Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 9

अन्धश्चलितशास्त्रो वा राजेति अशास्त्रचक्षुरन्धो यत्किंचनकारी दृढाभिनिवेशी परप्रणेयो वा राज्यमन्यायेनोपहन्ति चलितशास्त्रस्तु यत्र शास्त्राच्चलितमतिर्भवति शक्यानुनयो भवति इत्याचार्याः ॥ कZ_०८.२.०९ ॥

andhaś calitaśāstro vā rājeti aśāstracakṣur andho yatkiṃcanakārī dṛḍhābhiniveśī parapraṇeyo vā rājyam anyāyenopahanti calitaśāstras tu yatra śāstrāc calitamatiḥ bhavati śakyānunayo bhavati ity ācāryāḥ

ആചാര്യന്മാർ പറയുന്നു—‘അന്ധരാജാവോ ശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് വഴുതിയ രാജാവോ’. ശാസ്ത്രദൃഷ്ടിയില്ലാത്ത രാജാവ്—ഇഷ്ടംപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, പിടിവാശിയുള്ളവൻ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവർ നയിക്കുന്നവൻ—അന്യായംകൊണ്ട് രാജ്യത്തെ ദോഷപ്പെടുത്തുന്നു. എന്നാൽ ശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് വെറും വഴുതിയവൻ, ശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് അവന്റെ വിവേചനം തെറ്റിയിടത്ത്, സമ്മതിപ്പിച്ച് തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയും.

अन्धःblind; undiscerning
अन्धः:
TypeNoun/Adjective
Rootअन्ध
Formप्रथमा-एकवचनः, पुंलिङ्गः (विशेषणम्)
चलितशास्त्रःone who has deviated from the śāstra
चलितशास्त्रः:
TypeNoun/Adjective
Rootचलित-शास्त्र
Formप्रथमा-एकवचनः, पुंलिङ्गः (विशेषणम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
राजाking
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formप्रथमा-एकवचनः, पुंलिङ्गः
इतिthus; as (so-called)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/निदर्शनार्थक-अव्ययम्
अशास्त्रचक्षुःone whose ‘eyes’ are not the śāstra; lacking śāstric vision
अशास्त्रचक्षुः:
TypeNoun/Adjective
Rootअ-शास्त्र-चक्षुस्
Formप्रथमा-एकवचनः, पुंलिङ्गः (विशेषणम्)
अन्धःblind
अन्धः:
TypeNoun/Adjective
Rootअन्ध
Formप्रथमा-एकवचनः, पुंलिङ्गः (विशेषणम्)
यत्किंचनकारीone who does anything indiscriminately
यत्किंचनकारी:
TypeNoun/Adjective
Rootयत्-किंचन-कारिन्
Formप्रथमा-एकवचनः, पुंलिङ्गः (विशेषणम्)
दृढाभिनिवेशीone with firm obstinate resolve; dogmatic
दृढाभिनिवेशी:
TypeNoun/Adjective
Rootदृढ-अभिनिवेशिन्
Formप्रथमा-एकवचनः, पुंलिङ्गः (विशेषणम्)
परप्रणेयःone led by others; pliable to others’ direction
परप्रणेयः:
TypeNoun/Adjective
Rootपर-प्रणेय
Formप्रथमा-एकवचनः, पुंलिङ्गः (विशेषणम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
राज्यम्the kingdom; the state
राज्यम्:
TypeNoun
Rootराज्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
अन्यायेनby injustice; unlawfully
अन्यायेन:
TypeNoun
Rootअन्-न्याय
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
उपहन्तिthey harm; they damage
उपहन्ति:
TypeVerb
Rootउप-हन्
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
चलितशास्त्रःthe ‘deviated-from-śāstra’ (king)
चलितशास्त्रः:
TypeNoun/Adjective
Rootचलित-शास्त्र
Formप्रथमा-एकवचनः, पुंलिङ्गः (विशेष्यः—राजा)
तुbut; however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्ययम्
यत्रwhere; in the case where
यत्र:
TypeAdverb
Rootयत्र
Formदेश/प्रसङ्गवाचक-अव्ययम्
शास्त्रात्from the śāstra
शास्त्रात्:
TypeNoun
Rootशास्त्र
Formपञ्चमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
चलितमतिःone whose mind has strayed (from the śāstra)
चलितमतिः:
TypeNoun/Adjective
Rootचलित-मति
Formप्रथमा-एकवचनः, पुंलिङ्गः (विशेषणम्)
भवतिbecomes; is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
शक्यamenable; capable of being (dealt with)
शक्य:
TypeAdjective/Participle
Rootशक्य
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः (विशेषणम्)
अनुनयःconciliation; persuasion
अनुनयः:
TypeNoun
Rootअनुनय
Formप्रथमा-एकवचनः, पुंलिङ्गः
भवतिis; becomes
भवति:
TypeVerb
Rootभू
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरणार्थक-अव्ययम्
आचार्याःthe teachers (authorities)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः
K
king
T
teachers/ācāryas
A
advisers/manipulators

FAQs

The ‘blind to śāstra’ ruler is structurally dangerous—arbitrary, stubborn, or puppet-like—while the ‘waverer’ can still be corrected through counsel and persuasion.

Without institutional/legal norms as ‘eyes,’ executive decisions become unpredictable and unjust, inviting state harm.