Adhyaya 53

Verse 1

अः स्कन्दगणा दश विनायका इति ख, चिहिनितपुस्तकपाठः अत्र चण्डिकादशहस्तेषु खड्गशूलारिशक्तिधृगिति युक्तः पाठः अस्मल्लब्धपुस्तकपञ्चकेषु नायं पाठः अथ त्रिपञ्चाशत्तमोध्यायः लिङ्गलक्षणं भगवानुवाच लिङ्गादिलक्षणं वक्ष्ये कमलोद्भव तच्छृणु दैर्घ्यार्धं वसुभिर्भक्त्वा त्यक्त्वा भागत्रयं ततः

[പാഠാന്തര കുറിപ്പ്] ‘സ്കന്ദഗണങ്ങൾ പത്ത് വിനായകർ’—എന്ന പാഠം ‘ഖ’ ചിഹ്നിത ഹസ്തപ്രതിയിൽ കാണുന്നു. ഇവിടെ ചണ്ഡികയുടെ ദശഹസ്ത വിവരണത്തിൽ ‘ഖഡ്ഗം, ശൂലം, ശത്രുനാശിനി ശക്തി’ മുതലായ പാഠം യുക്തമാണ്; എന്നാൽ ഞങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച അഞ്ചു പ്രതികളിൽ ഇത് ഇല്ല. ഇനി അമ്പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം—ലിംഗലക്ഷണം. ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ കമലോദ്ഭവ (ബ്രഹ്മാ), ലിംഗാദികളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയും; കേൾക്കുക. ദൈർഘ്യത്തിന്റെ അർദ്ധഭാഗം എട്ട് ഭാഗമാക്കി, പിന്നെ അതിൽ നിന്നു മൂന്നു ഭാഗം ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 2

विष्कम्भं भूतभागैस्तु चतुरस्रन्तु कारयेत् आयामं मूर्तिभिर्भक्त्वा एकद्वित्रिक्रमान् न्यसेत्

വിഷ്കംഭം (വീതി) ഭൂത-ഭാഗങ്ങളുടെ വിഭജനപ്രകാരം നിശ്ചയിച്ച് ചതുരസ്രമായി നിർമ്മിക്കണം. തുടർന്ന് ആയാമം (നീളം) മൂർത്തി-മാനപ്രകാരം വിഭജിച്ച്, ഒരു/രണ്ട്/മൂന്ന് ക്രമങ്ങളായി അളവുകൾ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 3

ब्रह्मविष्णुशिवांशेषु वर्धमानोयमुच्यते चतुरस्रेस्य वर्णार्धं गुह्यकोणेषु लाञ्छयेत्

ബ്രഹ്മ-വിഷ്ണു-ശിവ അംശങ്ങളിൽ ഇത് പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ അതിനെ ‘വർധമാന’ എന്നു പറയുന്നു. ചതുരസ്ര രൂപത്തിൽ ഗുഹ്യ കോണുകളിൽ വർണ/അക്ഷരങ്ങളുടെ അർദ്ധഭാഗം ലാഞ്ഛനമായി അടയാളപ്പെടുത്തണം.

Verse 4

अष्टाग्रं वैष्णवं भागं सिध्यत्येव न संशयः षोडशास्रं ततः कुर्याद्द्वात्रिंशास्रं ततः पुनः

അഷ്ടാഗ്രം (എട്ട് ശിഖരങ്ങൾ) ഉള്ള വൈഷ്ണവ വിഭാഗം സംശയമില്ലാതെ സിദ്ധമാകുന്നു. തുടർന്ന് ഷോഡശാസ്രം (പതിനാറ് കോണുകൾ) നിർമ്മിക്കണം; പിന്നെയും തുടർന്ന് ദ്വാത്രിംശാസ്രം (മുപ്പത്തിരണ്ട് കോണുകൾ) നിർമ്മിക്കണം.

Verse 5

चतुःषष्ट्यस्रकं कृत्वा वर्तुलं साधयेत्ततः कर्तयेदथ लिङ्गस्य शिरो वै देशिकोत्तमः

ആദ്യം അറുപത്തിനാലു മുഖങ്ങൾ/വശങ്ങൾ ഉള്ളതായി നിർമ്മിച്ച്, തുടർന്ന് അതിനെ വൃത്താകാരമായി ശുദ്ധീകരിക്കണം. പിന്നെ ഉത്തമ ദേശിക ആചാര്യൻ ലിംഗത്തിന്റെ ശിരോഭാഗം രൂപപ്പെടുത്തണം.

Verse 6

विस्तारमथ लिङ्गस्य अष्टधा संविभाजयेत् भागार्धार्धन्तु सन्त्यज्य च्छत्राकारं शिरो भवेत्

അടുത്തതായി ലിംഗത്തിന്റെ വിസ്താരം (വ്യാസം) എട്ടായി വിഭജിക്കണം. ഒരു ഭാഗത്തിന്റെ പകുതിയുടെ പകുതിയെ ഒഴിവാക്കി, ശിരോഭാഗം കുടപോലെയുള്ള (ഛത്രാകാര) രൂപത്തിൽ ആക്കണം.

Verse 7

त्रिषु भागेषु सदृशमायामं यस्य चिस्तरः तद्विभागसमं लिङ्गं सर्वकामफलप्रदं

ഏത് ലിംഗത്തിന്റെ നീളവും വീതിയും മൂന്ന് സമഭാഗങ്ങളുടെ അനുപാതത്തിൽ—അത് ആ മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങൾക്ക് തുല്യമായ അളവുകളിൽ—നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നുവോ, ആ ലിംഗം സകലകാമഫലപ്രദമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 8

दैर्घ्यस्य तु चतुर्थेन विष्कम्भं देवपूजिते सर्वेषामेव लिङ्गानां लक्षणं शृणु साम्प्रतं

ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവനേ! ആകെ നീളത്തിന്റെ നാലിലൊന്നാണ് വിഷ്കംഭം (വ്യാസം/കട്ട) ആകേണ്ടത്. ഇപ്പോൾ എല്ലാ ലിംഗങ്ങളുടെയും ലക്ഷണങ്ങൾ കേൾക്കുക.

Verse 9

मध्यसूत्रं समासाद्य ब्रह्मरुद्रान्तिकं बुधः षोडशाङ्गुललिङ्गस्य षड्भागैर् भाजितो यथा

മധ്യസൂത്രം (കേന്ദ്രരേഖ) കണ്ടെത്തി, ജ്ഞാനിയായ ആചാര്യൻ ബ്രഹ്മ-രുദ്ര മേഖലകൾ അടയാളപ്പെടുത്തണം; ഉദാഹരണമായി പതിനാറ് അങ്കുലമുള്ള ലിംഗം ആറു സമഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 10

तद्वैयमनसूत्राभ्यां मानमन्तरमुच्यते यवाष्टमुत्तरे कार्यं शेषाणां यवहानितः

അളവുകോലും അളവുകയറും ഉപയോഗിച്ച് നിർണ്ണയിക്കുന്നതുതന്നെ ‘മധ്യ’ അളവെന്നു പറയുന്നു. അടുത്ത (ഉയർന്ന) അളവിന് യവത്തിന്റെ എട്ടിലൊന്ന് ചേർക്കണം; ശേഷിക്കുന്ന അളവുകളിൽ യവപ്രമാണം അനുസരിച്ച് കുറയ്ക്കുന്ന നിയമം ഉണ്ട്.

Verse 11

अधोभागं त्रिधा कृत्वा त्वर्धमेकं परित्यजेत् व्रजेदात्यन्तिकमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अष्टधा तद्द्वयं कृत्वा ऊर्ध्वभागत्र्यं त्यजेत्

താഴ്ഭാഗം മൂന്നു ഭാഗമാക്കി, അതിൽ ഒരു അർദ്ധഭാഗം ഉപേക്ഷിക്കണം; അങ്ങനെ ‘ആത്യന്തിക’ (അത്യന്ത സൂക്ഷ്മ/അന്തിമ) അളവ് ലഭിക്കുന്നു—ഇതാണ് ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപിയിലെ ‘ഗ’ പാഠം. (അല്ലെങ്കിൽ) ആ ദ്വയം എട്ടായി വിഭജിച്ച് മേൽഭാഗത്തിലെ മൂന്നു ഭാഗം ത്യജിക്കണം.

Verse 12

ऊर्ध्वञ्च पञ्चमाद्भागाद् भ्राम्य रेखां प्रलम्बयेत् भागमेकं परित्यज्य सङ्गं कारयेत्तयोः

അഞ്ചാം വിഭജനത്തിൽ നിന്ന് മേലോട്ടു തിരിഞ്ഞ് ഒരു ലംബരേഖ താഴെയിറക്കണം. ഒരു വിഭജനം വിട്ട്, ആ രണ്ടു രേഖകളുടെ സംഗമം (ബന്ധം) വരുത്തണം.

Verse 13

एतत् साधारणं प्रोक्तं लिङ्गानां लक्षणं मया सर्वसाधारणं वक्ष्ये पिण्डिकान्तान्निबोध मे

ഇങ്ങനെ ലിംഗങ്ങളുടെ പൊതുവായ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറഞ്ഞു. ഇനി പിണ്ഡിക (ആധാരം) അവസാനത്തോളം എല്ലാറ്റിനും പൊതുവായി ബാധകമായതു ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക.

Verse 14

ब्रह्मभागप्रवेशञ्च ज्ञात्वा लिङ्गस्य चोच्छ्रयं न्यसेद् ब्रह्मशिलां विद्वान् सम्यक्कर्मशिलोपरि

ബ്രഹ്മ-ഭാഗത്തിന്റെ പ്രവേശം (നിർദ്ദിഷ്ട ബ്രഹ്മ-ബിന്ദു/അളവ്)യും ലിംഗത്തിന്റെ ഉയരവും നിർണ്ണയിച്ച്, പണ്ഡിത ആചാര്യൻ യഥാവിധി ഒരുക്കിയ കർമ്മശിലയുടെ മേൽ ബ്രഹ്മശില ശരിയായി സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 15

तथा सुमुच्छ्रयं ज्ञात्वा पिण्डिकां प्रविभाजयेत् द्विभागमुच्छ्रितं पीठं विस्तारं लिङ्गसम्मितम्

അതുപോലെ യഥോചിതമായ ഉച്ച്രയം (ഉയരം/ഉയർച്ച) നിർണ്ണയിച്ച് പിണ്ഡികയെ ശരിയായി വിഭജിക്കണം. പീഠം രണ്ടു ഭാഗം ഉയരത്തിൽ ഉണ്ടാകുകയും, അതിന്റെ വിസ്താരം ലിംഗത്തിന്റെ അളവിനനുസരിച്ചിരിക്കണം.

Verse 16

त्रिभागं मध्यतः खातं कृत्वा पीठं विभाजयेत् स्वमानार्धत्रिभागेण बाहुल्यं परिकल्पयेत्

മധ്യത്തിൽ ഒരു മൂന്നിലൊന്ന് ഖാതം (കുഴി) ഉണ്ടാക്കി പീഠത്തെ ശരിയായി വിഭജിക്കണം. പിന്നെ സ്വന്തം അളവിന്റെ പകുതിയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് എന്ന തോതിൽ ബാഹുല്യം (പ്രക്ഷേപം/വീതി) നിശ്ചയിക്കണം.

Verse 17

बाहुल्यस्य त्रिभागेण मेखलामथ कल्पयेत् खातं स्यान्मेखलातुल्यं क्रमान्निम्नन्तु कारयेत्

പിന്നീട് ബാഹുല്യത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്ന് ഉപയോഗിച്ച് മേഘല (ചുറ്റുപട്ട) നിർമ്മിക്കണം. ഖാതം മേഘലയ്ക്ക് തുല്യമായ അളവായിരിക്കണം; ക്രമമായി താഴോട്ടു ചരിഞ്ഞതായി ഒരുക്കണം.

Verse 18

मेखलाषोडशांशेन खातं वा तत्प्रमाणज्ञः उच्छ्रायं तस्य पीठस्य विकाराङ्गं तु कारयेत्

പ്രമാണം അറിയുന്നവൻ മേഘലയുടെ പതിനാറിലൊന്ന് അളവിൽ ഖാതം (കുറ്റ്/കുഴിവെട്ട്) ചെയ്യണം. കൂടാതെ ആ പീഠത്തിന്റെ ഉച്ച്രയവും അതിന്റെ വികാരാംഗങ്ങളും (അലങ്കാര ഘടകങ്ങൾ) നിർമ്മിക്കണം.

Verse 19

भूमौ प्रविष्टमेकं तु भागैकेन पिण्डिका कण्ठं भागैस्त्रिभिः कार्यं भागेनैकेन पट्टिका

അളവിലെ ഒരു ഭാഗം ഭൂമിയിൽ പതിപ്പിച്ച് പിണ്ഡിക നിർമ്മിക്കണം. കണ്ഠം മൂന്നു ഭാഗമായി ചെയ്യണം; പട്ടിക ഒരു ഭാഗമായി ചെയ്യണം.

Verse 20

द्यंगेन चोर्ध्वपट्टन्तु एकांशाः शेषपट्टिका भागं भागं प्रविष्टन्तु यावत् कण्ठं ततः पुनः

അതിനുശേഷം അവയവം ഉയർത്തി മേൽപ്പട്ടം ക്രമപ്പെടുത്തി വയ്ക്കണം. ഒരു ഭാഗം സ്ഥിരമാക്കി, ശേഷപ്പെട്ട പട്ടികയെ ഭാഗം ഭാഗമായി അകത്തേക്ക് കയറ്റി കഴുത്തുവരെ എത്തിക്കണം; പിന്നെ വീണ്ടും അതേവിധം ക്രമീകരണം തുടരണം.

Verse 21

निर्गमं भागमेकं तु यावद्वै शेषपट्टिका प्रणालस्य त्रिभागेन निर्गमस्तु त्रिभागतः

നിർഗമം (പുറത്തേക്ക് നീളുന്ന പുറന്തള്ളൽ) ഒരു ഭാഗം അളവായിരിക്കണം; അത് ശേഷപ്പെട്ട പട്ടികയുടെ പരിധിവരെ. പ്രണാലം (ജലച്ചാലം) സംബന്ധിച്ച് നിർഗമത്തെ മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളാക്കി, അഥവാ ഒരു-മൂന്നാം അളവിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 22

मध्यतः कृत्वा ततः पीठमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः विकारांशांश्चेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः भागेनैकेनेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः चार्धपट्टन्तु इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः मूलेङ्गुल्यग्रविस्तारमग्रे त्र्यंशेन चार्धतः ईषन्निम्नन्तु कुर्वीत खातं तच्चोत्तरेण वै पिण्डिकासहितं लिङ्गमेतत् साधारणं स्मृतम्

അടിയിൽ ഇതിന്റെ വീതി വിരലിന്റെ അഗ്രവീതിയത്രയാക്കണം; മുൻവശത്ത് ഒരു-മൂന്നാം ഭാഗം കുറച്ച്, അർദ്ധപ്രമാണാനുപാതത്തിൽ സമമായി ചുരുക്കണം. അല്പം താഴ്ന്ന കുഴി ഉണ്ടാക്കി, വടക്കുഭാഗത്ത് പ്രണാല/നിഷ്കാസമാർഗം ഒരുക്കണം. പിണ്ഡികയോടുകൂടിയ ഇത്തരത്തിലുള്ള ലിംഗം ‘സാധാരണ’മെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.