Adhyaya 55

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये व्यक्ताव्यक्तलक्षणं नाम चतुःपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः अथ पञ्चपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः पिण्डिकालक्षणकथनं भगवानुवाच अतः परंप्रवक्ष्यामि प्रतिमानान्तु पिण्डिकाम् दैर्घ्येण प्रतिमातुल्या तदर्धेन तु विस्तृता

ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണമായ അഗ്നിപുരാണത്തിൽ ‘വ്യക്താവ്യക്തലക്ഷണം’ എന്ന അമ്പത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തം. ഇനി അമ്പത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം—പിണ്ഡികാലക്ഷണകഥനം. ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു: ‘ഇനി ഞാൻ പ്രതിമകളുടെ പിണ്ഡിക (അടിസ്ഥാനം) വിവരിക്കുന്നു; നീളത്തിൽ പ്രതിമയ്ക്കു തുല്യം, വീതിയിൽ അതിന്റെ പകുതി ആയിരിക്കണം.’

Verse 2

उच्छ्रितायामतोर्धेन सुविस्तारार्धभागतः तृतीयेन तु वा तुल्यं तत्त्रिभागेण मेखला

മേഖലാ (ബന്ധം/പട്ടി)യുടെ അളവ്—ഉയരം/ദൈർഘ്യത്തിന്റെ പകുതി, കൂടാതെ ഏറ്റവും കൂടുതലായ വീതിയുടെ പകുതി; അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നിലൊന്ന് അളവിനോട് തുല്യമായും ആക്കാം—അത് ആ അളവിനെ മൂന്ന് ഭാഗമാക്കി മേഖല നിശ്ചയിക്കണമെന്നർത്ഥം.

Verse 3

खातं च तत्प्रमाणं तु किञ्चिदुत्तरतो नतम् विस्तारस्य चतुर्थेन प्रणालस्य विनिर्गमः

ഖാതം (അടിത്തറ കുഴി) നിർദേശിച്ച അതേ അളവിൽ തന്നെ വേണം; അത് അല്പം വടക്കോട്ടു ചരിവോടെ ചെയ്യണം. കൂടാതെ പ്രണാല (ജലനിഷ്ക്രമണ ദ്വാരം)യുടെ പുറപ്പെടൽ വ്യാപ്തിയുടെ നാലിലൊന്ന് ദൂരത്തിൽ വരണം.

Verse 4

समूलस्य विस्तारमग्रे कुर्यात्तदर्धतः विस्तारस्य तृतीयेन तोयमार्गन्तु कारयेत्

മുൻഭാഗത്ത് മൂല അടിത്തറയുടെ വീതി പൂർണ്ണമായി തന്നെ ചെയ്യണം; പിന്നിൽ അത് അതിന്റെ പകുതിയാകണം. കൂടാതെ ജലമാർഗം/ചാലിന്റെ വീതി പ്രധാന വ്യാപ്തിയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് ആക്കി ഒരുക്കണം.

Verse 5

पिण्डिकार्धेन वा तुल्यं दैर्घ्यमीशस्य कीर्तितम् ईशं वा तुल्यदीर्घञ्च ज्ञात्वा सूत्रं प्रकल्पयेत्

ഈശന്റെ (പ്രഭുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ) ദൈർഘ്യം പിണ്ഡിക (അടിസ്ഥാനം)യുടെ പകുതിയ്ക്ക് തുല്യമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ നിശ്ചിത മാനത്തിന് തുല്യദൈർഘ്യമുള്ള ഈശ-പ്രതിമയെ നിർണ്ണയിച്ച് അതനുസരിച്ച് അളവുസൂത്രം ഒരുക്കണം.

Verse 6

मांशेनेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः त्रिभागेन तु बाहुल्यमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पिण्डिकार्धेन बाहुल्यमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दैर्घ्यं कुशस्येति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः कुशम्बाहुल्यदीर्घञ्चेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः उच्छ्रायं पूर्ववत् कुर्याद्भागषोडशसङ्ख्यया अधः षट्कं द्विभागन्तु कण्ठं कुर्यात्त्रिभागकम्

ഉയരം മുൻപറഞ്ഞവിധം പതിനാറ് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച് നിർമ്മിക്കണം. അതിൽ താഴ്ഭാഗം ആറു ഭാഗം, മദ്ധ്യഭാഗം രണ്ടു ഭാഗം, കണ്ഠം (കഴുത്ത്) മൂന്നു ഭാഗം ആക്കണം.

Verse 7

शेषास्त्वेकैकशः कार्याः प्रतिष्ठानिर्गमास् तथा पट्टिका पिण्डिका चेयं सामान्यप्रतिमासु च

ശേഷിക്കുന്ന എല്ലാ അവയവങ്ങളും ഒന്നൊന്നായി ക്രമത്തിൽ നിർമ്മിക്കണം; അതുപോലെ പ്രതിഷ്ഠാ-കർമ്മത്തിനായി നിർദ്ദേശിച്ച നിർഗമങ്ങൾ/തുറപ്പുകളും ഒരുക്കണം. പട്ടികയും പിണ്ഡികയും സംബന്ധിച്ച ഈ നിയമം സാധാരണ പ്രതിമകൾക്കും ബാധകമാണ്.

Verse 8

प्रासादद्वारमानेन प्रतिमाद्वारमुच्यते गजव्यालकसंयुक्ता प्रभा स्यात् प्रतिमासु च

പ്രാസാദത്തിന്റെ ദ്വാരമാനത്തെ അനുസരിച്ചാണ് പ്രതിമാഗൃഹത്തിന്റെ ദ്വാരം നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്. കൂടാതെ പ്രതിമകളിൽ പ്രഭ (ആഭാമണ്ഡലം/തോരണം) ഗജവും വ്യാലകവും എന്ന അലങ്കാരമോട്ടിഫുകളോടെ യുക്തമായിരിക്കണം.

Verse 9

पिण्डिकापि यथाशोभं कर्तव्या सततं हरेः सर्वेषामेव देवानां शिष्णूक्तं मानमुच्यते देवीनामपि सर्वासां लक्ष्म्युक्तं मानमुच्यते

ഹരി (വിഷ്ണു)യുടെ പിണ്ഡികയും എപ്പോഴും യോജിച്ച ശോഭയോടെ നിർമ്മിക്കണം. എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും ശിഷ്ണുവിനായി പറഞ്ഞ മാനമാണ് പ്രമാണമെന്ന് പറയുന്നു; എല്ലാ ദേവിമാർക്കും ലക്ഷ്മിക്കായി പറഞ്ഞ മാനമാണ് പ്രമാണമെന്ന് പറയുന്നു.