Adhyaya 52

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिमालक्षणं नाम एकपञ्चाशो ऽध्यायः अथ द्विपञ्चोशो ऽध्यायः देवीप्रतिमालक्षणं भगवानुवाच योगिन्यष्टाष्टकं वक्ष्ये ऐन्द्रादीशान्ततः क्रमात् हिनीसूत्रवान् शनिरिति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः खड्गो इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः मणिविद्याधराश् च खे इति ख, चिहितपुस्तकपाठः विस्तृतानना इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शूलयुता इति ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अक्षोभ्या रूक्षकर्णो च राक्षसी कृपणाक्षया

ഇങ്ങനെ ആഗ്നേയ ആദിമഹാപുരാണത്തിലെ “പ്രതിമാലക്ഷണം” എന്ന അമ്പത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി “ദേവീ-പ്രതിമാലക്ഷണം” എന്ന അമ്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഐന്ദ്രി-ആദി ഗണത്തിൽ നിന്ന് ശാന്താ-ഗണം വരെ ക്രമമായി യോഗിനികളുടെ എട്ട്-എട്ട് സംഘങ്ങളെ ഞാൻ വിവരിക്കും. തുടർന്ന് വരുന്ന പാഠത്തിൽ പാണ്ഡുലിപി-ഭേദങ്ങളാൽ ഖഡ്ഗധാരണം, മണികളും വിദ്യാധരന്മാരും സംബന്ധിച്ച പരാമർശം, വിശാലമുഖം, ശൂലയുക്തത, കൂടാതെ അക്ഷോഭ്യാ, റൂക്ഷകർണാ, രാക്ഷസീ, കൃപണാക്ഷയാ തുടങ്ങിയ നാമ/ഉപാധികളും കാണപ്പെടുന്നു।

Verse 2

पिङ्गाक्षी च क्षया क्षेमा इला लीलालया तथा लोला लक्ता बलाकेशी लालसा विमला पुनः

കൂടാതെ അവൾ പിംഗാക്ഷീ, ക്ഷയാ, ക്ഷേമാ, ഇലാ, ലീലാലയാ; അതുപോലെ ലോലാ, ലക്താ, ബലാകേശീ, ലാലസാ, പിന്നെയും വിമലാ.

Verse 3

हुताशा च विशालाक्षी हुङ्कारा वडवामुखी महाक्रूरा क्रोधना तु भयङ्करी महानना

അവൾ ഹുതാശാ, വിശാലാക്ഷീ; അവൾ ഹുങ്കാരാ, വഡവാമുഖീ; അത്യന്തം ക്രൂര, തീർച്ചയായും ക്രോധനാ, ഭയങ്കരീ, മഹാനനാ.

Verse 4

सर्वज्ञा तरला तारा ऋग्वेदा तु हयानना साराख्या रुद्रशङ्ग्राही सम्बरा तालजङ्घिका

അവൾ സർവ്വജ്ഞാ, അവൾ തരലാ, അവൾ താരാ; അവൾ ഋഗ്വേദസ്വരൂപിണി; അവൾ ഹയാനനാ; ‘സാരാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധ; അവൾ രുദ്രശക്തി/ചിഹ്നം ധരിക്കുന്നവൾ; അവൾ സമ്ബരാ, അവൾ താലജംഘികാ.

Verse 5

रक्ताक्षी सुप्रसिद्धा तु विद्युज्जिह्वा करङ्किणी मेघनादा प्रचण्डोग्रा कालकर्णी वरप्रदा

അവൾ രക്താക്ഷീ, അത്യന്തം പ്രസിദ്ധ; അവൾ വിദ്യുജ്ജിഹ്വാ, കരങ്കിണീ; മേഘനാദാ, പ്രചണ്ഡോഗ്രാ; കാലകർണീ, വരപ്രദാ.

Verse 6

चन्द्रा चन्द्रावली चैव प्रपञ्चा प्रलयान्तिका शिशुवक्त्रा पिशाची च पिशिताशा च लोलुपा

ചന്ദ്രാ, ചന്ദ്രാവലീ, പ്രപഞ്ചാ, പ്രലയാന്തികാ, ശിശുവക്ത്രാ, പിശാചീ, പിശിതാശാ, ലോളുപാ—ഇവയും അവളുടെ നാമങ്ങളാണ്.

Verse 7

धमनी तापनी चैव रागिणी विकृतानना वायुवेगा वृहत्कुक्षिर्विकृता विश्वरूपिका

ധമനീയും താപനീയും; രാഗിണീ; വികൃതാനനാ; വായുവേഗാ; വൃഹത്കുക്ഷി; വികൃതാ; വിശ്വരൂപികാ—ഇവ അവളുടെ നാമങ്ങളാണ്.

Verse 8

यमजिह्वा जयन्ती च दुर्जया च जयान्तिका विडाली रेवती चैव पूतना विजयान्तिका

യമജിഹ്വാ, ജയന്തീ, ദുര്ജയാ, ജയാന്തികാ, വിഡാലീ, രേവതീ, പൂതനാ, വിജയാന്തികാ—രക്ഷയ്ക്കായി ജപിക്കുന്ന ശക്തിനാമങ്ങളാണിവ.

Verse 9

अष्टहस्ताश् चतुर्हस्ता इच्छास्त्राः सर्वसिद्धिदाः हः रससङ्ग्राही इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः वसुसङ्ग्राही इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः कालवर्णी इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः चण्डा चण्दवतीति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वामनी इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः भैरवश्चार्कहस्तः स्यात् कूर्परास्यो जटेन्दुभृत्

പരിചാരികാ ദേവിമാരെ അഷ്ടഹസ്തയോ ചതുര്ഹസ്തയോ ആയി ചിത്രിക്കണം; ഇഷ്ടായുധങ്ങൾ ധരിച്ച് സർവ്വസിദ്ധി നൽകുന്നവരായിരിക്കണം. ഭൈരവനെ പരിച/ഢാൽ കൈയിൽ, ഉഗ്രമായി ചുരുങ്ങിയ മുഖത്തോടെ, ജടാധാരിയായി, മുടിയിൽ ചന്ദ്രചിഹ്നം ധരിച്ചവനായി വരയ്ക്കണം.

Verse 10

खड्गाङ्कुशकुठारेषुविश्वभयभृदेकतः चापत्रिशूलखट्वाङ्गपाशकार्धवरोद्यतः

ഒരു വശത്ത് അദ്ദേഹം ഖഡ്ഗം, അങ്കുശം, കുഠാരം എന്നിവ ധരിച്ച് സർവ്വലോകഭയകാരകനാകുന്നു; മറുവശത്ത് ചാപം, ത്രിശൂലം, ഖട്വാംഗം, പാശം എന്നിവ ധരിച്ച്, ഒരു കൈ വരദമുദ്രയായി ഉയർത്തി കാണിക്കുന്നു.

Verse 11

गजचर्मधरो द्वाभ्यां कृत्तिवासोहिभूषतः प्रेताशनो मातृमध्ये पूज्यः पञ्चाननोथवा

അവനെ ഗജചർമധാരിയായി, കൃത്തിവാസം ധരിച്ചവനായി, സർപ്പാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായി, പ്രേതസംബന്ധ അശുചി നിവേദ്യഭോജകനായി, മാതൃകകളുടെ മദ്ധ്യസ്ഥിതനായി ധ്യാനിച്ച് പൂജിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ പഞ്ചാനന രൂപമായും।

Verse 12

अविलोमाग्निपर्यन्तं दीर्घाष्टकैकभेदितं तत्षडङ्गानि जात्यन्तैर् अन्वितं च क्रमाद् यजेत्

അവിലോമക്രമത്തിൽ അഗ്നിവരെ മുന്നേറി, മന്ത്രത്തെ ദീർഘസ്വരങ്ങളാലും അഷ്ടക-ഭേദങ്ങളാലും വിഭജിച്ച്, നിർദ്ദേശിത ജാത്യന്തങ്ങളോടുകൂടി അതിന്റെ ഷഡംഗങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ച് ക്രമമായി യജന/ആഹുതി നടത്തണം।

Verse 13

मन्दिराग्निदलारूढं सुवर्णरसकान्वितं नादविन्द्वन्दुसंयुक्तं मातृनाथाङ्गदीपितं

മന്ദിരാഗ്നി-മണ്ഡലത്തിന്റെ ദളത്തിൽ ആരൂഢനായും, സ്വർണരസസമന്വിതനായും, നാദത്തോടും ബിന്ദു-ചന്ദ്രയുഗളത്തോടും സംയുക്തനായും, മാതൃകകളും നാഥനും അവരുടെ അങ്ങങ്ങളാൽ ദീപ്തമാക്കുന്നവനായും ധ്യാനിക്കണം।

Verse 14

वीरभद्रो वृषारूढो मात्रग्रे स चतुर्मुखः गौरीं तु द्विभुजा त्र्यक्षा शूलिनी दर्पणान्विता

വീരഭദ്രനെ വൃഷഭാരൂഢനായി ചിത്രീകരിക്കണം; മാതൃകാഗണത്തിൽ അവനെ ചതുര്മുഖനായി കാണിക്കണം. ഗൗരിയെ ദ്വിഭുജയായി, ത്ര്യക്ഷയായി, ശൂലധാരിണിയായി, ദർപ്പണസഹിതയായി പ്രതിപാദിക്കണം।

Verse 15

शूलं गलन्तिका कुण्डी वरदा च चतुर्भुजा अब्जस्था ललिता स्कन्दगणादर्शशलाकया

അവൾ ശൂലം ധരിക്കുന്നു; അവൾ ഗലന്തികയും കുണ്ഡിയും; വരദായിനി, ചതുര്ഭുജ; പദ്മാസീന ലലിത, സ്കന്ദഗണങ്ങളുടെ ദർപ്പണവും ശലാകയും സഹിതം സമന്വിത.

Verse 16

चण्डिका सशहस्ता स्यात् खड्गशूलारिशक्तिधृक् दक्षे वामे नागपाशं चर्माग्कुशकुठारकं धनुः सिंहे च महिषः शूलेन प्रहतोग्रतः

ചണ്ഡികയെ ഷഡ്ഭുജയായി ചിത്രീകരിക്കണം. അവൾ ഖഡ്ഗം, ശൂലം, ശത്രുനാശിനിയായ ശക്തി എന്നിവ ധരിക്കണം. വലത്-ഇടത് കൈകളിൽ നാഗപാശം, ചർമ്മം (ഢാൽ), അങ്കുശം, കുഠാരം, ധനുസ്സ് എന്നിവ ഉണ്ടായിരിക്കണം; അവൾ സിംഹാരൂഢയായി, മുന്നിൽ ശൂലത്താൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട മഹിഷം കാണിക്കണം.