Sutra 17

Devanagari script

दुर्भिक्षे राजा बीजभक्तोपग्रहं कृत्वानुग्रहं कुर्यात्दुर्गसेतुकर्म वा भक्तानुग्रहेण भक्तसंविभागं वा देशनिक्षेपं वा ॥ कZ_०४.३.१७ ॥

Transliteration

durbhikṣe rājā bījabhaktopagrahaṃ kṛtvānugrahaṃ kuryātdurgasetukarma vā bhaktānugraheṇa bhaktasaṃvibhāgaṃ vā deśanikṣepaṃ vā

Translation

ക്ഷാമത്തിൽ രാജാവ് വിത്തും ഭക്ഷ്യറേഷനും മുൻകൂർ സഹായമായി നൽകി ജനങ്ങൾക്ക് ആശ്വാസം നൽകണം; അല്ലെങ്കിൽ കോട്ടനിർമ്മാണം/ബലപ്പെടുത്തൽ, ജലസേചന/പൊതു പ്രവൃത്തികൾ നടത്തണം; അല്ലെങ്കിൽ സഹായമായി റേഷൻ വിതരണം ചെയ്യണം; അല്ലെങ്കിൽ ജനങ്ങളെ അനുയോജ്യമായ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പുനരധിവസിപ്പിക്കുക/സ്ഥലംമാറ്റം നടത്തണം।

Word by Word

• दुर्भिक्षे: in a famine
• Type: Noun
• Root: दुर्भिक्ष
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; (दुर्भिक्षे = दुर्भिक्षे सति) लोकेटिव-अब्सोल्यूट/सप्तमी-प्रयोगः

• राजा: the king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; कर्ता

• बीजभक्तोपग्रहम्: an advance/relief of seed and rations
• Type: Noun
• Root: उपग्रह
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म; समासः = बीज-भक्त-उपग्रह (बीजस्य च भक्तस्य च उपग्रहः)

• कृत्वा: having done / after making
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया

• अनुग्रहम्: favor/relief
• Type: Noun
• Root: अनुग्रह
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म

• कुर्यात्: should do / should provide
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन; कर्ता = राजा

• दुर्गसेतुकर्म: work on forts and bridges (public works)
• Type: Noun
• Root: कर्मन्
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (contextually विकल्पे कर्मरूपेण); समासः = दुर्ग-सेतु-कर्म (दुर्गस्य सेतोः कर्म)

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

• भक्तानुग्रहेण: by means of ration-relief
• Type: Noun
• Root: अनुग्रह
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया एकवचन; करण/हेतु; समासः = भक्त-अनुग्रह (भक्तेन/भक्तस्य अनुग्रहः—context: ration-relief)

• भक्तसंविभागम्: distribution of rations
• Type: Noun
• Root: संविभाग
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म; समासः = भक्त-संविभाग (भक्तस्य संविभागः)

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

• देशनिक्षेपम्: relocation/settlement in a place
• Type: Noun
• Root: निक्षेप
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म; समासः = देश-निक्षेप (देशे निक्षेपः/देशस्य निक्षेपः—context: relocation/settlement)

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

Entities Mentioned

• king (rājā)
• population (janapada implied)
• fort (durga)
• irrigation works (setu)

More Details

FAQs

What is the policy logic of giving seed advances during famine?

It preserves future production capacity while preventing immediate starvation—stabilizing both revenue base and social order.

Why pair famine relief with durga/setu works?

To provide employment/food-for-work and simultaneously strengthen security and water infrastructure for recovery.