Adhyaya 177
Adhyāya 177 — Dvitīyā-vratāni (Observances for the Lunar Second Day)
ഭഗവാൻ അഗ്നി ദ്വിതീയാ-തിഥിയെ ആധാരമാക്കിയ വ്രതങ്ങളുടെ ക്രമം വിവരിക്കുന്നു; മാസ–പക്ഷ–തിഥി കൃത്യത ഭുക്തിയും മുക്തിയും—ഇരട്ട ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കും ആചാരചട്ടക്കൂടാകുന്നു. ആദ്യം ദ്വിതീയാ-വ്രതം: പുഷ്പാഹാരം (പൂക്കൾ മാത്രം ആഹാരമായി) പാലിച്ച് അശ്വിനീകുമാരന്മാരെ പൂജിച്ചാൽ സമൃദ്ധി, സൗന്ദര്യം, സ്വർഗ്ഗ്യ പുണ്യം ലഭിക്കും; കാർത്തിക ശുക്ല ദ്വിതീയയുടെ ഒരു ഭേദത്തിൽ യമപൂജയും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ശ്രാവണ കൃഷ്ണ ദ്വിതീയയിലെ അശൂന്യ-ശയന വ്രതം—ഗൃഹപരമ്പര നിലനിർത്താൻ അഗ്നി, ദേവതകൾ, പിതൃകൾ, ദാമ്പത്യ ഐക്യം എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുക; ശ്രീ (ലക്ഷ്മി) സഹിത വിഷ്ണുവിനെ ആവാഹനം ചെയ്ത് പൂജ, പ്രതിമാസം സോമനു മന്ത്രസഹിത അർഘ്യം, ഘൃതഹോമം, രാത്രിനിയമം, കൂടാതെ ദാനക്രമം (പ്രധാനമായി ശയ്യ, ദീപങ്ങൾ, പാത്രങ്ങൾ, കുട, പാദുക, ആസനം, കലശം, പ്രതിമ, ഭാണ്ഡം). കാർത്തിക ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ കാന്തി-വ്രതം—രാത്രി മാത്രം ഭക്ഷണം, ബല–കേശവ പൂജയാൽ തേജസ്, ആയുസ്സ്, ആരോഗ്യം. അവസാനം പൗഷ ശുക്ല ദ്വിതീയ മുതൽ നാലുദിവസത്തെ ശിഷ്ണു-വ്രതം—ക്രമമായി സ്നാനങ്ങൾ (കടുക്, കരിമ്പെരുക്/കറുത്ത എള്ള്, വചാ, സർവൗഷധി), കൃഷ്ണ/അച്യുത/അനന്ത/ഹൃഷീകേശ നാമങ്ങളാൽ പുഷ്പന്യാസസഹിത പൂജ, ചന്ദ്രാർഘ്യം വിശേഷണങ്ങളോടെ, ഫലമായി ദീർഘ ശുദ്ധി; പാഠഭേദങ്ങളും രാജാക്കന്മാർ, സ്ത്രീകൾ, ദേവന്മാർ എന്നിവരുടെ ആചാരവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It treats Dvitīyā as a repeatable ritual node: specific deities, dietary rules (flowers or night-only eating), mantra, homa, and dāna are coordinated to yield prosperity/health (bhukti) and purification/heavenward merit (mukti-oriented phala).
Time-fixation (Śrāvaṇa kṛṣṇa-dvitīyā), Viṣṇu–Śrī invocations, monthly Soma-arghya with mantra, ghṛta-homa, nakta discipline, and a specified dāna-set (bed plus household and ritual items) culminating in merit tied to marital stability and household continuity.
It prescribes a four-day bath sequence using siddhārthaka (mustard), black sesame, vacā, and a defined sarvauṣadhi herb group—showing the Purāṇa’s characteristic fusion of vrata procedure with āyurvedic-style materia lists.
The Aśvins (general Dvitīyā vow), Yama (Kārttika śukla-dvitīyā), Lakṣmī–Viṣṇu/Śrīdhara (Aśūnya-śayana), Bala–Keśava (Kānti-vrata), and Soma/Indu (monthly arghya and lunar-focused elements).