य नावमारुक्षः शतारित्रां स्वस्तये । रात्रिं मात्यपीपरोऽहः सत्राति पारय
IAST Transliteration
sū́rya nā́vam ā́rukṣaḥ śatā́ritrāṃ svastáye | rā́triṃ mā́ty apī́paro 'háḥ satrā́ti pā́raya ||
English Translation (Griffith/Whitney)
O Sūrya, thou hast mounted the hundred-oared boat for our welfare: thou hast made the Night to pass in due course; do thou bear us over to the Day, beyond the long continuance.
Translation
ഹേ സൂര്യാ, നമ്മുടെ സ്വസ്തിക്കായി നൂറു തുഴകളുള്ള നൗകയിൽ നീ आरोഹിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ രാത്രിയെ നിശ്ചിത ക്രമത്തിൽ കടത്തിവിട്ടിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളെ പകലിലേക്കു പാരാക്കുക—ദീർഘ സത്ര (സത്രാതി)യുടെ അപ്പുറം.
Word by Word
सूर्यःthe Sun (as agent)
सूर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
नावम्a boat
नावम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनौ (प्रातिपदिक)
आरुक्षःhas mounted / boarded
आरुक्षः:
—
TypeVerb
Rootआ-रुह् (धातु)
शतारित्राम्(a boat) with a hundred oars / hundred-oared
शतारित्राम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively) / Noun-compound
Rootशत + अरित्र (प्रातिपदिक; तत्पुरुष/बहुव्रीहि-समासार्थ)
स्वस्तयेfor well-being / for safety
स्वस्तये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक)
रात्रिम्the night
रात्रिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
अतिover, beyond, excessively
अति:
—
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
अपीपरःhas carried across / has brought over
अपीपरः:
—
TypeVerb
Rootपीपृ (धातु; लिट्-रूप, ‘to carry across / bring over’)
अहःday; daylight
अहः:
कर्म (गन्तव्य/प्राप्तव्य-रूपेण) / अधिकरण (काल-पर्याय)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
सत्रातिcontinually and beyond; straight through
सत्राति:
—
TypeIndeclinable
Rootसत्रा (अव्यय) + अति (अव्यय) (निपात-समुच्चय)
पारयcarry (us) across; bring to the far shore
पारय:
—
TypeVerb
Rootपॄ/पारय् (धातु; causative stem पारय- ‘to cause to cross, bring to the far shore’)
Attribution
Rishi: Ātharvaṇa protective tradition (adjacent Kāśyapa coloration)
Devata: Sūrya
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
Primary: vira
Secondary: shanta