Adhyaya 79
पवित्रारोहणविधिः (The Rite of Raising/Placing the Pavitra)
ഈ അധ്യായത്തിൽ വാസ്തു-പ്രതിഷ്ഠയിലും ഈശാന-കൽപ്പത്തിലുമുള്ള സമാപ്തിക്കും ദോഷപരിഹാരത്തിനുമായി ‘പവിത്രാരോഹണം’—പവിത്രം (ശുദ്ധീകരണ വലയം/നൂൽ) ഉയർത്തി/സ്ഥാപിക്കുന്ന വിധി—വിവരിക്കുന്നു. ആചാര്യൻ പ്രഭാതസ്നാനം, സന്ധ്യാവന്ദനം മുതലായ ശുദ്ധികർമങ്ങൾ ചെയ്ത് മണ്ഡപത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഈശാന കോണിൽ ശുചിപാത്രത്തിൽ പവിത്രങ്ങൾ വെക്കുന്നു; ആവാഹിത ദേവതയെ വിസർജ്ജിക്കാതെ തുടരുന്നു. തുടർന്ന് വിധിപൂർവ്വം ശുദ്ധി-വിസർജ്ജനത്തിനു ശേഷം സൂര്യൻ (ഭാനു/ആദിത്യ), ദ്വാരദേവതകൾ, ദിക്പാലകർ, കുംഭേശ/ഈശാന, ശിവൻ, അഗ്നി എന്നിവർക്കുള്ള നൈമിത്തിക പൂജ വികസിക്കുന്നു; മന്ത്ര-തർപ്പണം, പ്രായശ്ചിത്ത-ഹോമം, 108 ആഹുതികൾ, പൂർണാഹുതി എന്നിവ നടത്തുന്നു. മന്ത്ര-ക്രിയ-ദ്രവ്യങ്ങളിൽ ഉണ്ടായ കുറവുകൾ സമ്മതിച്ച് സമാപ്തിക്കായി പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ‘ഗംഗാ-അവതാരക’ അവതരണ-പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ പിഴവുകൾ ദൈവാജ്ഞയുടെ ഒരേ നൂലിൽ ഏകീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് വ്യാഹൃതി, അഗ്നി/സോമ ക്രമങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ട ചതുര്വിധ ഹോമങ്ങൾ, പവിത്രസഹിത ദിക്പാലാർപ്പണം, ഗുരുപൂജയെ ശിവപൂജയായി കണക്കാക്കൽ, ദ്വിജഭോജന, നാഡീയോഗത്തിലൂടെ അന്തഃസംഹാരസഹിത വിസർജ്ജനം, ചണ്ഡേശ്വരപൂജ; ദൂരെയായാലും പവിത്രകർമ്മത്തിന് ഗുരുസന്നിധി അനിവാര്യമെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये पवित्राधिवासनविधिर्नाम अष्टसप्ततितमो ऽध्यायः : अथैकोनाशीतितमो ऽध्यायः पवित्रारोहणविधिः ईश्वर उवाच अथ प्रातः समुत्थाय कृतस्नानः समाहितः कृतसन्ध्यार्चनो मन्त्री प्रविश्य मखमण्डपं
ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണമായ ശ്രീ അഗ്നേയപുരാണത്തിൽ “പവിത്രാധിവാസനവിധി” എന്ന അഷ്ടസപ്തതിതമ അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി “പവിത്രാരോഹണവിധി” എന്ന ഏകോണാശീതിതമ അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, സ്നാനം ചെയ്ത്, മനസ്സിനെ സമാഹിതമാക്കി, സന്ധ്യാരാധന നിർവഹിച്ചു, യാജകൻ (മന്ത്രിയായി) യാഗമണ്ഡപത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം।
Verse 2
समादाय पवित्राणि अविसर्जितदैवतः ऐशान्यां भाजने शुद्धे स्थापयेत् कृतमण्डले
പവിത്രങ്ങൾ (ശുദ്ധീകരണ നൂൽ/വളയം) എടുത്ത്, ആവാഹിത ദേവതയെ വിസർജ്ജിക്കാതെ, തയ്യാറാക്കിയ മണ്ഡലത്തിനുള്ളിൽ ഈശാന (വടക്കുകിഴക്ക്) ദിക്കിലെ ശുദ്ധ പാത്രത്തിൽ അവ സ്ഥാപിക്കണം।
Verse 3
ततो विसर्ज्य देवेशं निर्माल्यमपनीय च पूर्ववद् भूतले शुद्धेकृत्वाह्निकमथ द्वयं
അതിനുശേഷം ദേവേശനെ വിധിപൂർവ്വം വിസർജ്ജിച്ച്, നിർമാല്യം (ഉപയോഗിച്ച പുഷ്പ-പ്രസാദാദി അവശിഷ്ടങ്ങൾ) നീക്കി, മുൻപുപോലെ ഭൂമിയിലെ ശുദ്ധസ്ഥാനത്ത് പ്രാതഃ-സായം എന്നീ രണ്ട് ആഹ്നികകർമ്മങ്ങൾ നടത്തണം।
Verse 4
आदित्यद्वारदिक्पालकुम्भेशानौ शिवे ऽनले नैमित्तिकीं सविस्तरां कुर्यात् पूजां विशेषतः
നൈമിത്തിക (പ്രത്യേക അവസരം) കർമത്തിൽ ആദിത്യൻ, ദ്വാരദേവതകൾ, ദിക്പാലകർ, കുംഭേശൻ, ഈശാനൻ, ശിവൻ, അനലൻ (അഗ്നി) എന്നിവർക്കു ക്രമമായി പ്രത്യേകമായി വിപുലമായ പൂജ നടത്തണം।
Verse 5
मन्त्राणां तर्पणं प्रायश्चित्तहोमं शरात्मना अष्टोत्तरशतं कृत्वा दद्यात् पूर्णाहुतिं शनैः
മന്ത്രങ്ങൾക്ക് തർപ്പണം നടത്തി, ശരാ-ദ്രവ്യം ഉപയോഗിച്ച് പ്രായശ്ചിത്ത ഹോമം നിർവഹിച്ചു, നൂറ്റെട്ട് ആഹുതികൾ പൂർത്തിയാക്കി; തുടർന്ന് പതുക്കെ പൂർണാഹുതി അർപ്പിക്കണം।
Verse 6
आदित्यद्वारदिक्पालान् स्कन्देशानौ शिवे ऽनले इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शराणुनेति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः पवित्रं भानवे दत्वा समाचम्य ददीत च द्वारमालादिदिक्पालकुम्भवर्धनिकादिषु
ഭാനു (സൂര്യൻ)ക്ക് പവിത്രം അർപ്പിച്ച്, ആചമനം നടത്തി, ദ്വാരമാല, ദിക്പാല-കുംഭങ്ങൾ, വർധനീ പാത്രങ്ങൾ മുതലായ നിശ്ചിത സ്ഥാനങ്ങളിൽ ദ്വാരദേവതകൾക്കും ദിക്പാലർക്കും വിധിപൂർവ്വം അർപ്പണങ്ങൾ നടത്തണം। (പാഠഭേദം: ‘ആദിത്യ–ദ്വാര–ദിക്പാലാൻ…/സ്കന്ദ–ഈശ–അനൗ…’; കൂടാതെ ‘ശരാണുനാ…’)।
Verse 7
सन्निधाने ततः शम्भोरुपविश्य निजासने पवित्रमात्मने दद्याद्गणाय गुरुवह्नये
അനന്തരം ശംഭു (ശിവൻ) സന്നിധിയിൽ സ്വന്തം ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന് സ്വയംക്കായി പവിത്രം (നൂൽ/മോതിരം) അർപ്പിക്കണം; കൂടാതെ ഗണേശൻ, ഗുരു, പവിത്ര അഗ്നി എന്നിവർക്കും അർപ്പിക്കണം।
Verse 8
ॐ कालात्मना त्वया देव यद्दिष्टं मामके विधौ कृतं क्लिष्टं समुत्सृष्टं कृतं गुप्तञ्च यत्कृतं
ॐ। ഹേ ദേവാ, കാലം തന്നെയാണ് സ്വഭാവമായവനേ—എന്റെ വിധിവിധാനങ്ങളിൽ നീ നിശ്ചയിച്ചതിൽ ഞാൻ ക്ലേശത്തോടെ (പിഴവോടെ) ചെയ്തതും, അശ്രദ്ധയാൽ ഉപേക്ഷിച്ചതോ അപൂർണ്ണമാക്കിയതും, രഹസ്യമായി ചെയ്തതും—ഇവയെല്ലാം നീ സ്വീകരിക്കണമേ।
Verse 9
तदस्तु क्लिष्टमक्लिष्टं कृतं क्लिष्टमसंस्कृतं सर्वात्मनामुना शम्भो पवित्रेण त्वदिच्छया
ഹേ ശംഭോ, നിന്റെ ഇച്ഛയാൽ ഈ പവിത്രകർമ്മത്തിലൂടെ, എന്റെ സമഗ്രസത്തയോടെ ചെയ്തതെല്ലാം—ക്ലേശത്തോടെ ചെയ്തതോ ക്ലേശമില്ലാതെ ചെയ്തതോ, അപൂർണ്ണമോ അസംസ്കൃതമോ—എല്ലാം ശുദ്ധമാകട്ടെ।
Verse 10
ॐ पूरयमखव्रतं नियमेश्वराय स्वाहा आत्मतत्त्वे प्रकृत्यन्ते पालिते पद्मयोनिना
ॐ। നിയമേശ്വരനു സ്വാഹാ—ഈ ആഹുതി യജ്ഞവ്രതം പൂർണമാക്കട്ടെ; ആത്മതത്ത്വത്തിൽ, പ്രകൃതിയുടെ അന്തത്തിൽ, പദ്മയോനി (ബ്രഹ്മാ)യാൽ പാലിത/സ്ഥാപിതമായ നിലയിൽ।
Verse 11
मूलं लयान्तमुच्चार्य पवित्रेणार्चयेच्छिवं विद्यातत्त्वे च विद्यान्ते विष्णुकारणपालिते
മൂലമന്ത്രം ലയാന്തസഹിതം ഉച്ചരിച്ച് പവിത്രം ഉപയോഗിച്ച് ശിവനെ അർച്ചിക്കണം। ഈ വിധി വിദ്യാതത്ത്വത്തിൽ, വിദ്യയുടെ പര്യവസാനത്തിൽ—കാരണമൂലനായ വിഷ്ണുവാൽ പാലിതമായത്—എന്ന് അറിയണം।
Verse 12
ईश्वरान्तं समुच्चार्य पवित्रमधिरोपयेत् शिवान्ते शिवतत्त्वे च रुद्रकारणपालिते
“ഈശ്വര”ാന്തമായി അവസാനിക്കുന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പവിത്രകം (പവിത്ര നൂൽ/വളയം) സ്ഥാപിക്കണം. “ശിവ”ാന്തത്തിൽ, ശിവതത്ത്വത്തിൽ, രുദ്ര-കാരണം സംരക്ഷിക്കുന്നവിധം ഇത് ചെയ്യണം.
Verse 13
शिवान्तं मन्त्रमुच्चार्य तस्मै देयं पवित्रकं सर्वकारणपालेषु शिवमुच्चार्य सुव्रतः
“ശിവ”ാന്തമായി അവസാനിക്കുന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അവനു പവിത്രകം നൽകണം. സുവ്രതൻ “ശിവ” എന്നു ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട് സർവ-കാരണം-പാലകർ (കർമ്മകാരണമാരുടെ രക്ഷകർ) ക്കും അർപ്പിക്കണം.
Verse 14
मूलं लयान्तमुच्चार्य दद्याद्गङ्गावतारकं आत्मविद्याशिवैः प्रोक्तं मुमुक्षूणां पवित्रकं
മൂലമന്ത്രം “ലയ” അക്ഷരാന്തം വരെ ഉച്ചരിച്ച് ‘ഗംഗാവതാരകം’ (ഗംഗാ അവതരണ-വിധി/സൂത്രം) നൽകണം. ഇത് ആത്മവിദ്യാ-ശിവന്മാർ പ്രോക്തമായതും മുമുക്ഷുക്കൾക്കുള്ള പവിത്രകവുമാണ്.
Verse 15
विनिर्दिष्टं बुभुक्षूणां शिवतत्त्वात्मभिः क्रमात् स्वाहान्तं वा नमो ऽन्तं वा मन्त्रमेषामुदीरयेत्
ഭോഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കായി, ശിവതത്ത്വാത്മക രൂപങ്ങളിൽ, ക്രമപ്രകാരം നിർദ്ദിഷ്ടമായ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം—അത് “സ്വാഹാ”ാന്തമോ “നമഃ”ാന്തമോ ആയിരിക്കാം.
Verse 16
सर्वतत्त्वेषु सुव्रत इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः दद्यादङ्गावतारकमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हां विद्यातत्त्वाधिपतये शिवाय स्वाहा ॐ हौं शिवतत्त्वाधिपतये शिवाय स्वाहा ॐ हौं सर्वतत्त्वाधिपतये शिवाय स्वाहा नत्वा गङ्गावतारन्तु प्रार्थयेत्तं कृताञ्जलिः त्वङ्गतिः सर्वभूतानां संस्थितिस्त्वञ्चराचरे
പാഠാന്തരം: ചില പാണ്ഡുലിപികളിൽ ‘സർവതത്ത്വേഷു സുവ്രത’ എന്നും, ചിലതിൽ ‘ദദ്യാദ് അങ്ഗാവതാരകം’ എന്നും പാഠമുണ്ട്. ഈ മന്ത്രങ്ങളാൽ ആഹുതി/അർപ്പണം ചെയ്യണം—‘ഓം ഹാം, വിദ്യാതത്ത്വാധിപതയേ ശിവായ സ്വാഹാ’; ‘ഓം ഹൗം, ശിവതത്ത്വാധിപതയേ ശിവായ സ്വാഹാ’; ‘ഓം ഹൗം, സർവതത്ത്വാധിപതയേ ശിവായ സ്വാഹാ’. തുടർന്ന് നമസ്കരിച്ചു, കൃതാഞ്ജലിയോടെ ഗംഗാവതരണം പ്രാർത്ഥിക്കണം—‘നീ സർവഭൂതങ്ങളുടെ ഗതിയാണ്; ചരാചരങ്ങളിൽ നിന്റെതന്നെ സ്ഥിതി (ആധാരം) ആകുന്നു.’
Verse 17
अन्तश्चारेण भूतानां द्रष्टा त्वं परमेश्वर कर्मणा मनसा वाचा त्वत्तो नान्या गतिर्मम
ഹേ പരമേശ്വരാ! സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അന്തരത്തിൽ അന്തര്യാമിയായി സഞ്ചരിക്കുന്ന നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് ദ്രഷ്ടാവും സാക്ഷിയും. എന്റെ കർമ്മം, മനസ്, വാക്ക്—ഇവയിൽ നിങ്ങളൊഴികെ എനിക്ക് മറ്റൊരു ശരണം ഇല്ല.
Verse 18
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं द्रव्यहीनञ्च यत् कृतं जपहोमार्चनैर् हीनं कृतं नित्यं मया तव
ഹേ പ്രഭോ! നിനക്കായി ഞാൻ നിത്യമായി ചെയ്തതു മന്ത്രഹീനവും ക്രിയാഹീനവും ദ്രവ്യഹീനവും ആയിരുന്നെങ്കിൽ; ജപം, ഹോമം, അർച്ചനം എന്നിവയില്ലാതെ ചെയ്തതെല്ലാം—ദയവായി സ്വീകരിച്ച് ക്ഷമിക്കണമേ.
Verse 19
अकृतं वाक्यहीनं च तत् पूरय महेश्वरं सुपूतस्त्वं परेशान पवित्रं पापनाशनं
ഹേ മഹേശ്വരാ! ഞാൻ ചെയ്യാതെ വിട്ടതും, വാക്കുകളിൽ കുറവോടെ ചെയ്തതും—അവയെല്ലാം നിങ്ങൾ പൂരിപ്പിക്കണമേ. ഹേ പരേശാനാ! നിങ്ങൾ അത്യന്തം ശുദ്ധൻ, പവിത്രീകരകൻ, പാപനാശകൻ.
Verse 20
त्वया पवित्रितं सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमं खण्डितं यन्मया देव व्रतं वैकल्पयोगतः
ഹേ ദേവാ! സ്ഥാവര-ജംഗമങ്ങളടങ്ങിയ സർവ്വജഗത്തും നിങ്ങളുടെ দ্বারা പവിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഞാൻ സ്വീകരിച്ച വ്രതം വൈകല്പയോഗം (പര്യായവിധി) പ്രയോഗിച്ചതിനാൽ എന്റെ കൈയ്യാൽ ഖണ്ഡിതമായി.
Verse 21
एकीभवतु तत् सर्वं तवाज्ञासूत्रगुम्फितं जपं निवेद्य देवस्य भक्त्या स्तोत्रं विधाय च
അത് എല്ലാം നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞാരൂപ സൂത്രത്തിൽ കോർത്തു ഏകീഭവിക്കട്ടെ. ദേവനോട് ജപം സമർപ്പിച്ച്, ഭക്തിയോടെ സ്തോത്രം രചിച്ച്/പാരായണം ചെയ്തും—യഥാവിധി പ്രവർത്തിക്കണം.
Verse 22
नत्वा तु गुरुणादिष्टं गृह्णीयान्नियमन्नरः चतुर्मासं त्रिमासं वा त्र्यहमेकाहमेव च
ഗുരുവിനെ നമസ്കരിച്ചു, ഗുരു നിർദേശിച്ചതുപോലെ മനുഷ്യൻ നിയമവ്രതം സ്വീകരിക്കണം—നാലുമാസം, മൂന്നുമാസം, മൂന്നുദിവസം അല്ലെങ്കിൽ ഒരുദിവസം പോലും।
Verse 23
प्रणम्य क्षमयित्वेशं गत्वा कुण्डान्तिकं व्रती पावकस्थे शिवे ऽप्येवं पवित्राणां चतुष्टयं
ഈശ്വരനെ നമസ്കരിച്ചു ക്ഷമ യാചിച്ച് വ്രതീ കുണ്ടിന്റെ സമീപത്തേക്ക് പോകണം; അഗ്നിയിൽ അധിഷ്ഠിതനായ ശിവന്റെ സന്നിധിയിലും ഇങ്ങനെ തന്നെ നാലു പവിത്രങ്ങളുടെ സമുച്ചയം (സ്ഥാപിക്കണം/സ്വീകരിക്കണം)।
Verse 24
समारोप्य समभ्यर्च्य पुष्पधूपाक्षतादिभिः अन्तर्बलिं पवित्रञ्च रुद्रादिभ्यो निवेदयेत्
ദേവതയെ സ്ഥാപിച്ച് പുഷ്പം, ധൂപം, അക്ഷതം മുതലായവകൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, അന്തർബലിയും പവിത്രവും (സൂത്രം/കോർഡ്) രുദ്രാദി ദേവന്മാർക്ക് നിവേദിക്കണം।
Verse 25
प्रविश्यान्तः शिवं स्तुत्वा सप्रणामं क्षमापयेत् अन्तश् चर त्वं भूतानामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः परिपूर्णं करो तु मे इति ग, चिहितपुस्तकपाठः अमृतस्त्वं परेशान इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रायश्चित्तकृतं होमं कृत्वा हुत्वा च पायसं
അകത്ത് പ്രവേശിച്ച് ശിവനെ സ്തുതിച്ച് നമസ്കാരത്തോടെ ക്ഷമ യാചിക്കണം। (ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപി-പാഠങ്ങളിൽ—) “ഭൂതങ്ങളുടെ അന്തരത്തിൽ സഞ്ചരിക്ക”, “എനിക്കായി ഇതിനെ പരിപൂർണമാക്കുക”, “ഹേ പരമേശ്വരാ, നീ അമൃതമാണ്” എന്ന വാക്യങ്ങൾ ചേർക്കപ്പെടുന്നു। തുടർന്ന് പ്രായശ്ചിത്ത ഹോമം നടത്തി പായസവും ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കണം।
Verse 26
शनैः पूर्णाहुतिं दत्वा वह्निस्थं विसृजेच्छिवं होमं व्याहृतिभिः कृत्वा रुन्ध्यान्निष्ठुरयानलं
മന്ദമായി പൂർണാഹുതി നൽകി അഗ്നിയിൽ അധിഷ്ഠിതനായ ശിവനെ വിസർജ്ജിക്കണം। വ്യാഹൃതികളോടെ ഹോമം നടത്തി, തുടർന്ന് കഠിനമായ അഗ്നിയെ നിയന്ത്രിച്ച്/ശമിപ്പിക്കണം।
Verse 27
अग्न्यादिभ्यस्ततो दद्यादाहुतीनां चतुष्टयं दिक्पतिभ्यस्ततो दद्यात् सपवित्रं वहिर्बलिं
അനന്തരം അഗ്നി മുതലായ ദേവന്മാർക്ക് നാലു ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് ദിക്പാലന്മാർക്ക് പവിത്രം (ദർഭവളയം) സഹിതം ബാഹ്യബലി സമർപ്പിക്കണം.
Verse 28
सिद्धान्तपुस्तके दद्यात् सप्रमाणं पवित्रकं ॐ हां भूः स्वाहा ॐ हां भुवः स्वाहा ॐ हां स्वः स्वाहा ॐ हां भूर्भुवः स्वः स्वाहा होमं व्याहृतिभिः कृत्वा दत्वाअहुतिचतुष्टयं
പിന്നീട് സിദ്ധാന്ത-പുസ്തകത്തിൽ യഥാപ്രമാനം പവിത്രകം സ്ഥാപിക്കണം. ‘ഓം ഹാം ഭൂഃ സ്വാഹാ; ഓം ഹാം ഭുവഃ സ്വാഹാ; ഓം ഹാം സ്വഃ സ്വാഹാ; ഓം ഹാം ഭൂർഭുവഃ സ്വഃ സ്വാഹാ’ എന്ന വ്യാഹൃതികളാൽ ഹോമം ചെയ്ത് നാലു ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം.
Verse 29
ॐ हां अग्नये स्वाहा ॐ हां सोमाय स्वाहा ॐ हां अग्नीषोमाभ्यां स्वाहा ॐ हां अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा गुरुं शिवमिवाभ्यर्च्य वस्त्रभूषादिविस्तरैः समग्रं सफलं तस्य क्रियाकाण्डादि वार्षिकं
‘ഓം ഹാം അഗ്നയേ സ്വാഹാ; ഓം ഹാം സോമായ സ്വാഹാ; ഓം ഹാം അഗ്നീഷോമാഭ്യാം സ്വാഹാ; ഓം ഹാം അഗ്നയേ സ്വിഷ്ടകൃതേ സ്വാഹാ।’ ഗുരുവിനെ ശിവനെപ്പോലെ ആരാധിച്ച് വസ്ത്രാഭരണാദികൾ വിപുലമായി അർപ്പിച്ചാൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാർഷിക അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ—ക്രിയാകാണ്ഡാദി—സമഗ്രവും ഫലപ്രദവും ആകുന്നു.
Verse 30
यस्य तुष्टो गुरुः सम्यगित्याह परमेश्वरः इत्थं गुरोः समारोप्य हृदालम्बिपवित्रकं
ഗുരു സമ്യകായി തൃപ്തനായിരിക്കുന്നവനെക്കുറിച്ച് പരമേശ്വരൻ ‘ഇങ്ങനെ തന്നേ’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഗുരുവിന് ഹൃദയത്തിൽ തൂങ്ങുന്ന പവിത്രകം സമാരോപിച്ച് വിധി തുടരുന്നു.
Verse 31
द्विजातीन् भोजयित्वा तु भक्त्या वस्त्रादिकं ददेत् दानेनानेन देवेश प्रीयतां मे सदा शिवः
ഭക്തിയോടെ ദ്വിജന്മാർക്ക് ഭോജനം നൽകി വസ്ത്രാദികൾ ദാനം ചെയ്യണം. ഹേ ദേവേശാ! ഈ ദാനത്താൽ ശിവൻ എപ്പോഴും എന്നിൽ പ്രസന്നനായിരിക്കട്ടെ.
Verse 32
भक्त्या स्नानादिकं प्रातः कृत्वा शम्भोः समाहरेत् पवित्राण्यष्टपुष्पैस्तं पूजयित्वा विसर्जयेत्
പ്രഭാതത്തിൽ ഭക്തിയോടെ സ്നാനാദി കർമങ്ങൾ ചെയ്ത് ശംഭുവിന്റെ പൂജാസാമഗ്രികൾ സമാഹരിക്കണം. പവിത്രാർപ്പണങ്ങളും അഷ്ടപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് പൂജിച്ച് വിധിപൂർവ്വം വിസർജനം ചെയ്യണം.
Verse 33
नित्यं नैमित्तिकं कृत्वा विस्तरेण यथा पुरा पवित्राणि समारोप्य प्रणम्याग्नौ शिवं यजेत्
മുന്പറഞ്ഞവിധം നിത്യവും നൈമിത്തികവും ആയ കർമങ്ങൾ വിശദമായി നിർവഹിച്ചു, പവിത്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച്, നമസ്കരിച്ചു അഗ്നിയിൽ ശിവനെ യജിക്കണം.
Verse 34
प्रायश्चित्तं ततो ऽस्त्रेण हुत्वा पूर्णाहुतिं यजेत् दिक्पालेभ्यस्ततो दत्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ततो ऽस्त्रेण कृत्वेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः भुक्तिकामः शिवायाथ कुर्यात् कर्मसमर्पणं
അതിനുശേഷം പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്ത് ‘അസ്ത്ര’ മന്ത്രത്തോടെ ഹോമം നടത്തി, പൂർണാഹുതിയാൽ യജ്ഞം സമാപിപ്പിക്കണം. പിന്നെ ദിക്പാലന്മാർക്ക് അർപ്പണം നൽകി, ഭുക്തികാമിയായ साधകൻ അവസാനം ശിവനോട് കർമസമർപ്പണം ചെയ്യണം.
Verse 35
त्वत्प्रसादेन कर्मेदं मास्तु फलसाधकं मुक्तिकामस्तु कर्मेदं मास्तु मे नाथ बन्धकं
നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഈ കർമം ലൗകികഫലസാധനമാകാതിരിക്കട്ടെ. നാഥാ, ഞാൻ മുക്തികാമിയാണ്; എന്റെ ഈ കർമം എനിക്ക് ബന്ധനകാരണമാകരുതേ.
Verse 36
वह्निस्थं नाडीयोगेन शिवं संयोजयेछिवे हृदि न्यस्याग्निसङ्घातं पावकं च विसर्जयेत्
ഹേ ശിവേ, നാഡീയോഗശാസനയാൽ അഗ്നിസ്ഥനായ ശിവനെ സംയോജിപ്പിക്കണം. അഗ്നിശക്തിസമൂഹം ഹൃദയത്തിൽ ന്യാസം ചെയ്ത് പിന്നെ പാവകത്തെ വിസർജനം ചെയ്യണം.
Verse 37
समाचम्य प्रविश्यान्तः कुम्भानुगतसंवरान् शिवे संयोज्य साक्षेपं क्षमस्वेति विसर्जयेत्
ആചമനം ചെയ്ത് അകത്ത് പ്രവേശിച്ച്, കുംഭാനുഗതമായ സംയമിത സന്നിധികളെ ശിവനിൽ സംയോജിപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് സാക്ഷേപം (സമാപനാർപ്പണം) ചെയ്ത് “ക്ഷമസ്വ” എന്നു പറഞ്ഞു വിസർജ്ജിക്കണം।
Verse 38
विसृज्य लोकपालादीनादायेशात् पवित्रकं सति चण्डेश्वरे पूजां कृत्वा दत्वा पवित्रकं
ലോകപാലാദി ദേവതകളെ വിസർജ്ജിച്ച്, ഈശൻ (ശിവൻ) നിന്നു പവിത്രകം തിരിച്ചെടുക്കണം; തുടർന്ന് ചണ്ഡേശ്വരനിൽ പൂജ നടത്തി പവിത്രകം അർപ്പിക്കണം/സ്ഥാപിക്കണം।
Verse 39
तन्निर्माल्यादिकं तस्मै सपवित्रं समर्पयेत् अथवा स्थण्डिले चण्डं विधिना पूर्ववद्यजेत्
അവനു നിർമ്മാല്യാദി വസ്തുക്കൾ പവിത്രകസഹിതം സമർപ്പിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ സ്ഥണ്ഡിലത്തിൽ (മണ്ണുവേദിയിൽ) മുൻപുപറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം ചണ്ഡനെ യജിക്കണം।
Verse 40
यत् किञ्चिद्वार्षिकं कर्म कृतं न्यूनाधिकं मया तदस्तु परिपूर्णं मे चण्ड नाथ तवाज्ञया
ഞാൻ ചെയ്ത ഏതൊരു വാർഷിക കർമവും—അത് കുറവായാലും കൂടുതലായാലും—ഹേ ചണ്ഡനാഥാ, നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ അത് എനിക്കു പരിപൂർണമാകട്ടെ।
Verse 41
इति विज्ञाप्य देवेशं नत्वा स्तुत्वा विसर्जयेत् त्यक्तनिर्माल्यकः शुद्धः स्नापयित्वा शिवं यजेत् पञ्चयोजनसंस्थो ऽपि पवित्रं गुरुसन्निधौ
ഇങ്ങനെ ദേവേശനോട് വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത്, നമസ്കരിച്ച് സ്തുതിച്ച് ശേഷം വിസർജ്ജിക്കണം. നിർമ്മാല്യാദി ഉപേക്ഷിച്ച് ശുദ്ധനായി ശിവനെ സ്നാപനം ചെയ്ത് പൂജിക്കണം. അഞ്ചു യോജന അകലെയായാലും പവിത്രധാരണം ഗുരുസന്നിധിയിലേ ചെയ്യേണ്ടത്।
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes precise ritual sequencing and spatial logic: the pavitra is kept in a clean vessel in the Īśāna quarter within a prepared maṇḍala, followed by structured naimittika worship, 108 oblations, vyāhṛti-homa sets, dikpāla-bali with pavitra, and formal visarjana/merging protocols.
It converts ritual imperfection into a disciplined surrender: explicit confession of mantra/kriyā/dravya deficiencies, prāyaścitta-homa, and dedication of results to Śiva ensure the act does not bind the mumukṣu, aligning technical performance with inner purification and liberation-oriented intention.