
Sāma-vidhāna (Procedure of the Sāman Hymns)
യജുര്-വിധാനം സമാപിച്ചതിന് ശേഷം പുഷ്കരന് സാമ-വിധാനം അവതരിപ്പിച്ച്, സാമപ്രയോഗത്തെ ശാന്തി, സംരക്ഷണം, ഇഷ്ടസിദ്ധി എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രായോഗിക യജ്ഞ-സാങ്കേതികമായി വിശദീകരിക്കുന്നു. വൈഷ്ണവീ, ഛാന്ദസീ, സ്കന്ദീ, പൈത്ര്യാ തുടങ്ങിയ സംഹിതാ-ജപങ്ങളും ശാന്താതീയ, ഭൈഷജ്യ, ത്രി-സപ്തീയ, അഭയ, ആയുഷ്യ, സ്വസ്ത്യയന, വാസ്തോഷ്പതി, റൗദ്ര മുതലായ ഗണ-ഹോമങ്ങളും ഫലങ്ങളോടൊപ്പം ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു—ശാന്തി, രോഗനാശം, പാപമോചനം, നിർഭയം, വിജയം, സമൃദ്ധി, സന്താനവർധനം, സുരക്ഷിതയാത്ര, അകാലമൃത്യുനിവാരണം. ശാഖാഭേദങ്ങളിലെ മന്ത്രപാഠാന്തരങ്ങളും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഘൃതാഹുതി, മേഖലാബന്ധം, നവജാത അമുലെറ്റ്, ശതാവരി-മണി, ഗോസേവാ-നിയമങ്ങൾ, ശാന്തി/പുഷ്ടി ദ്രവ്യങ്ങൾ, അഭിചാര ദ്രവ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഉപാംഗങ്ങളും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. അവസാനം വിനിയോഗത്തിൽ ഋഷി-ദേവത-ഛന്ദസ് നിർണ്ണയം അനിവാര്യമെന്നും വൈരകർമ്മത്തിൽ മുള്ളുള്ള സമിധ ഉപയോഗിക്കണമെന്നും വിധിക്കുന്നു.
Verse 1
इत्य् आगेनेये महापुराणे यजुर्विधानं नामोनषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ षष्ठ्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सामविधानं पुष्कर उवाच युजुर्विधानङ्कथितं वक्ष्ये साम्नां विधानकं संहितां वैष्णवीञ्जप्त्वा हुत्वा स्यात् सर्वकामभाक् शान्तातीयं गणं हुत्वा शान्तिमाप्नोति मानवः
ഇങ്ങനെ ആഗ്നേയ മഹാപുരാണത്തിലെ ‘യജുര്വിധാനം’ എന്ന അധ്യായം (ഇരുനൂറ്റി അമ്പത്തൊമ്പതാം) സമാപിച്ചു. ഇനി ഇരുനൂറ്റി അറുപതാം അധ്യായം ‘സാമവിധാനം’ ആരംഭിക്കുന്നു. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—യജുര്വേദവിധാനം പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു; ഇനി സാമഗാനങ്ങളുടെ വിധാനം ഞാൻ ഉപദേശിക്കുന്നു. വൈഷ്ണവീ സംഹിത ജപിച്ച് ഹോമം ചെയ്താൽ സർവകാമസിദ്ധി ലഭിക്കും. ശാന്താതീയ ഗണത്തിൽ ആഹുതി നൽകിയാൽ മനുഷ്യൻ ശാന്തി പ്രാപിക്കും.
Verse 2
संहिताञ्छान्दसीं साधु जप्त्वा प्रीणाति शङ्करं स्कन्दीं पैत्र्यां संहिताञ्च जप्त्वा स्यात्तु प्रसादवान् भैषज्यञ्च गणं हुत्वा सर्वान्रोगान् व्यापोहति त्रिसप्तीयं गणं हुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
ഛാന്ദസീ സംഹിത ശരിയായി ജപിച്ചാൽ ശങ്കരൻ (ശിവൻ) പ്രസന്നനാകും. സ്കന്ദീയും പൈത്ര്യാ സംഹിതയും ജപിച്ചാൽ പ്രസാദസമ്പന്നനാകും. ഭൈഷജ്യ ഗണത്തിൽ ആഹുതി നൽകിയാൽ എല്ലാ രോഗങ്ങളും അകറ്റപ്പെടും. ത്രിസപ്തീയ ഗണത്തിൽ ആഹുതി നൽകിയാൽ സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കും.
Verse 3
भागत इति क , ग , छ , ञ च प्रवादीशं सोपदितीति ख , छ च सर्वशान्तिकरन्तथेति घ , ञ च यत इन्द्र भजामहे हिंसादोषविनाशनं अवकीर्णी मुच्यते च अग्निस्तिग्मेति वै जपन् क्वचिन्नाप्नोति च भयं हुत्वा चैवाभयङ्गणं न क्वचिज्जायते राम गणं हुत्वा पराजितं
മന്ത്രഭേദങ്ങൾ ഇങ്ങനെ—‘ഭാഗത’ ക, ഗ, ഛ, ഞ ശാഖകളിൽ; ‘പ്രവാദീശം സോപദിതീ’ ഖ, ഛ ശാഖകളിൽ; ‘സർവശാന്തികരം’ ഘ, ഞ ശാഖകളിൽ. ‘യത ഇന്ദ്ര ഭജാമഹേ’ ഹിംസാദോഷനാശിനി; മഹാപാപിയും മോചിതനാകും. ‘അഗ്നിസ്തിഗ്മേ’ എന്നു ജപിച്ചാൽ എവിടെയും ഭയം വരികയില്ല. അഭയ-ഗണത്തിൽ ആഹുതി നൽകിയാൽ, ഹേ രാമ, എവിടെയും ഭയം ജനിക്കില്ല; ഗണത്തിൽ ആഹുതി നൽകിയാൽ പരാജിത ശത്രുവും അടക്കപ്പെടും.
Verse 4
सर्वपापहरं ज्ञेयं परितोयञ्च तासु च अविक्रेयञ्च विक्रीय जपेद्घृतवतीति च आयुष्यञ्च गणं हुत्वा अपमृत्युं व्यपोहति स्वस्तिमाप्नोति सर्वत्र हुत्वा स्वस्त्ययनङ्गणं
ഇത് സർവപാപഹരമെന്നു അറിയണം; അവയിൽ ‘പരിതോയ’ എന്ന (മന്ത്ര)വും ഉണ്ട്. വിൽക്കരുതാത്തതു ദാനമായി നൽകി ‘ഘൃതവതീ’ എന്നു ജപിക്കണം. ആയുഷ്യ ഗണത്തിൽ ആഹുതി നൽകിയാൽ അപമൃത്യു അകറ്റപ്പെടും. സ്വസ്ത്യയന ഗണത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ആഹുതി നൽകിയാൽ എല്ലായിടത്തും ക്ഷേമം ലഭിക്കും.
Verse 5
अयानो देव सवितुर्ज्ञेयन्दुःस्वप्ननाशनं अबोध्यग्निरितिमन्त्रेण घृतं राम यथाविधि श्रेयसा योगमाप्नोति शर्मवर्मगणन्तथा वास्तोष्पत्यगणं हुत्वा वास्तुदोषान् व्यपोहति
‘അയാനോ ദേവ സവിതുഃ’ എന്നത് ദുഷ്സ്വപ്നനാശിനിയായ മന്ത്രമെന്നു അറിയണം. ‘അബോധ്യഗ്നിഃ’ മന്ത്രത്തോടെ, ഹേ രാമ, വിധിപ്രകാരം നെയ്യ് ആഹുതി നൽകണം; അതിലൂടെ ശ്രേയസ് (മംഗളം) ലഭിക്കും. അതുപോലെ ശർമ-ഗണം, വർമ്മ-ഗണം, വാസ്തോഷ്പതി-ഗണം എന്നിവയിൽ ആഹുതി നൽകിയാൽ വാസ്തുദോഷങ്ങൾ നീങ്ങും.
Verse 6
अभ्युक्ष्य घृतशेषेण मेखलाबन्ध इष्यते स्त्रीणां यासान्तु गर्भाणि पतन्ति भृगुसत्तम तथा रौद्रगणं हुत्वा सर्वान् दोषान् व्यपोहति एतैर् दशगुणैर् होमी ह्य् अष्टादशसु शान्तिषु
ശേഷിച്ച ഘൃതംകൊണ്ട് അഭ്യുക്ഷണം ചെയ്ത് മേഖലാ-ബന്ധം (രക്ഷാകടിബന്ധം) നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠാ, ഗർഭം പതിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്കായി രൗദ്രഗണത്തിന് ഹവിസ്സ് അർപ്പിച്ചാൽ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും നീങ്ങും. ഈ ഉപായങ്ങളാൽ അഷ്ടാദശ ശാന്തികളിൽ ഹോമം ദശഗുണമായി ചെയ്യണം.
Verse 7
मणिं जातस्य बालस्य वध्नीयात्तदनन्तरं सोमं राजानमेतेन व्याधिभिर्विप्रमुच्यते वैष्णवी शान्तिरैन्द्री च ब्राह्मी रौद्री तथैव च वायव्या वारुणी चैव कौवेरी भार्गवी तथा
അതിന് പിന്നാലെ ജനിച്ച കുഞ്ഞിന് രക്ഷാമണി (തായത്ത്) കെട്ടണം. ഇതുകൊണ്ടും സോമരാജൻ (ചന്ദ്രൻ)നെ ആവാഹനം ചെയ്തുകൊണ്ടും രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണ വിമോചനം ലഭിക്കുന്നു. ശാന്തികൾ: വൈഷ്ണവീ, ഐന്ദ്രീ, ബ്രാഹ്മീ, രൗദ്രീ, വായവ്യാ, വാരുണീ, കൗവേരീ, ഭാര്ഗവീ.
Verse 8
सर्पसाम प्रयुञ्जीनो नाप्नुयात् सर्पजम्भयं माद्य त्वा वाद्यतेत्येतद्धुत्वा विप्रः सहस्रशः प्राजापत्या तथा त्वाष्ट्री कौमारी वह्निदेवता मारुद्गणा च गान्धारी शान्तैर् नैरृतकी तथा
സർപസാമം പ്രയോഗിക്കുന്നവൻ സർപജന്യ ബാധയിൽപ്പെടുകയില്ല. ‘മാദ്യ ത്വാ വാദ്യതേ’ എന്ന മന്ത്രംകൊണ്ട് സഹസ്രം പ്രാവശ്യം ആഹുതി അർപ്പിച്ച്, ബ്രാഹ്മണൻ പ്രാജാപത്യാ, ത്വാഷ്ട്രീ, കൗമാരീ (അഗ്നി ദേവത), മാരുദ്ഗണാ, ഗാന്ധാരീ, നൈരൃതകീ എന്നീ ശാന്തികളാലും ശാന്തിഹോമം നടത്തണം.
Verse 9
शतावरिमणिबद्ध्वा नाप्नुयाच्छस्त्रतो भयं दीर्घतमसोर्क इति हुत्त्वान्नं प्राप्नुयाद्बहु शान्तिराङ्गिरसी याम्या पार्थिवी सर्वकामदा यस्त्वां मृत्युरिति ह्य् एतज्जप्तं मृत्युविनाशनं
ശതാവരീ-മണി തായത്ത് കെട്ടിയാൽ ആയുധങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഭയം ഉണ്ടാകില്ല. ‘ദീർഘതമസോർക’ എന്ന മന്ത്രത്തോടെ ആഹുതി അർപ്പിച്ചാൽ ധാരാളം അന്നം ലഭിക്കും. ശാന്തി ആംഗിരസീ തരത്തിലുള്ളത്; കൂടാതെ യാമ്യാ, പാർഥിവീ—സർവകാമദായിനി. ‘യസ്ത്വാം മൃത്യുഃ…’ എന്ന മന്ത്രജപം മരണനിവാരകമാണ്.
Verse 10
स्वमध्यायन्तीति जपन्न म्रियेत पिपासया त्वमिमा ओषधी ह्य् एतज्जप्त्वा व्याधिं न वाप्नुयात् सुपर्णस्त्वेति हुत्वा च भुजगैर् नैव बाध्यते इन्द्रेण दत्तमित्येतत् सर्वकामकरम्भवेत्
‘സ്വമധ്യായന്തീ…’ എന്ന മന്ത്രം ജപിച്ചാൽ ദാഹം മൂലം മരണം സംഭവിക്കുകയില്ല. ‘ത്വമിമാ ഔഷധീ…’ ജപിച്ചാൽ രോഗം ബാധിക്കുകയില്ല. ‘സുപർണസ്ത്വം…’ എന്ന മന്ത്രത്തോടെ ആഹുതി അർപ്പിച്ചാൽ സർപ്പങ്ങൾ ഒന്നും ഹാനി വരുത്തുകയില്ല. ‘ഇന്ദ്രേണ ദത്തം…’ എന്ന മന്ത്രം സർവകാമദായകമാകുന്നു.
Verse 11
पथि देवव्रतञ्जप्त्वा भयेभ्यो विप्रमुच्यते यदिन्द्रो मुनये त्वेति हुतं सौभाग्यवर्धनं इन्द्रेण दत्तमित्येतत् सर्वबाधाविनाशनं इमा देवीति मन्त्रश् च सर्वशान्तिकरः परः
യാത്രാമാർഗത്തിൽ ‘ദേവവ്രത’ മന്ത്രം ജപിച്ചാൽ എല്ലാ ഭയങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള പൂർണ്ണ വിമോചനം ലഭിക്കുന്നു. ‘യദിന്ദ്രോ മുനയേ ത്വാ’ എന്ന സൂത്രത്തോടെ അർപ്പിക്കുന്ന ഹോമാഹുതി സൗഭാഗ്യം വർധിപ്പിക്കുന്നു. ‘ഇന്ദ്രേണ ദത്തം’ മന്ത്രം സകല ബാദ്ധകളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു; ‘ഇമാ ദേവീഃ’ മന്ത്രം സർവശാന്തി പ്രദാനം ചെയ്യുന്നതിൽ പരമപ്രഭാവിയാണ്.
Verse 12
भगो न चित्र इत्य् एवं नेत्रयो रञ्जनं हितं सौभाग्यवर्धनं राम नात्र कार्य विचारणा देवा मरुत इत्य् एतत् सर्वकामकरम्भवेत् यमस्य लोकादित्येतत् दुःस्वप्नशमनम्परं
‘ഭഗോ ന ചിത്ര…’ എന്ന് ഇങ്ങനെ ജപിച്ച് കണ്ണുകളിൽ അഞ്ജനം പുരട്ടുന്നത് ഹിതകരവും സൗഭാഗ്യവർധകവുമാണ്, ഹേ രാമ; ഇവിടെ സംശയം വേണ്ട. ‘ദേവാ മരുത…’ മന്ത്രം സർവകാമപ്രദമാകുന്നു. ‘യമസ്യ ലോകാത്…’ മന്ത്രം ദുഷ്സ്വപ്നശമനത്തിന് പരമമാണ്.
Verse 13
जपेन्द्रेति वर्गञ्च तथा सौन्भाग्यवर्धनं परितोयं युतायुतमिति ज , ट च पिपासित इति घ , ञ च परि प्रिया हि वः कारिः काम्यां संश्रावयेत् स्त्रियं इन्द्रश् च पञ्चबणिजेति हुतं स्त्रीणां सौभाग्यवर्धनं कामो मे वाजीति हुतं स्त्रीणां सौभाग्यवर्धनं
‘ജപേന്ദ്ര…’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന മന്ത്രവർഗവും, ‘സൗഭാഗ്യവർധന’ എന്ന പേരിലുള്ള പ്രയോഗവും ഉപയോഗിക്കണം. ‘പരിതോയം യുതായുതം’ മന്ത്രം ‘ജ’യും ‘ട’യും അക്ഷരങ്ങളോടെ, ‘പിപാസിത’ മന്ത്രം ‘ഘ’യും ‘ഞ’യും അക്ഷരങ്ങളോടെ ജപിക്കണം. കാമ്യകർമ്മത്തിൽ സ്ത്രീയുടെ ചെവിയിൽ ‘പരി പ്രിയാ ഹി വഃ കാരിഃ…’ എന്നു സംശ്രാവയിക്കണം. ‘ഇന്ദ്രശ്ച പഞ്ചബണിജ…’ മന്ത്രത്തോടെ ഹോമാഹുതി സ്ത്രീകളുടെ സൗഭാഗ്യം വർധിപ്പിക്കുന്നു; ‘കാമോ മേ വാജീ…’ മന്ത്രത്തോടെ ഹുതവും സ്ത്രീകളുടെ സൗഭാഗ്യവർധകമാണ്.
Verse 14
सा तङ्कामयते राम नात्र कार्या विचारणा रथन्तरं वामदेव्यं ब्रह्मवर्चसवर्धनं तुभ्यमेव जवीमन्नित्ययुतन्तु हुतम्भवेत् अग्ने गोभिन्न इत्य् एतत् मेधावृद्धिकरम्परं
ഹേ രാമ, അവൾ അതേ ഫലമാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്; ഇവിടെ ആലോചന വേണ്ട. ബ്രഹ്മവർചസ് (ആധ്യാത്മിക തേജസ്) വർധിപ്പിക്കുന്ന ‘രഥന്തര’യും ‘വാമദേവ്യ’യും (സാമഗാനങ്ങൾ) പാരായണം ചെയ്യണം. വിധിയുക്തമായി നിത്യം ഹോമാഹുതി അർപ്പിക്കണം—‘തുഭ്യമേവ ജവീമൻ…’ എന്ന് ഉച്ചരിച്ച്. ‘അഗ്നേ ഗോഭിന്ന…’ മന്ത്രം മേധാ (ബുദ്ധി) വർധിപ്പിക്കാൻ പരമമാണ്.
Verse 15
प्राशयेद्बालकं नित्यं वचाचूर्णं घृतप्लुतं इन्द्रमिद्गाथिनं जप्त्वा भवेच्छ्रुतिधरस्त्वसौ ध्रुवं ध्रुवेणेति हुतं स्थानलाभकरं भवेत् अलक्तजीवेति शुना कृषिलाभकरं भवेत्
കുട്ടിക്ക് നിത്യം നെയ്യിൽ കലർത്തിയ വചാ (വച) പൊടി കഴിപ്പിക്കണം. ‘ഇന്ദ്രമിദ് ഗാഥിനം’ മന്ത്രം ജപിച്ചാൽ ആ കുട്ടി നിശ്ചയമായി ശ്രുതിധരൻ (കേട്ടതു ധാരണം ചെയ്യുന്ന, സ്മൃതിശക്തിയുള്ളവൻ) ആകുന്നു. ‘ധ്രുവം ധ്രുവേണ’ മന്ത്രത്തോടെ അർപ്പിച്ച ഹോമാഹുതി സ്ഥാനം/പദവി ലഭിക്കാൻ കാരണമാകും. ‘അലക്തജീവ’ മന്ത്രത്തോടെ ശ്വാനുമായി (നായയുമായി) ചെയ്ത കർമം കൃഷിലാഭത്തിന് കാരണമാകും.
Verse 16
हुत्वा रथन्तरञ्जप्त्वा पुत्रमाप्नोत्यसंशयं मयि श्रीरिति मन्त्रोयं जप्तव्यः श्रीविवर्धनः अहन्ते भग्न इत्य् एतत् भवेत्सौभाग्यवर्धनं ये मे पाशस् तथाप्येतत् बन्धनाम्नोक्षकारणं
ഹോമം നടത്തി രഥന്തരജപം ചെയ്താൽ സംശയമില്ലാതെ പുത്രലാഭം ലഭിക്കുന്നു. “മയി ശ്രീഃ” എന്ന മന്ത്രം ജപിക്കണം; അത് ശ്രീ-സമൃദ്ധി വർധിപ്പിക്കുന്നു. “അഹം തേ ഭഗ്നഃ” എന്ന വാക്യം സൗഭാഗ്യം വർധിപ്പിക്കുന്നു. “യേ മേ പാശാഃ” എന്ന ഉച്ചാരണമുപോലും ബന്ധനമോചനത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
Verse 17
वैरूप्यस्याष्टकं नित्यं प्रयुञ्जानः श्रियं लभेत् सप्ताष्टकं प्रयुञ्जानः सर्वान् कामानवाप्नुयात् शपन्त्वहन्निति रिपून् नाशयेद्धोमजाप्यतः इन्द्र वनं वनिक् चेतीति घ , ज च अग्ने सौभाग्य इत्य् एतदिति ज त्वमुत्तममितीत्येतद्यशोबुद्धिविवर्धनं
വൈരൂപ്യനിവാരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ‘അഷ്ടകം’ നിത്യമായി പ്രയോഗിക്കുന്നവന് ശ്രീ-സമൃദ്ധി ലഭിക്കും. ‘സപ്താഷ്ടകം’ പ്രയോഗിക്കുന്നവന് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സിദ്ധിക്കും. “ശപന്ത്വഹൻ …” എന്ന മന്ത്രത്തിന്റെ ജപവും ഹോമവും ചെയ്താൽ ശത്രുനാശം സംഭവിക്കുന്നു. “ഇന്ദ്ര വനം വനിക് …”, “അഗ്നേ സൗഭാഗ്യ …”, “ത്വമുത്തമം …” തുടങ്ങിയ പാഠങ്ങളും ഉണ്ട്; ഇതിൽ അവസാനത്തേതു യശസ്സും ബുദ്ധിയും വർധിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Verse 18
गव्येषुणेति यो नित्यं सायं प्रातरतन्त्रितः उपस्थानं गवां कुर्यात्तस्य स्युस्ताः सदा गृहे यथा मृगमतीत्येतत् स्त्रीणां सौभाग्यवर्धनं येन चेहदिदञ्चैव गर्भलाभकरं भवेत्
സന്ധ്യയും പ്രഭാതവും ഏകാഗ്രമായി നിത്യ “ഗവ്യേഷുണേ” എന്നു ജപിക്കുകയും, പശുക്കൾക്ക് ഭക്തിപൂർവ്വം ഉപസ്ഥാനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നവന്റെ വീട്ടിൽ പശുക്കൾ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കും. “യഥാ മൃഗമതീ” എന്ന ഈ ആചാരം സ്ത്രീകളുടെ സൗഭാഗ്യം വർധിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് പറയുന്നു; ഇതിലൂടെ ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും ഗർഭലാഭം/സന്താനലാഭം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 19
घृताक्तन्तु यवद्रोणं वात आवातु भेषजं अनेन विधिवत् सर्वां मायां व्यपोहति अयन्ते योनिरित्येतत् पुत्रलाभकरं भवेत् शिवः शिवाभिरित्येतत् भवेत्सौभाग्यवर्धनं
നെയ്യ് പുരട്ടിയ യവത്തിന്റെ ഒരു ദ്രോണം “വാത ആവാതു ഭേഷജം” എന്ന മന്ത്രത്തോടുകൂടെ വിധിപൂർവ്വം പ്രയോഗിച്ചാൽ എല്ലാ (വൈരിയായ) മായ/അഭിചാരവും അകറ്റുന്നു. “അയന്തേ യോനിഃ” എന്ന മന്ത്രം പുത്രലാഭകരമെന്ന് പറയുന്നു. “ശിവഃ ശിവാഭിഃ” എന്ന മന്ത്രം സൗഭാഗ്യം വർധിപ്പിക്കുന്നതെന്നും പറയുന്നു.
Verse 20
प्रदेवो दासेन तिलान् हुत्वा कार्मणकृन्तनं अभि त्वा पूर्वपीतये वषट्कारसमन्वितं वृहस्पतिर् नः परिपातु पथि स्वस्त्ययनं भवेत् मुञ्चामि त्वेति कथितमपमृत्युनिवारणं
ദാസൻ മുഖേന എള്ള് ഹോമത്തിൽ അർപ്പിച്ച് കാർമണ-ഛേദനകർമ്മം ചെയ്യണം—“അഭി ത്വാ പൂർവപീതയേ” എന്ന മന്ത്രം വഷട്കാരസഹിതം. “വൃഹസ്പതിര് നഃ പരിപാതു പഥി” എന്ന പാഠം യാത്രയ്ക്ക് സ്വസ്ത്യയനമാകുന്നു. “മുഞ്ചാമി ത്വാ” എന്ന മന്ത്രം അപമൃത്യു (അകാലമരണം) നിവാരണോപായമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Verse 21
वासकेध्मसहस्रन्तु हुतं युद्धे जयप्रदं हस्त्यश्वपुरुषान् कुर्याद्बुधः पिष्टमयान् शुभान् अथर्वशिरसो ऽध्येता सर्वपापैः प्रमुच्यते प्राधान्येन तु मन्त्राणां किञ्चित् कर्म तवेरितं
വാസക ഇന്ധനത്തിന്റെ ആയിരം കഷണങ്ങൾ അഗ്നിയിൽ ഹുതം ചെയ്താൽ യുദ്ധത്തിൽ വിജയം ലഭിക്കുന്നു. പണ്ഡിതൻ മാവുകൊണ്ട് ആന, കുതിര, പുരുഷൻ എന്നിവയുടെ ശുഭരൂപങ്ങൾ നിർമ്മിക്കണം. അതർവശിരസ് അധ്യയനം ചെയ്യുന്നവൻ സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനാകുന്നു. മന്ത്രങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം ഊന്നി നിനക്കൊരു പ്രത്യേക കർമ്മം പ്രസ്താവിച്ചു.
Verse 22
परकीयानथोद्देश्य प्रधानपुरुषांस् तथा सुस्विन्नान् पिष्टकवरान् क्षुरेणोत् कृत्य भागशः वृक्षाणां यज्ञियानान्तु समिधः प्रथमं हविः आज्यञ्च व्रीहयश् चैव तथा वै गौरसर्षपाः
മറ്റുള്ളവരുടെ ആശ്രിതർ (ദീനർ) നിമിത്തവും പ്രധാന ഋത്വിജന്മാർ നിമിത്തവും ഭാഗങ്ങൾ വേർതിരിച്ച്, നന്നായി വേവിച്ച പിഷ്ടകവരങ്ങൾ കത്തിയാൽ ഭാഗങ്ങളാക്കി മുറിക്കണം. തുടർന്ന് യജ്ഞയോഗ്യ വൃക്ഷങ്ങളുടെ സമിധകളാണ് ആദ്യ ഹവിസ്; കൂടാതെ നെയ്യ്, അരിക്കണങ്ങൾ, വെളുത്ത കടുകും ഹവിദ്രവ്യങ്ങളാണ്.
Verse 23
अभि त्वा शूर णोनुमो मन्त्रेणानेन मन्त्रवित् कृत्वा सर्षपतैलाक्तान् क्रोधेन जुहुयात्ततः अक्षतानि तिलाश् चैव दधिक्षीरे च भार्गव दर्भास्तथैव दूर्वाश् च विल्वानि कमलानि च
‘ഹേ ശൂരാ, ഈ മന്ത്രംകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ നിന്നെതിരേ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.’ ഇങ്ങനെ ചെയ്ത ശേഷം മന്ത്രവിദ് ക്രോധയുക്ത (തീവ്ര) കർമത്തിൽ കടുകെണ്ണ പുരട്ടി കടുക് കലർത്തിയ ഹവി ഹോമം ചെയ്യണം. തുടർന്ന്, ഹേ ഭാര്ഗവ, അക്ഷത അരി, എള്ള്, തൈരും പാലും, കൂടാതെ ദർഭ, ദൂർവ, ബിൽവപത്രം, താമരപ്പൂ എന്നിവയും അർപ്പിക്കണം.
Verse 24
परिप्रियादेव कारिरिति ख , छ च परिप्रियादेव कविरिति घ , ञ च मन्त्रेणेति ख , छ , ज च एतत् कृत्वा बुधः कर्म संग्रामे जयमाप्नुयात् गारुडं वामदेव्यञ्च रथन्तरवृहद्रथौ शान्तिपुष्टिकराण्याहुर्द्रव्याण्येतानि सर्वशः तैलङ्कणानि धर्मज्ञ राजिका रुधिरं विषं
‘പരിപ്രിയാദേവ കാരിഃ’—ഖ, ഛ പാഠങ്ങളിൽ; ‘പരിപ്രിയാദേവ കവിഃ’—ഘ, ഞ പാഠങ്ങളിൽ; ‘മന്ത്രേണ’—ഖ, ഛ, ജ പാഠങ്ങളിൽ എന്നാണ്. ഈ കർമ്മം ചെയ്താൽ ബുദ്ധിമാൻ യുദ്ധത്തിൽ ജയം നേടും. ഗാരുഡവും വാമദേവ്യവും (മന്ത്രങ്ങൾ), രഥന്തരവും വൃഹദ്രഥവും (സാമഗാനങ്ങൾ) എല്ലായ്പ്പോഴും ശാന്തിയും പുഷ്ടിയും നൽകുന്നതായി പ്രസിദ്ധം. ഹേ ധർമ്മജ്ഞ, ദ്രവ്യങ്ങൾ: എണ്ണ, ലേപനങ്ങൾ/അഞ്ജനം, രാജികാ (കടുക്), രക്തം, വിഷം.
Verse 25
सर्वपापप्रशमनाः कथिताः संशयं विना समिधः कण्टकोपेता अभिचारेषु योजयेत् आर्षं वै दैवतं छन्दो विनियोगज्ञ आचरेत्
ഈ സമിധകൾ സംശയമില്ലാതെ സർവപാപശമനകരങ്ങളെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. അഭിചാര കർമങ്ങളിൽ മുള്ളുള്ള സമിധകൾ ഉപയോഗിക്കണം. വിനിയോഗം (പ്രയോഗവിധി) അറിയുന്നവൻ ഋഷി, ദേവത, ഛന്ദസ് എന്നിവ യഥാവിധി നിർദ്ദേശിച്ച് കർമ്മം ആചരിക്കണം.
A mapping of Saṃhitā-japa and gaṇa-homa applications—each mantra-set and oblation-group is assigned a specific prayojana (peace, health, fearlessness, prosperity, victory, fertility, safe travel), with procedural add-ons like ghee offerings, amulets, and mekhalā-bandha.
It frames pacification and protection rites as dharmic stabilization: removing fear, disease, sin, and untimely death supports purity, steadiness, and sustained sādhana, aligning ritual efficacy with inner discipline and higher aims.
Correct performance depends on viniyoga—explicitly knowing and applying the ṛṣi (seer), devatā (presiding deity), and chandas (metre), and selecting appropriate samidh (including thorny fuel for abhicāra).