Adhyaya 187
Ekādaśī-vrata (Observance of Ekādaśī)
ദശമി-വ്രതത്തിന് പിന്നാലെ അഗ്നിദേവൻ ഏകാദശി-വ്രതോപദേശം ആരംഭിച്ച്, ഉപവാസം ഭുക്തിയും മുക്തിയും നൽകുന്ന ക്രമബദ്ധമായ ആത്മസാധനമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. വ്രതശുദ്ധി ദശമിയിൽ തന്നെ—നിയതാഹാരം, മാംസവിരതി, ബ്രഹ്മചര്യം—ഇവ പാലിച്ച് ശരീരം-മനം ഏകാദശിക്കായി ഒരുക്കുന്നതോടെ തുടങ്ങുന്നു. ശുക്ല-കൃഷ്ണ പക്ഷങ്ങളിലെ ഏകാദശിയിൽ ഭോജനം നിരോധിതം; പ്രത്യേകിച്ച് ഏകാദശി ദ്വാദശിയുമായി ചേർന്നാൽ ഹരിസന്നിധി വർധിക്കുന്നു എന്നും, പാരണ (വ്രതഭംഗം) ചെയ്യുന്ന സമയം നിർണായകമാണെന്നും പറയുന്നു. ചില തിഥിഭാഗ നിബന്ധനകളിൽ ത്രയോദശിയിലും പാരണ ചെയ്യാം; അതിന്റെ പുണ്യം നൂറ് വൈദിക യജ്ഞങ്ങൾക്കു തുല്യമെന്ന് പറയുന്നു. എന്നാൽ ദശമി-മിശ്ര ഏകാദശി ആചരിക്കരുത്; അത് പ്രതികൂല ഫലം നൽകുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ്. പദ്മനയനനായ അച്യുതന്റെ ശരണം തേടി ഭക്തിയോടെ സംकल्पം ചെയ്യണം. ശുക്ല ഏകാദശിയിൽ പുഷ്യ നക്ഷത്രവും, ശ്രവണ-യുക്ത ഏകാദശി/ദ്വാദശി (വിജയാ തിഥി)യും അത്യന്തം ശുഭം; ഫാൽഗുണ-പുഷ്യ-വിജയയിൽ തേനും മാംസവും ഒഴിവാക്കിയാൽ കോടി-ഗുണ പുണ്യമെന്ന് പറയുന്നു. അവസാനം വിഷ്ണുപൂജ സമഗ്ര ഉപകാരമായി സമൃദ്ധി, സന്തതി, ബഹുമാനം, വിഷ്ണുലോകപ്രാപ്തി എന്നിവ നൽകുന്നു.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
One should eat in a regulated manner and abstain from meat and sexual intercourse, establishing bodily restraint as the precondition for a valid Ekādaśī fast.
By combining ethical restraint, precise calendrical discipline (tithi/nakṣatra rules), and Viṣṇu-bhakti through pūjā and śaraṇāgati, the vrata is taught as karma-purification that yields prosperity and social stability while directing the devotee toward liberation and Viṣṇu-loka.