अनीकस्थानयुद्धप्रतिग्रहापसारभूमीरात्मनः परस्य चावेक्षेत ॥ कZ_०१.१६.०८ ॥
anīkasthānayuddhapratigrahāpasārabhūmīr ātmanaḥ parasya cāvekṣeta
അവൻ തന്റെ പക്ഷത്തിനും മറുപക്ഷത്തിനും—ഇരുവർക്കുമായി—സൈന്യ വിന്യാസത്തിന് അനുയോജ്യമായ സ്ഥലങ്ങൾ, യുദ്ധഭൂമി, സഹായ/പിന്തുണ സേനയെ സ്വീകരിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ, പിന്നോട്ടുപോകാനുള്ള വഴികൾ/ഭൂമി എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കണം।
Actionable terrain intelligence for campaign planning: staging areas, battlefields, support/receiving points, and withdrawal corridors.
Kautilya treats retreat planning as integral to strategy, not as an afterthought—preserving forces is a state asset.