Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 16

सारभाण्डमित्यसारभाण्डं तज्जातमित्यतज्जातं राधायुक्तमित्युपधियुक्तं समुद्गपरिवर्तिमं वा विक्रयाधानं नयतो हीनमूल्यं चतुष्पञ्चाशत्पणो दण्डः पणमूल्यं द्विगुणो द्विपणमूल्यं द्विशतः ॥ कZ_०४.२.१६ ॥

sārabhāṇḍam ity asārabhāṇḍaṃ tajjātam ity atajjātaṃ rādhāyuktam ity upadhiyuktaṃ samudgaparivartimaṃ vā vikrayādhānaṃ nayato hīnamūlyaṃ catuṣpañcāśatpaṇo daṇḍaḥ paṇamūlyaṃ dviguṇo dvipaṇamūlyaṃ dviśataḥ

വിൽപ്പനയിലോ പണയത്തിലോ താഴ്ന്ന ഗുണമേന്മയുള്ളത് ഉന്നതമെന്ന്, വേറൊരു ഇനം പറഞ്ഞ ഇനമെന്ന്, കലർത്തിയതിനെ ശരിയായി ശുദ്ധീകരിച്ച/പ്രോസസ് ചെയ്തതെന്ന്, അല്ലെങ്കിൽ പെട്ടി/പാത്രം മാറ്റി ഉള്ളടക്കം മാറ്റിയെന്ന് കാണിച്ചാൽ—മൂല്യം കുറവായാൽ 54 പണ ദണ്ഡം; ഒരു പണ മൂല്യമെങ്കിൽ ദണ്ഡം ഇരട്ടം; രണ്ട് പണ മൂല്യമെങ്കിൽ ദണ്ഡം 200.

सारभाण्डम्(as) ‘genuine goods’
सारभाण्डम्:
TypeNoun
Rootसारभाण्ड
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया
इतिthus; as (so-called)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपात
असारभाण्डम्spurious/defective goods
असारभाण्डम्:
TypeNoun
Rootअसारभाण्ड
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया
जातम्born/produced; (here) ‘of that kind’
जातम्:
TypeAdjective
Rootजात
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; (√जन् क्त)
इतिthus; as (so-called)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपात
अतत्not that; not of that
अतत्:
TypePronoun/Adjective
Rootअतद्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया
जातम्(something) not of that kind
जातम्:
TypeAdjective
Rootजात
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; (√जन् क्त)
राधाadulterant/addition (mixing substance)
राधा:
TypeNoun
Rootराधा
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (राधया) — पदे ‘राधायुक्तम्’ इत्यत्र
युक्तम्mixed; joined; provided with
युक्तम्:
TypeAdjective
Rootयुक्त
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; (√युज् क्त)
इतिthus; as (so-called)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपात
उपधिfraud; adulteration; deceptive addition
उपधि:
TypeNoun
Rootउपधि
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (उपधिया) — पदे ‘उपधियुक्तम्’ इत्यत्र
युक्तम्mixed/combined
युक्तम्:
TypeAdjective
Rootयुक्त
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; (√युज् क्त)
समुद्गa casket/box (container)
समुद्ग:
TypeNoun
Rootसमुद्ग
Formपुंलिङ्ग, एकवचन (समुद्ग-), समासपूर्वपद
परिवर्तिमम्having a changeable/swappable (container/feature)
परिवर्तिमम्:
TypeAdjective
Rootपरिवर्तिमन्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘समुद्गपरिवर्तिम’ इत्यत्र
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
विक्रयsale; selling
विक्रय:
TypeNoun
Rootविक्रय
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी-तत्पुरुषसमासपूर्वपद (विक्रयाधानम्)
आधानम्arrangement/packing/placing for sale
आधानम्:
TypeNoun
Rootआधान
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘विक्रय-आधान’ = विक्रय-स्थापन/विन्यास
नयतःof one who sells/carries on (the sale)
नयतः:
TypeVerb (participle)
Rootनी
Form√नी; शतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त), षष्ठी एकवचन (नयतः) — ‘of one who leads/carries on (trade)’
हिfor; indeed
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात (हेतौ/निश्चये)
हीनdeficient; reduced
हीन:
TypeAdjective
Rootहीन
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘हीनमूल्यम्’ इत्यत्र
मूल्यम्price; value
मूल्यम्:
TypeNoun
Rootमूल्य
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया
चतुःfour
चतुः:
TypeNumeral
Rootचतुर्
Formअव्ययवत् संख्याशब्द; समासपूर्वपद (चतुष्पञ्चाशत्पणः)
पञ्चाशत्fifty
पञ्चाशत्:
TypeNumeral
Rootपञ्चाशत्
Formस्त्रीलिङ्ग (संख्याशब्द), प्रथमा एकवचन; समासपूर्वपद
पणःpana (coin/unit of money)
पणः:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘चतुः-पञ्चाशत्-पणः’ = 54 पण
दण्डःfine; penalty
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
पणof one pana
पण:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी (पणस्य) — ‘पणमूल्यं’ इत्यत्र
मूल्यम्an item valued at one pana
मूल्यम्:
TypeNoun
Rootमूल्य
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘पण-मूल्यम्’ = one-pana value item
द्विगुणःdouble
द्विगुणः:
TypeAdjective
Rootद्विगुण
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; (दण्डः) द्विगुणः
द्विtwo
द्वि:
TypeNumeral
Rootद्वि
Formसमासपूर्वपद (द्विपणमूल्यम्)
पणof pana
पण:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी (पणस्य) — समासपूर्वपद
मूल्यम्an item valued at two panas
मूल्यम्:
TypeNoun
Rootमूल्य
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘द्वि-पण-मूल्यम्’ = two-pana value item
द्विशतःtwo hundred (as fine)
द्विशतः:
TypeNumeral
Rootद्विशत
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; (दण्डः) द्विशतः
S
seller
P
pledgee/pawnbroker (implied)
B
buyer/pledger
I
inspector (implied)

FAQs

Quality mislabeling (inferior as superior), species/kind mislabeling, adulteration masked as proper processing, and physical substitution via container switching.

Graded penalties calibrated to value bands, combining a base fine with sharp increases for higher-value fraud.