Adhyaya 77

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये चण्डपूजाकथनं नाम षट्सप्ततितमो ऽध्यायः अथ सप्तसप्ततितमो ऽध्यायः कपिलादिपूजाविधनं ईश्वर उवाच कपिलापूजनं वक्ष्ये एभिर्मन्त्रैर् यजेच्च गां ॐ कपिले नन्दे नमः ॐ कपिले भद्रिके नमः

ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണമായ അഗ്നിപുരാണത്തിൽ ‘ചണ്ഡാപൂജാകഥനം’ എന്ന എഴുപത്താറാം അധ്യായം സമാപ്തം. ഇനി എഴുപത്തേഴാം അധ്യായം—‘കപിലാദി പൂജാവിധാനം’. ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഞാൻ കപിലാപൂജനം വിവരിക്കുന്നു; ഈ മന്ത്രങ്ങളാൽ ഗാവിനെ പൂജിക്കണം—“ഓം കപിലേ നന്ദേ നമഃ. ഓം കപിലേ ഭദ്രികേ നമഃ.”

Verse 2

ॐ कपिले सुशीले नमः कपिले सुरभिप्रभे ॐ कपिले सुमनसे नमः ॐ भुक्तिमुक्तिप्रदे नमः

ഓം കപിലേ സുശീലേ നമഃ—സുശീലമായ കപിലയ്ക്ക് നമസ്കാരം. ഓം കപിലേ സുരഭിപ്രഭേ നമഃ—സുഗന്ധിത ദീപ്തിയുള്ള കപിലയ്ക്ക് നമസ്കാരം. ഓം കപിലേ സുമനസേ നമഃ—ശുഭമനസ്സുള്ള കപിലയ്ക്ക് നമസ്കാരം. ഓം ഭുക്തിമുക്തിപ്രദേ നമഃ—ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവൾക്ക് നമസ്കാരം.

Verse 3

सौरभेयि जगन्मातर्देवानाममृतप्रदे गृहाण वरदे ग्रासमीप्सितार्थञ्च देहि मे

ഹേ സൗരഭേയി, ജഗന്മാതാവേ, ദേവന്മാർക്ക് അമൃതം നൽകുന്നവളേ! ഹേ വരദായിനി, ഈ ഗ്രാസം സ്വീകരിച്ച് എനിക്കും ഇഷ്ടഫലം ദയചെയ്യുക.

Verse 4

वन्दितासि वसिष्ठेन विश्वामित्रेण धीमता कपिले हर मे पापं यन्मया दुष्कृतं कृतं

ഹേ കപിലേ, വസിഷ്ഠനും ധീമാനായ വിശ്വാമിത്രനും നിന്നെ വന്ദിക്കുന്നു. എന്റെ പാപം ഹരിക്കണമേ—എന്നാൽ ചെയ്ത ദുഷ്കൃത്യം ഏതായാലും നീക്കുക.

Verse 5

गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च गावो मे हृदये चापि गवां मध्ये वसाम्यहं

പശുക്കൾ നിത്യവും എന്റെ മുന്നിലുണ്ട്; പശുക്കൾ എന്റെ പിന്നിലും ഉണ്ട്. പശുക്കൾ എന്റെ ഹൃദയത്തിലും ഉണ്ട്; ഞാൻ പശുക്കളുടെ മദ്ധ്യേ വസിക്കുന്നു.

Verse 6

दत्तं गृह्णन्तु मे ग्रासं जप्त्वा स्यां निर्मलः शिवः प्रार्च्य विद्यापुस्तकानि गुरुपादौ नमेन्नरः

ഞാൻ നൽകിയ ആഹാരഗ്രാസം അവർ സ്വീകരിക്കട്ടെ. ജപം ചെയ്ത് ഞാൻ നിർമലനും ശിവമംഗളനും ആകട്ടെ. വിദ്യാപുസ്തകങ്ങളെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച് മനുഷ്യൻ ഗുരുപാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിക്കണം.

Verse 7

यजेत् स्नात्वा तु मध्याह्ने अष्टपुष्पिकया शिवं पीठमूर्तिशिवाङ्गानां पूजा स्यादष्टपुष्पिका

സ്നാനം ചെയ്ത് മധ്യാഹ്നത്തിൽ അഷ്ടപുഷ്പികാ വിധിയാൽ ശിവനെ പൂജിക്കണം. പീഠമൂർത്തിയുടെയും ശിവന്റെ അംഗ/അംശരൂപങ്ങളുടെയും പൂജയെയാണ് അഷ്ടപുഷ്പികാ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.

Verse 8

मध्याह्ने भोजनागारे सुलिप्ते पाकमानयेत् ततो मृत्युञ्जयेनैव वौषडन्तेन सप्तधा

മധ്യാഹ്നത്തിൽ നന്നായി ലേപിച്ച് (ശുദ്ധീകരിച്ച്) ഒരുക്കിയ ഭോജനശാലയിൽ പാകം ചെയ്ത അന്നം കൊണ്ടുവരണം. തുടർന്ന് മൃത്യുഞ്ജയ മന്ത്രം മാത്രമുപയോഗിച്ച്, ‘വൗഷട്’ എന്ന് അവസാനിപ്പിച്ച്, ഏഴുതവണ അത് ചെയ്യണം.

Verse 9

जप्तैः सदर्भशङ्खस्थैः सिञ्चेत्तं वारिविन्दुभिः सर्वपाकाग्रमुद्धृत्य शिवाय विनिवेदयेत्

ജപംകൊണ്ട് അഭിമന്ത്രിതമായ, ദർഭയുള്ള ശംഖത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ജലബിന്ദുക്കളാൽ അതിനെ തളിക്കണം. തുടർന്ന് പാകം ചെയ്ത അന്നത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം എടുത്ത് ശിവനു വിധിപൂർവ്വം നിവേദിക്കണം.

Verse 10

अथार्धं चुल्लिकाहोमे विधानायोपकल्पयेत् विशोध्य विधिना चुल्लीं तद्वह्निं पूरकाहुतिं

അടുത്തതായി ചുള്ളികാ-ഹോമത്തിന്റെ വിധാനത്തിനായി ആവശ്യമായ ദ്രവ്യങ്ങളുടെ അർദ്ധഭാഗം ഒരുക്കണം. വിധിപ്രകാരം ചുള്ളി (ചെറിയ അഗ്നികുണ്ഡം) ശുദ്ധീകരിച്ച് അതേ അഗ്നിയിൽ പൂരക-ആഹുതി അർപ്പിക്കണം.

Verse 11

हुत्वा नाभ्यग्निना चैकं ततो रेचकवायुना वह्निवीजं समादाय कादिस्थानगतिक्रमात्

നാഭി-അഗ്നിയിൽ ഒരിക്കൽ ആഹുതി അർപ്പിച്ച ശേഷം, റേചക-വായു (ശ്വാസവിസർജനം) വഴി വഹ്നി-ബീജം സ്വീകരിച്ച്, ‘ക’ മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന അക്ഷര-സ്ഥാനങ്ങളിലെ ഗതി-ക്രമം അനുസരിച്ച് മുന്നേറണം.

Verse 12

शिवाग्निस्त्वमिति ध्यात्वा चुल्लिकाग्नौ निवेशयेत् ॐ हां अग्नये नमो वै हां सोमाय वै नमः

“നീ ശിവരൂപമായ മംഗള അഗ്നിയാണ്” എന്നു ധ്യാനിച്ച് ചുള്ളികാ-അഗ്നിയിൽ (ആഹുതി/സംസ്കൃത ദ്രവ്യം) നിക്ഷേപിക്കണം. തുടർന്ന്— “ഓം ഹാം—അഗ്നയേ നമോ വൈ; ഹാം—സോമായ വൈ നമഃ” എന്നു ജപിക്കണം.

Verse 13

सूर्याय वृहस्पतये प्रजानां पतये नमः सर्वेभ्यश् चैव देवेभ्यः सर्वविश्वेभ्य एव च

സൂര്യനു നമസ്കാരം; ബൃഹസ്പതിക്കു നമസ്കാരം; പ്രജകളുടെ അധിപതിക്കു നമസ്കാരം. അതുപോലെ എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും, എല്ലാ വിശ്വേദേവന്മാർക്കും നമസ്കാരം.

Verse 14

ठः अन्यार्धमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अन्त्यार्धमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः निधानायोपकल्पयेदिति च, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः हृदि स्थानमतिक्रमेदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कादिस्थानमतिक्रमादिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हामग्नये खिष्टिकृते पूर्वादावर्चयेदिमान् स्वाहान्तामाहुतिं दत्वा क्षमयित्वा विसर्जयेत्

‘ഠഃ’ എന്ന സ്ഥാനത്ത് ചില അടയാളപ്പെടുത്തിയ പാണ്ഡുലിപികളിൽ “അന്യാർധം” എന്നും, ചിലതിൽ “അന്ത്യാർധം” എന്നും പാഠമുണ്ട്; കൂടാതെ രണ്ട് പാണ്ഡുലിപികളിൽ “നിധാനായോപകൽപയേത്” എന്ന പാഠവും കാണപ്പെടുന്നു. ചിലതിൽ “ഹൃദി സ്ഥാനമതിക്രമേത്” എന്നും, മറ്റുചിലതിൽ “കാദി-സ്ഥാനമതിക്രമാത്” എന്നും പാഠമുണ്ട്. ഇങ്ങനെ വിധി നിർവഹിച്ചു കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ഇവയെ ആരാധിക്കണം; തുടർന്ന് ‘സ്വാഹാ’യോടെ അവസാനിക്കുന്ന ആഹുതി അഗ്നിക്കു അർപ്പിച്ച്, ക്ഷമ യാചിച്ച്, ഔപചാരികമായി വിസർജനം ചെയ്യണം.

Verse 15

चुल्ल्या दक्षिणबाहौ च यजेद्धर्माय वै नमः वामबाहावधर्माय काञ्जिकादिकभाण्डके

ചുള്ളിയുടെ വലതുഭാഗം/ബാഹുവിൽ ‘ധർമായ വൈ നമഃ’ മന്ത്രത്തോടെ പൂജ ചെയ്യണം. ഇടതുഭാഗം/ബാഹുവിൽ ‘അധർമായ’ പൂജ ചെയ്യണം; കൂടാതെ കാഞ്ജികം (പുളിച്ച കഞ്ഞി) മുതലായ പാത്രങ്ങളിലും അനുയോജ്യശക്തിയെ വിന്യസിച്ച് പൂജിക്കണം.

Verse 16

रसपरिवर्तमानाय वरुणाय जलाग्नये विघ्नराजो गृहद्वारे पेषण्यां सुभगे नमः

രസപരിവർത്തനം വരുത്തുന്ന ജലാഗ്നിക്കും ജലാധിപനായ വരുണനും നമസ്കാരം. ഗൃഹദ്വാരത്തിൽ വിഘ്നരാജനു നമസ്കാരം; പേഷണി/അരക്കല്ലിൽ ശുഭഗയ്ക്കു നമസ്കാരം.

Verse 17

ॐ रौद्रिके नमो गिरिके नमश् चओलूखले यजेत् बलप्रियायायुधाय नमस्ते मुषले यजेत्

‘ഓം. റൗദ്രികയ്ക്ക് നമഃ, ഗിരികയ്ക്ക് നമഃ.’ ഓലൂഖല/ഉരലിൽ യജനം (അർപ്പണം) ചെയ്യണം. ‘ബലപ്രിയായുധായ നമസ്തേ’ എന്നു ചൊല്ലി മുഷല/ഉലക്കയ്ക്ക് യജനം ചെയ്യണം.

Verse 18

सम्मार्जन्यां देवतोक्ते कामाय शयनीयके मध्यस्तम्भे च स्कन्दाय दत्वा वास्तुबलिं ततः

അതിനുശേഷം തൂത്തുവാരുന്ന സ്ഥലം/സമ്മാർജന്യത്തിൽ ദേവതാവിധിപ്രകാരം അർപ്പണം നൽകണം; ശയനകക്ഷയിൽ കാമനു, മധ്യസ്തംഭത്തിൽ സ്കന്ദനു അർപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ വാസ്തുബലി നൽകി പിന്നെ തുടർകർമ്മം നടത്തണം.

Verse 19

भुञ्जीत पात्रे सौवर्णे पद्मिन्यादिदलादिके आचार्यः साधकःपुत्र समयी मौनमास्थितः

മൗനം ആചരിച്ച് ആചാര്യൻ, സാധകന്റെ പുത്രൻ, സമയീ (ദീക്ഷിത വ്രതധാരി) എന്നിവർ സ്വർണ്ണപാത്രത്തിലോ, പദ്മിനി (താമര) ഇല മുതലായ ശുദ്ധ ഇലപാത്രത്തിലോ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.

Verse 20

वटाश्वत्थार्कवाताविसर्जभल्लातकांस्त्यजेत् अपोशानं पुरादाय प्राणाद्यैः प्रणवान्वितैः

വടം, അശ്വത്ഥം, അർക്കം, വാതം, വിസർജം, ഭല്ലാതകം എന്നിവയുടെ ഉപയോഗം/സേവനം ഒഴിവാക്കണം. ആദ്യം ആചമനം ചെയ്ത്, പ്രാണാദി നിയന്ത്രിത ശ്വാസങ്ങളോടെ ‘ഓം’ സഹിതം ശേഷം ഔഷധമോ ആഹാരമോ സ്വീകരിക്കണം.

Verse 21

स्वाहान्तेनाहुतीः पञ्च दत्वादीप्योदरानलं नागः कूर्मो ऽथ कृकरो देवदत्तो धनञ्जयः

‘സ്വാഹാ’യോടെ അവസാനിക്കുന്ന അഞ്ചു ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച്, അന്തർസ്ഥ ജഠരാഗ്നിയെ പ്രദീപ്തമാക്കണം. ഇവ നാഗ, കൂർമ, കൃകര, ദേവദത്ത, ധനഞ്ജയ എന്ന അഞ്ചു ഉപവായുക്കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവയാണ്.

Verse 22

एतेभ्य उपवायुभ्यः स्वाहापोषानवारिणा भक्तादिकं निवेद्याय पिवेच्छेषोदकं नरः

ഈ ഉപവായുദേവതകൾക്ക് ‘സ്വാഹാ’യാൽ പവിത്രീകരിച്ച ജലത്തോടുകൂടി പാകം ചെയ്ത അന്നം മുതലായവ നിവേദിച്ച്, തുടർന്ന് മനുഷ്യൻ ശേഷോദകം കുടിക്കണം.

Verse 23

अमृतोपस्तरणमसि प्राणाहुतीस्ततो ददेत् प्राणाय स्वाहापानाय समानाय ततस् तथा

“നീ അമൃതത്തിന്റെ ഉപസ്തരണം ആകുന്നു” എന്ന് ഉച്ചരിച്ച്, തുടർന്ന് പ്രാണാഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം: ‘പ്രാണായ സ്വാഹാ’, ‘അപാനായ സ്വാഹാ’, പിന്നെ ക്രമമായി ‘സമാനായ സ്വാഹാ’.

Verse 24

उदानाय च व्यानाय भुक्त्वा चुल्लकमाचरेत् जलाशये इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ रौद्रकोटिगिरिके इति ख, ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकचतुष्टयपाठः अमृतापिश्चानमसीति शरीरे ऽन्नादिवायवः

ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ്, ഉദാനത്തിനും വ്യാനത്തിനും സമർപ്പിച്ച് ചുള്ളക-ആചമനം ചെയ്യണം. ഒരു ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപിയിൽ ‘ജലാശയേ’ എന്ന പാഠം കാണുന്നു; നാല് ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപികളിൽ ‘ഓം രൗദ്രകോടിഗിരികേ’ എന്ന പാഠം ലഭിക്കുന്നു. ഈ കർമം മൂലം ശരീരത്തിലെ അന്നാദി തത്ത്വങ്ങൾ വായുക്കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവയായി കണക്കാക്കി ‘നീ അമൃതം; നീ അനമസി’ എന്ന മന്ത്രത്തോടെ സംസ്കരിക്കപ്പെടുന്നു.