Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 2

पर्वतानामभिज्ञातोद्देशानां बिलगुहोपत्यकालयनगूढखातेष्वन्तः प्रस्यन्दिनो जम्बूचूततालफलपक्वहरिद्राभेदगुडहरितालमनःशिलाक्षौद्रहिङ्गुलुकपुण्डरीकशुकमयूरपत्त्रवर्णाः सवर्णोदकौषधिपर्यन्ताश्चिक्कणा विशदा भारिकाश्च रसाः काञ्चनिकाः ॥ कZ_०२.१२.०२ ॥

parvatānām abhijñātoddeśānāṃ bilaguhopatyakālayanagūḍhakhāteṣv antaḥ prasyandino jambūcūtatālaphalapakvaharidrābhedaguḍaharitālamanaḥśilākṣaudrahiṅgulukapuṇḍarīkaśukamayūrapattravarṇāḥ savarṇodakauṣadhiparyantāś cikkaṇā viśadā bhārikāś ca rasāḥ kāñcanikāḥ

അറിയപ്പെട്ട പർവതപ്രദേശങ്ങളിൽ—ബിലങ്ങൾ, ഗുഹകൾ, താഴ്വരകൾ, അഭയസ്ഥലങ്ങൾ, മറഞ്ഞ കുഴികൾ എന്നിവയുടെ ഉള്ളിൽ—ജംബു, മാങ്ങ, താളിപ്പഴം, പാകമായ മഞ്ഞൾ, ശർക്കര/ഗുഡ്, ഹരിതാലം, മനശ്ശില, തേൻ, ഹിംഗുലം, വെളുത്ത താമര, തത്ത, അല്ലെങ്കിൽ മയിൽപ്പീലി എന്നിവയുടെ നിറങ്ങളെപ്പോലുള്ള നിറങ്ങളോടെ സ്രവിക്കുന്ന ഖനിജ-രസങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു; ചുറ്റുമുള്ള വെള്ളവും സസ്യൗഷധങ്ങളും അതേ നിറത്തിലായിരിക്കും; അവ മിനുസമുള്ളതും തെളിഞ്ഞതും ഭാരമുള്ളതുമാണ്—ഇവ സ്വർണ്ണധാരക (സ്വർണം നൽകുന്ന) സ്രാവങ്ങളാണ്.

पर्वतानाम्of mountains
पर्वतानाम्:
TypeNoun
Rootपर्वत
Formषष्ठी-बहुवचनम् (पुं.)
अभिज्ञातknown, ascertained
अभिज्ञात:
TypeParticiple
Rootअभि-ज्ञा (क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा-एकवचनम् (नपुं.)—उद्देशानाम् इत्यस्य विशेषणम्
उद्देशानाम्of localities/regions
उद्देशानाम्:
TypeNoun
Rootउद्देश
Formषष्ठी-बहुवचनम् (पुं.)
बिलcave, hole
बिल:
TypeNoun
Rootबिल
Formनपुं. (समासाङ्ग)
गुहाcave
गुहा:
TypeNoun
Rootगुहा
Formस्त्री. (समासाङ्ग)
उपत्यकाvalley
उपत्यका:
TypeNoun
Rootउपत्यका
Formस्त्री. (समासाङ्ग)
आलयनdwelling-place, shelter
आलयन:
TypeNoun
Rootआलयन
Formनपुं. (समासाङ्ग)
गूढhidden, concealed
गूढ:
TypeParticiple
Rootगूढ (√गुह्/गूह् क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुं. (समासाङ्ग)
खातेषुin pits/dug places
खातेषु:
TypeNoun
Rootखात
Formसप्तमी-बहुवचनम् (नपुं.)
अन्तःinside, within
अन्तः:
TypeIndeclinable
Rootअन्तः
Formअव्ययम्
प्रस्यन्दिनःexuding, oozing
प्रस्यन्दिनः:
TypeAdjective/Noun
Rootप्र-स्यन्द् (णिनि/इनि) → प्रस्यन्दिन्
Formप्रथमा-बहुवचनम् (पुं.)—रसाः इत्यस्य विशेषणम्
जम्बूrose-apple (jambu)
जम्बू:
TypeNoun
Rootजम्बू
Formस्त्री. (समासाङ्ग)
चूतmango tree/fruit
चूत:
TypeNoun
Rootचूत
Formपुं. (समासाङ्ग)
तालpalm (tāla)
ताल:
TypeNoun
Rootताल
Formपुं. (समासाङ्ग)
फलfruit
फल:
TypeNoun
Rootफल
Formनपुं. (समासाङ्ग)
पक्वripe
पक्व:
TypeParticiple
Rootपक्व (√पच् क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुं. (समासाङ्ग)
हरिद्राturmeric
हरिद्रा:
TypeNoun
Rootहरिद्रा
Formस्त्री. (समासाङ्ग)
भेदvariety, kind; (here) shade/tinge
भेद:
TypeNoun
Rootभेद
Formपुं. (समासाङ्ग)
गुडjaggery/molasses
गुड:
TypeNoun
Rootगुड
Formपुं. (समासाङ्ग)
हरितालorpiment (yellow arsenic mineral)
हरिताल:
TypeNoun
Rootहरिताल
Formपुं. (समासाङ्ग)
मनःशिलाrealgar (arsenic sulfide mineral)
मनःशिला:
TypeNoun
Rootमनःशिला
Formस्त्री. (समासाङ्ग)
क्षौद्रhoney
क्षौद्र:
TypeNoun
Rootक्षौद्र
Formनपुं. (समासाङ्ग)
हिङ्गुलुcinnabar (mercury sulfide ore)
हिङ्गुलु:
TypeNoun
Rootहिङ्गुलु
Formनपुं. (समासाङ्ग)
कपुण्डरीकa kind of lotus (kapuṇḍarīka)
कपुण्डरीक:
TypeNoun
Rootकपुण्डरीक
Formनपुं. (समासाङ्ग)
शुकparrot
शुक:
TypeNoun
Rootशुक
Formपुं. (समासाङ्ग)
मयूरpeacock
मयूर:
TypeNoun
Rootमयूर
Formपुं. (समासाङ्ग)
पत्त्रleaf, feather
पत्त्र:
TypeNoun
Rootपत्त्र
Formनपुं. (समासाङ्ग)
वर्णाःcolored; having the color of
वर्णाः:
TypeAdjective/Noun
Rootवर्ण
Formप्रथमा-बहुवचनम् (पुं.)—रसाः इत्यस्य विशेषणम्
सवर्णof the same color (matching)
सवर्ण:
TypeAdjective
Rootसवर्ण
Formप्रथमा-बहुवचनम् (पुं.)—(रसाः) इत्यस्य विशेषणम्
उदकwater
उदक:
TypeNoun
Rootउदक
Formनपुं. (समासाङ्ग)
औषधिmedicinal herb/substance
औषधि:
TypeNoun
Rootऔषधि
Formस्त्री. (समासाङ्ग)
पर्यन्ताःextending up to; reaching as far as
पर्यन्ताः:
TypeAdjective
Rootपर्यन्त
Formप्रथमा-बहुवचनम् (पुं.)—(रसाः) इत्यस्य विशेषणम्
चिक्कणाःsmooth, unctuous
चिक्कणाः:
TypeAdjective
Rootचिक्कण
Formप्रथमा-बहुवचनम् (पुं.)—रसाः इत्यस्य विशेषणम्
विशदाःclear, bright
विशदाः:
TypeAdjective
Rootविशद
Formप्रथमा-बहुवचनम् (पुं.)—रसाः इत्यस्य विशेषणम्
भारिकाःheavy, dense
भारिकाः:
TypeAdjective
Rootभारिक
Formप्रथमा-बहुवचनम् (पुं.)—रसाः इत्यस्य विशेषणम्
and
:
TypeParticle
Root
Formअव्ययम्
रसाःjuices/exudations; (here) mineral exudates
रसाः:
TypeNoun
Rootरस
Formप्रथमा-बहुवचनम् (पुं.)
काञ्चनिकाःgolden; gold-like/gold-bearing
काञ्चनिकाः:
TypeAdjective
Rootकाञ्चनिक
Formप्रथमा-बहुवचनम् (पुं.)—रसाः इत्यस्य विशेषणम्
M
mountain tracts
G
gold-bearing ores/exudates

FAQs

It provides a standardized field checklist for state prospectors, improving consistency, reducing false claims, and guiding where to deploy labour and security.