Sutra 46

मृगयायां तु व्यायामः श्लेष्मपित्तमेदःस्वेदनाशश्चले स्थिते च काये लक्षपरिचयः कोपभयस्थानेषु च मृगाणां चित्तज्ञानमनित्ययानं चेति ॥ कZ_०८.३.४६ ॥

mṛgayāyāṃ tu vyāyāmaḥ śleṣma-pitta-medaḥ-svedanāśaś cale sthite ca kāye lakṣa-paricayaḥ kopabhaya-sthāneṣu ca mṛgāṇāṃ citta-jñānam anitya-yānaṃ ceti

വേട്ടയിൽ, എന്നാൽ, ചില പ്രയോജനങ്ങൾ ഉണ്ട്—ശാരീരിക വ്യായാമം; കഫം, പിത്തം, മേദസ്സ്, വിയർപ്പ് എന്നിവ കുറയുക; ശരീരം ചലിച്ചാലും നിശ്ചലമായാലും ലക്ഷ്യം വെക്കാനുള്ള അഭ്യാസം; കോപവും ഭയവും ഉള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ മൃഗങ്ങളുടെ മനസ്സറിയുക; കൂടാതെ അനിശ്ചിത/അപ്രതീക്ഷിത ഗതിചലനം പഠിക്കുക।

मृगयायाम्in hunting (during the hunt)
मृगयायाम्:
TypeNoun
Rootमृगया
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी
तुbut; moreover
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपात (विरोध/विशेषार्थ)
व्यायामःexercise; physical exertion
व्यायामः:
TypeNoun
Rootव्यायाम
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
श्लेष्मphlegm (kapha)
श्लेष्म:
TypeNoun
Rootश्लेष्मन्
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्ग)
पित्तbile (pitta)
पित्त:
TypeNoun
Rootपित्त
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्ग)
मेदःfat; adipose tissue
मेदः:
TypeNoun
Rootमेदस्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्ग)
स्वेदsweat; perspiration
स्वेद:
TypeNoun
Rootस्वेद
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्ग)
नाशःdestruction; removal
नाशः:
TypeNoun
Rootनाश
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; (समासे ‘-नाश’ इति उत्तरपद-भावः)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-निपात
चलेin a moving (state)
चले:
TypeAdjective
Rootचल
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी; ‘काये’ इत्यस्य विशेषणम्
स्थितेin a stationary (state)
स्थिते:
TypeAdjective
Rootस्थित
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी; ‘काये’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-निपात
कायेin the body
काये:
TypeNoun
Rootकाय
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी
लक्षof the target; aim
लक्ष:
TypeNoun
Rootलक्ष
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी (समासपूर्वपद)
परिचयःpractice; familiarity (with aiming)
परिचयः:
TypeNoun
Rootपरि√चि (चिनोति) / परिचय
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
कोपin anger
कोप:
TypeNoun
Rootकोप
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (समासपूर्वपद)
भयin fear
भय:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (समासपूर्वपद)
स्थानेषुin situations; in circumstances
स्थानेषु:
TypeNoun
Rootस्थान
Formनपुंसकलिङ्ग, बहुवचन, सप्तमी
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-निपात
मृगाणाम्of animals (game); of deer/beasts
मृगाणाम्:
TypeNoun
Rootमृग
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, षष्ठी
चित्तmind; mental state
चित्त:
TypeNoun
Rootचित्त
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (समासपूर्वपद)
ज्ञानम्knowledge; understanding
ज्ञानम्:
TypeNoun
Rootज्ञान
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
अनित्यimpermanent; not lasting
अनित्य:
TypeAdjective
Rootअनित्य
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (समासपूर्वपद)
यानम्movement; going; travel
यानम्:
TypeNoun
Rootयान
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-निपात
इतिthus; so (end-quotative)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formइत्यादि-समाप्त्यर्थक-निपात
K
king (implied)
A
animals/game

FAQs

To distinguish between activities that can be partially instrumental (training/fitness) and those that are largely destructive, enabling calibrated regulation rather than blanket prohibition.

It frames hunting as weapons/attention training relevant to command performance, but only insofar as it remains controlled and does not displace governance duties.