Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 38

शठो हि बाह्योऽभ्यन्तरमेवमुपजपति भर्तारं चेद्द् हत्वा मां प्रतिपादयिष्यति शत्रुवधो भूमिलाभश्च मे द्विविधो लाभो भविष्यति अथ वा शत्रुरेनमाहनिष्यतीति हतबन्धुपक्षस्तुल्यदोषदण्डेनोद्विग्नश्च मे भूयानकृत्यपक्षो भविष्यति तद्विधे वान्यस्मिन्नपि शङ्कितो भविष्यति अन्यमन्यं चास्य मुख्यमभित्यक्तशासनेन घातयिष्यामि इति ॥ कZ_०९.३.३८ ॥

śaṭho hi bāhyo 'bhyantaraṃ evam upajapati: bhartāraṃ ced hatvā māṃ pratipādayiṣyati, śatru-vadho bhūmi-lābhaś ca me dvividho lābho bhaviṣyati; atha vā śatrur enam āhaniṣyati iti, hata-bandhu-pakṣas tulya-doṣa-daṇḍenodvignaś ca me bhūyān akṛtya-pakṣo bhaviṣyati; tadvidhe vā anyasminn api śaṅkito bhaviṣyati; anyam-anyaṃ cāsya mukhyam abhityakta-śāsanena ghātayiṣyāmi iti.

A deceitful outsider approaches an insider with calculations such as: “If he kills his master and installs me, I gain twofold—enemy slain and territory obtained. Or, if the enemy kills him, he becomes bereft of his kin-group and, alarmed by punishment for equal guilt, will be more ready for unlawful acts on my side. In any similar case he will be suspect elsewhere too. Therefore I shall have his principal associates eliminate one another, by exploiting lapses in discipline and control.”

शठःa rogue, deceitful person
शठः:
TypeNoun/Adjective
Rootशठ
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
हिindeed, for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः (हेतौ/खलु-अर्थे)
बाह्यःan outsider; external (person)
बाह्यः:
TypeNoun/Adjective
Rootबाह्य
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
अभ्यन्तरम्the insider; an internal person/agent
अभ्यन्तरम्:
TypeNoun/Adjective
Rootअभ्यन्तर
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुं/नपुंसकलिङ्ग-रूपम् (कर्मपदम्)
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeAdverb
Rootएवम्
Formक्रियाविशेषणम्
उपजपतिhe whispers to / secretly urges
उपजपति:
TypeVerb
Rootउप-√जप्
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
भर्तारम्the master (lord/king)
भर्तारम्:
TypeNoun
Rootभर्तृ
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
चेत्if
चेत्:
TypeParticle
Rootचेत्
Formशर्त-निपातः
हत्वाhaving killed
हत्वा:
TypeVerb (Gerund)
Root√हन्
Formक्त्वान्त (अव्यय), पूर्वकालिक-क्रिया
माम्me
माम्:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formद्वितीया-एकवचनम्
प्रतिपादयिष्यतिhe will install/hand over (to me)
प्रतिपादयिष्यति:
TypeVerb
Rootप्रति-√पद् (caus.)
Formलृट् (भविष्यत्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, णिच्-प्रत्ययः
शत्रु-वधःkilling of the enemy
शत्रु-वधः:
TypeNoun
Rootशत्रु + वध
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
भूमि-लाभःgain of territory/land
भूमि-लाभः:
TypeNoun
Rootभूमि + लाभ
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
मेfor me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी-एकवचनम् (मम)
द्विविधःtwofold
द्विविधः:
TypeAdjective
Rootद्विविध
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
लाभःgain, benefit
लाभः:
TypeNoun
Rootलाभ
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
TypeVerb
Root√भू
Formलृट् (भविष्यत्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
अथthen / or else
अथ:
TypeParticle
Rootअथ
Formअनन्तर/विकल्पार्थक-निपातः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-निपातः
शत्रुःthe enemy
शत्रुः:
TypeNoun
Rootशत्रु
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
एनम्him
एनम्:
TypePronoun
Rootएतद्
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
आहनिष्यतिwill strike/kill
आहनिष्यति:
TypeVerb
Rootआ-√हन्
Formलृट् (भविष्यत्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
इतिthus (thinking/quoting)
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formवाक्य-समाप्ति/उद्धरण-चिह्नः
हत-बन्धु-पक्षःone whose kinsmen/faction have been killed; bereft of supporters
हत-बन्धु-पक्षः:
TypeNoun
Rootहत + बन्धु + पक्ष
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; यस्य बन्धवः पक्षश्च हताः सः
तुल्य-दोष-दण्डेनby a punishment proportionate to the fault
तुल्य-दोष-दण्डेन:
TypeNoun
Rootतुल्य + दोष + दण्ड
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः/नपुंसकलिङ्गः (करणम्)
उद्विग्नःalarmed, agitated
उद्विग्नः:
TypeAdjective (PPP)
Rootउद्-√विज्/√द्विज् (ppp)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
मेfor me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी-एकवचनम्
भूयान्greater, more
भूयान्:
TypeAdjective (comparative)
Rootभूयस्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
अकृत्य-पक्षःa faction inclined to wrongful acts
अकृत्य-पक्षः:
TypeNoun
Rootअकृत्य + पक्ष
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
TypeVerb
Root√भू
Formलृट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
तद्विधेin such a case / in one of that kind
तद्विधे:
TypeAdjective
Rootतद्विध
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुंलिङ्गः/नपुंसकलिङ्गः; (तद्विधे = तादृशे)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-निपातः
अन्यस्मिन्in another (person/case)
अन्यस्मिन्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुं/नपुंसकलिङ्गः
अपिalso, even
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formसमुच्चय/अप्यर्थ-निपातः
शङ्कितःsuspected, distrusted
शङ्कितः:
TypeAdjective (PPP)
Root√शङ्क् (ppp)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
TypeVerb
Root√भू
Formलृट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
अन्यम्another (person)
अन्यम्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुं/नपुंसकलिङ्गः
अन्यम्another (person)
अन्यम्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुं/नपुंसकलिङ्गः
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
अस्यof him, his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुं/नपुंसकलिङ्गः
मुख्यम्the chief (man/leader)
मुख्यम्:
TypeAdjective/Noun
Rootमुख्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः (कर्म)
अभित्यक्त-शासनेनby one who has cast off discipline/obedience
अभित्यक्त-शासनेन:
TypeNoun
Rootअभित्यक्त + शासन
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; अभित्यक्तशासन = त्यक्तानुशासन/अवज्ञात-आज्ञः
घातयिष्यामिI will cause (him) to be killed
घातयिष्यामि:
TypeVerb
Root√हन् (caus.)
Formलृट्, परस्मैपदम्, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्, णिच्-प्रत्ययः
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउद्धरण-समाप्ति
O
outsider (bāhya)
I
insider (abhyantara)
M
master/patron (bhartā)
E
enemy (śatru)
P
principal associates (mukhya)

FAQs

A deceitful actor frames every outcome as profit and will readily engineer internal killings; therefore rulers must treat such proposals as high-risk subversion and anticipate induced factional violence.

He aims to trigger mutual elimination among key associates by exploiting lapses in discipline (abhityakta-śāsana), reducing organized resistance.