Adhyaya 273

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सुर्यवंशकीर्तनं नाम द्विसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सकर्माभूदिति ख , छ , च अथ त्रिसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सोमवंशवर्णनं अग्निर् उवाच सोमवंशं प्रवक्ष्यामि पठितं पापनाशनम् विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रो ऽत्रिरत्रितः नीलाञ्जको रधुः क्रोष्टुः शतजिच्च सहस्रजित्

ഇങ്ങനെ ശ്രീ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘സൂര്യവംശകീർത്തനം’ എന്ന 272-ാം അധ്യായം (ചില പാഠങ്ങളിൽ ‘സകർമാഭൂത്’ എന്ന ഭേദം) സമാപ്തമായി. ഇനി 273-ാം അധ്യായം ‘സോമവംശവർണനം’ ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി പറഞ്ഞു—ഞാൻ സോമവംശത്തെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ഇതിന്റെ പാരായണം പാപനാശകമാണ്. വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭികമലത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ഉദ്ഭവിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ അത്രി (അത്രിത). അവനിൽ നിന്ന് നീലാഞ്ജക, രധു, ക്രോഷ്ടു, ശതജിത്, സഹസ്രജിത് എന്നിവർ ജനിച്ചു.

Verse 2

सोमश् चक्रे राजसूयं त्रैलोक्यं दक्षिणान्ददौ समाप्ते ऽवभृथे सोमं तद्रूपालोकनेच्छवः शतजिद्धैहयो रेणुहयो हय इति त्रयः

സോമൻ രാജസൂയ യാഗം നടത്തി ദക്ഷിണയായി ത്രിലോകവും ദാനം ചെയ്തു. അവഭൃഥസ്നാനം സമാപിച്ചപ്പോൾ, സോമനെ അതേ രൂപത്തിൽ ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച മൂന്ന് പേർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—ഹൈഹയനായ ശതജിത്, രേണുഹയ, ഹയ—ഇങ്ങനെ മൂവർ.

Verse 3

कामवाणाभितप्ताङ्ग्यो नरदेव्यः सिषेविरे लक्ष्मीर् नरायणं त्यक्त्वा सिनीवाली च कर्दमम

കാമദേവന്റെ അമ്പുകളാൽ ദേഹത്തിൽ ദഹിച്ച ആ ദിവ്യസ്ത്രീകൾ മനുഷ്യപുരുഷന്മാരുടെ ആശ്രയം/സംഗം തേടി. ലക്ഷ്മി നാരായണനെ വിട്ട് കർദമനെ സമീപിച്ചു; സിനീവാലിയും കർദമനെ സമീപിച്ചു.

Verse 4

द्युतिं विभावसुन्त्यक्त्वा पुष्टिर्धातारमव्ययम् प्रभा प्रभाकरन्त्यक्त्वा हविष्मन्तं कुहूः स्वयम्

‘ദ്യുതി’ എന്ന നാമം വിട്ട് ‘വിഭാവസു’ (അഗ്നി) എന്ന നാമം സ്വീകരിച്ച്, പുഷ്ടി അവ്യയനായ ധാതൃദേവനുമായി (ബന്ധപ്പെട്ടു). അതുപോലെ ‘പ്രഭാ’ എന്ന നാമം വിട്ട് ‘പ്രഭാകര’ എന്ന നാമം സ്വീകരിച്ച്, കുഹൂ സ്വയം ഹവിഷ്മന്തനുമായി (ബന്ധപ്പെട്ടു).

Verse 5

कीर्तिर्जयन्तम्भर्तारं वसुर्मारीचकश्ययम् धृतिस्त्यक्त्वा पतिं नन्दीं सोममेवाभजत्तदा

കീർത്തിയുടെ ഭർത്താവ് ജയന്തൻ; വസുവിന്റെ (ഭർത്താവ്) മാരീചകശ്യയൻ. ധൃതി തന്റെ ഭർത്താവ് നന്ദിയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അപ്പോൾ സോമനെയേ മാത്രം ഭജിച്ചു/സേവിച്ചു.

Verse 6

स्वकीया इव सोमो ऽपि कामयामास तास्तदा एवं कृतापचारस्य तासां भर्तृगणस्तदा

അപ്പോൾ സോമനും അവരെ തന്റേതെന്നപോലെ കരുതി ആഗ്രഹിച്ചു. ഇങ്ങനെ അപചാരം ചെയ്തതിനാൽ ആ സ്ത്രീകളുടെ ഭർത്തൃസംഘം അന്നേരം അവനോടു ക്രുദ്ധരായി.

Verse 7

न शशाकापचाराय शापैः शस्त्रादिभिः पुनः सप्तलोकैकनाथत्वमवाप्तस्तपसा ह्य् उत

ഏതൊരു അപചാരത്തിനും അവനെ വീണ്ടും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല—ശാപങ്ങളാലോ ആയുധാദികളാലോ അല്ല—കാരണം തപസ്സിലൂടെ അവൻ ഏഴു ലോകങ്ങളുടെ ഏക നാഥത്വം പ്രാപിച്ചിരുന്നു.

Verse 8

विवभ्राम मतिस्तस्य विनयादनया हता वृहस्पतेः स वै भार्यां तारां नाम यशस्विनीम्

അവന്റെ ബുദ്ധി അസ്ഥിരമായി; ദുഷ്‌ചര്യയാൽ അവന്റെ വിനയം നശിച്ചു. പിന്നെ അവൻ ബൃഹസ്പതിയുടെ യശസ്സുള്ള ഭാര്യയായ ‘താര’യിലേക്കു തിരിഞ്ഞു.

Verse 9

जहार तरसा सोमो ह्य् अवमन्याङ्गिरःसुतम् ततस्तद्युद्धमभवत् प्रख्यातं तारकामयम्

സോമൻ ബലപ്രയോഗത്തോടെ അവളെ അപഹരിച്ചു; അങ്ങിരസപുത്രനെ (ബൃഹസ്പതിയെ) അവമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനാൽ ‘താരകാമയ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ യുദ്ധം ഉദിച്ചു.

Verse 10

न शशाकापकारायेति ञ देवानां दानवानाञ्च लोकक्षयकरं महत् ब्रह्मा निवार्योशनसन्तारामङ्गिरसे ददौ

ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും ലോകക്ഷയം വരുത്താൻ കഴിയുന്ന ആ മഹാശക്തിയെ ഹാനി-നിവാരണത്തിനായി ആരും തടയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് അതിനെ നിയന്ത്രിച്ച്, ഉശനസ്സുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ‘താരക’ രക്ഷോപായം അങ്ങിരസിന് നൽകി.

Verse 11

तामन्तःप्रसवां दृष्ट्वा गर्भं त्यजाब्रवीद्गुरुः गर्भस्त्यक्तः प्रदीप्तो ऽथ प्राहाहं सोमसन्भवः

അവളെ അന്തഃപ്രസവാവസ്ഥയിൽ കണ്ട ഗുരു പറഞ്ഞു—“ഗർഭം ത്യജിക്ക.” ഗർഭം പുറത്തായപ്പോൾ അത് ദീപ്തിയായി ജ്വലിച്ചു; പിന്നെ—“ഞാൻ സോമസംഭവൻ” എന്നു പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 12

एवं सोमाद्बुधः पुत्त्रः पुत्त्रस्तस्य पुरूरवाः स्वर्गन्त्यक्त्वोर्वशी सा तं वरयामास चाप्सराः

ഇങ്ങനെ സോമനിൽ നിന്ന് ബുധൻ പുത്രനായി ജനിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ പുരൂരവസ്. സ്വർഗം ഉപേക്ഷിച്ച് അപ്സരസ് ഉർവശി അവനെ ഭർത്താവായി വരിച്ചു.

Verse 13

तया सहाचरद्राजा दशवर्षाणि पञ्च च पञ्च षट् सप्त चाष्टौ च दश चाष्टौ महामुने

മഹാമുനേ! രാജാവ് അവളോടൊപ്പം വർഷങ്ങൾ ജീവിച്ചു—പത്ത്, അഞ്ച്, അഞ്ച്, ആറു, ഏഴ്, എട്ട്, പത്ത്, എട്ട്.

Verse 14

एको ऽग्निरभवत् पूर्वं तेन त्रेता प्रवर्तिता पुरूरवा योगशीलो गान्धर्वलोकमीयिवान्

ആദിയിൽ ഒരേയൊരു അഗ്നി മാത്രമുണ്ടായിരുന്നു; അതിനാൽ ത്രേതായുഗം പ്രാവർത്തിതമായി. യോഗശീലനായ പുരൂരവസ് ഗന്ധർവലോകത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 15

आयुर्दृढायुरश्वायुर्धनायुर्धृतिमान् वसुः दिविजातः शतायुश् च सुषुवे चोर्वशी नृपान्

ഉർവശി ഈ രാജാക്കന്മാരെ പ്രസവിച്ചു—ആയു, ദൃഢായു, അശ്വായു, ധനായു, ധൃതിമാൻ, വസു, ദിവിജാത, ശതായു.

Verse 16

आयुषो नहुषः पुत्रो वृद्धशर्मा रजिस् तथा दर्भो विपाप्मा पञ्चाग्न्यं रजेः पुत्रशतं ह्य् अभूत्

ആയുവിൽ നിന്നു നഹുഷൻ ജനിച്ചു. അവന്റെ പുത്രന്മാർ വൃദ്ധശർമാ, രജിഃ, ദർഭ, വിപാപ്മാ, പഞ്ചാഗ്ന്യൻ. രജിയിൽ നിന്നു തീർച്ചയായും നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി.

Verse 17

राजेया इति विख्याता विष्णुदत्तवरो रजिः देवासुरे रणे दैत्यानबधीत्सुरयाचितः

രജി ‘രാജേയാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു; വിഷ്ണു നൽകിയ വരത്താൽ അനുഗ്രഹിതനായിരുന്നു. ദേവാസുര യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം ദൈത്യരെ അവൻ വധിച്ചു.

Verse 18

गतायेन्द्राय पुत्रत्वं दत्वा राज्यं दिवङ्गतः रजेः पुत्रैर् हृतं राज्यं शक्रस्याथ सुदुर्मनाः

ഇന്ദ്രനു പുത്രത്വം നൽകി രാജ്യം ഏല്പിച്ച ശേഷം അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് പോയി. പിന്നെ രജിയുടെ പുത്രന്മാർ ശക്രന്റെ രാജ്യം കവർന്നു; ശക്രൻ അത്യന്തം വിഷണ്ണനായി.

Verse 19

ग्रहशान्त्यादिविधिना गुरुरिन्द्राय तद्ददौ मोहयित्वा रजिसुतानासंस्ते निजधर्मगाः

ഗ്രഹശാന്തി മുതലായ വിധിപ്രകാരം ഗുരു ബൃഹസ്പതി ആ (അധികാരം/രാജ്യം) ഇന്ദ്രനു നൽകി. രജിപുത്രന്മാരെ മോഹിപ്പിച്ച് അവരെ ഇരുത്തി (നിവർത്തിച്ചു) അവർ തങ്ങളുടെ ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരായി ഇരുന്നു.

Verse 20

नहुषस्य सुताः सप्त यतिर्ययातिरुत्तमः उद्भवः पञ्चकश् चैव शर्यातिमेघपालकौ

നഹുഷന് ഏഴ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—യതി, ശ്രേഷ്ഠനായ യയാതി, ഉദ്ഭവ, പഞ്ചക, കൂടാതെ ശര്യാതി, മേഘ, പാലകൻ.

Verse 21

पञ्चाग्न्या इति ज पञ्चाग्न्यमिति ञ यतिः कुमारभावे ऽपि विष्णुं ध्यात्वा हरिं गतः देवयानी शक्रकन्या ययातेः पत्न्य् अभूत् तदा

ജ-പാഠത്തിൽ ‘പഞ്ചാഗ്ന്യാ’ എന്നും ഞ-പാഠത്തിൽ ‘പഞ്ചാഗ്ന്യം’ എന്നും വായന. യതി ബാല്യത്തിലുമെല്ലാം വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ച് ഹരിയെ പ്രാപിച്ചു. അപ്പോൾ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)യുടെ പുത്രി ദേവയാനി യയാതിയുടെ ഭാര്യയായി.

Verse 22

वृषपर्वजा शर्मिष्ठा ययातेः पञ्च तत्सुताः यदुञ्च तुर्वसुञ्चैव देवयानी व्यजायत

വൃഷപർവന്റെ പുത്രി ശർമിഷ്ഠാ യയാതിക്കു അഞ്ചു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; ദേവയാനിയും യദുവിനെയും തുർവസുവിനെയും പ്രസവിച്ചു.

Verse 23

द्रुह्यञ्चानूञ्च पूरुञ्च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी यदुः पूरुश्चाभवतान्तेषां वंशविवर्धनौ

വൃഷപർവന്റെ പുത്രി ശർമിഷ്ഠാ ദ്രുഹ്യു, അനു, പൂരു എന്നിവരെ പ്രസവിച്ചു; അവരിൽ യദുവും പൂരുവും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വംശങ്ങളെ വളർത്തിയ പ്രധാനവർ ആയി.