Sutra 10
प्रचारचरित्रसंस्थानान्यनुपलभमानो हि प्रकृतः समुदयमज्ञानेन परिहापयति उत्थानक्लेशासहत्वादालस्येन शब्दादिष्विन्द्रियार्थेषु प्रसक्तः प्रमादेन संक्रोशाधर्मानर्थभीरुभायेन कार्यार्थिष्वनुग्रहबुद्धिः कामेन हिंसाबुद्धिः कोपेन विद्याद्रव्यवल्लभापाश्रयाद्दर्पेण तुलामानतर्कगणितान्तरोपधानाल्लोभेन ॥ कZ_०२.७.१० ॥
pracāracaritrasaṃsthānāny anupalabhamāno hi prakṛtaḥ samudayam ajñānena parihāpayati; utthānakleśāsahatvād ālasyena, śabdādiṣv indriyārtheṣu prasaktaḥ pramādena, saṃkrośādharmānarthabhīrubhāyena, kāryārthiṣv anugrahabuddhiḥ kāmena, hiṃsābuddhiḥ kopena, vidyādravyavallabhāpāśrayād darpeṇa, tulāmānatarkagaṇitāntaropadhānāl lobhena.
പ്രചാരം (ക്ഷേത്രപ്രവർത്തനം), പെരുമാറ്റം, പ്രവർത്തനസ്ഥിതി എന്നിവ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്ത ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അജ്ഞാനത്താൽ സമാഹാര വരുമാനത്തിന് നഷ്ടം വരുത്തുന്നു; കടമയ്ക്ക് എഴുന്നേൽക്കാനുള്ള പരിശ്രമം സഹിക്കാനാകാത്തതിനാൽ ആലസ്യത്താൽ; ശബ്ദാദി ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ ആസക്തനായി അശ്രദ്ധയാൽ; ജനകീയ ആക്രോശം, അധർമ്മം അല്ലെങ്കിൽ അനർത്ഥം എന്ന ഭയത്താൽ; കാമം മൂലം അപേക്ഷകർ/കാര്യാർത്ഥികൾക്ക് അന്യായമായ അനുകൂലബുദ്ധിയാൽ; കോപം മൂലം ഹിംസാബുദ്ധിയാൽ; വിദ്യ, ധനം, പ്രിയപ്പെട്ടവർ എന്നിവയുടെ ആശ്രയത്തിൽ ആശ്രിതനായി ദർപ്പത്താൽ; കൂടാതെ ലോഭം മൂലം തൂക്കം-അളവുകളിൽ വഞ്ചന നടത്തി, തർക്ക-കണക്കുകളിൽ മറച്ച വ്യത്യാസങ്ങൾ വെച്ച് കൈകാര്യം ചെയ്ത്।
FAQs
Kauṭilya links revenue loss to predictable behavioral drivers; governance must therefore monitor both processes (movement, status, accounts) and character/temptations that generate fraud.
Manipulation of weights and measures (tulā-māna) and accounting/calculation tricks with concealed discrepancies (gaṇitāntaropadhāna), i.e., quantitative falsification.