Adhyaya 47

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये शालग्रामादिमूर्तिलक्षणं नाम षट्चत्वारिंशो ऽध्यायः अथ सप्तचत्वारिंशो ऽध्यायः शालग्रामादिपूजाकथनं भगवानुवाच शालग्रामादिचक्राङ्कपूजाः सिद्ध्यै वदामि ते त्रिविधा स्याद्धरेः पूजा काम्याकाम्योभयात्मिका

ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണത്തിന്റെ ആഗ്നേയ ഭാഗത്തിൽ ‘ശാലഗ്രാമാദി മൂർത്തിലക്ഷണം’ എന്ന നാൽപ്പത്താറാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി ആരംഭിക്കുന്നു നാൽപ്പത്തേഴാം അധ്യായം—‘ശാലഗ്രാമാദി പൂജാകഥനം’. ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—സിദ്ധി ലഭിക്കുവാൻ ശാലഗ്രാമാദി ചക്രാങ്കിത രൂപങ്ങളുടെ പൂജ ഞാൻ നിനക്കു പറയുന്നു. ഹരിയുടെ പൂജ മൂന്ന് വിധം—കാമ്യ, അകാമ്യ, ഉഭയാത്മിക।

Verse 2

मीनादीनान्तु पञ्चानां काम्याथो वोभयात्मिका मध्यचक्राधः सूक्ष्मविन्दुक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः काम्यार्थेवोभयात्मकेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः वराहस्य नृसिंहस्य वामनस्य च मुक्तये

മീനാദി അഞ്ചു (രൂപ/മന്ത്ര)ങ്ങൾക്ക് ഫലം കാമ്യവും ഉഭയാത്മികവും ആകുന്നു. മധ്യചക്രത്തിന്റെ താഴെ സൂക്ഷ്മ ബിന്ദു ഉണ്ടെന്നത് ഒരു ചിഹ്നിത ഹസ്തപ്രതി-പാഠം; മറ്റൊരു പാഠത്തിൽ ‘കാമ്യാർത്ഥേ ഉഭയാത്മികാ’ എന്നാണ്. വരാഹ, നൃസിംഹ, വാമന എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മുക്തിക്കായി (ഈ വിധി) നിർദ്ദേശിക്കുന്നു।

Verse 3

चक्रादीनां त्रयाणान्तु शालग्रामार्चनं शृणु उत्तमा निष्फला पूजा कनिष्ठा सफलार्चना

ചക്രാദി മൂന്ന് (വിഷ്ണു-ചിഹ്ന)ങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശാലഗ്രാമാർചന കേൾക്കുക. ‘ഉത്തമ’ പൂജ (അന്തര്ഭാവശുദ്ധിയില്ലെങ്കിൽ) നിഷ്ഫലം; എന്നാൽ ‘കനിഷ്ഠ’ പൂജയും, അത് യഥാർത്ഥ അർച്ചനയായാൽ, ഫലപ്രദമാകുന്നു।

Verse 4

मध्यमा मूर्तिपूजा स्याच्चक्राब्जे चतुरस्रके प्रणवं हृदि विन्यस्य षडङ्गङ्करदेहयोः

മധ്യമ മൂർത്തിപൂജ ചക്രാബ്ജത്തെ ചതുരസ്രത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥാപിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നു. ഹൃദയത്തിൽ പ്രണവം (ഓം) വിന്യസിച്ച് കൈകളിലും ദേഹത്തിലും ഷഡംഗ-ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 5

कृतमुद्रात्रयश् चक्राद् वहिः पूवे गुरुं यजेत् आप्ये गणं वायवे च धातारं नैरृते यजेत्

മൂന്നു മുദ്രകൾ നിർവഹിച്ചു ചക്രത്തിന്റെ (മണ്ഡലത്തിന്റെ) പുറത്തായി കിഴക്കിൽ ഗുരുവിനെ പൂജിക്കണം. ആപ്യ (ജല/പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിൽ ഗണനെ, വായവ്യ ദിക്കിൽ ധാതാവിനെ, നൈഋത്യ (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിൽ വീണ്ടും ധാതാവിനെ പൂജിക്കണം.

Verse 6

विधातारञ्च कर्तारं हर्तारं दक्षसौम्ययोः विश्वक्सेनं यजेदीशे आग्नेये क्षेत्रपालकम्

തെക്കും വടക്കും ദിക്കുകളിൽ ക്രമമായി വിധാതാവ്, കർത്താവ്, ഹർത്താവ് എന്നിവരെ പൂജിക്കണം. ഈശാന (വടക്കുകിഴക്ക്) ദിക്കിൽ വിശ്വക്സേനനെയും, ആഗ്നേയ (തെക്കുകിഴക്ക്) ദിക്കിൽ ക്ഷേത്രപാലകനെയും പൂജിക്കണം.

Verse 7

ऋगादिवेदान् प्रागादौ आधारानन्तकं भुवं पीठं पद्मं चार्कचन्द्रवह्न्याख्यं मण्डलत्रयं

ആരംഭത്തിൽ കിഴക്കുവശം മുതൽ ഋഗ് മുതലായ വേദങ്ങളെ വിന്യസിക്കണം. തുടർന്ന് ആധാര-അനന്തക, ഭൂ-പാളി, പീഠം, പദ്മം, കൂടാതെ അർക്ക (സൂര്യ), ചന്ദ്ര (ചന്ദ്രൻ), വഹ്നി (അഗ്നി) എന്ന മണ്ഡലത്രയം സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 8

आसनं द्वादशार्णेन तत्र स्थाप्य शिलां यजेत् अस्तेन च समस्तेन स्ववीजेन यजेत् क्रमात्

ദ്വാദശാക്ഷര മന്ത്രംകൊണ്ട് ആസനം സ്ഥാപിച്ച് അവിടെ ശിലയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് ക്രമമായി അസ്ത്ര-മന്ത്രംകൊണ്ടും, സമസ്ത മന്ത്രസമൂഹംകൊണ്ടും, സ്വന്തം ബീജമന്ത്രംകൊണ്ടും പൂജ നടത്തണം.

Verse 9

पूर्वादावथ वेदाद्यैर् गायत्रीभ्यां जितादिना प्रणवेनार्चयेत् पञ्चान्मुद्रास्तिस्रः प्रदर्शयेत्

കിഴക്കുദിക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് വേദത്തിന്റെ ആദി (ആഹ്വാന) ഭാഗങ്ങളിലെ മന്ത്രങ്ങളാൽ, രണ്ടു ഗായത്രിമന്ത്രങ്ങളാൽ, ‘ജിത…’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന മന്ത്രത്താൽ, പ്രണവം (ഓം) കൊണ്ടും ആരാധന നടത്തണം; അഞ്ചു മുദ്രകളോടൊപ്പം മൂന്നു മുദ്രകളും പ്രദർശിപ്പിക്കണം।

Verse 10

विश्वक्सेनस्य चक्रस्य क्षेत्रपालस्य दर्शयेत् शालग्रामस्य प्रथमा पूजार्थो निष्फलोच्यते

ആദ്യം വിശ്വക്സേനനെയും സുദർശനചക്രത്തെയും ക്ഷേത്രപാലനെയും (ആദരത്തോടെ) സൂചിപ്പിച്ച് നമസ്കരിക്കണം. ഈ മുൻകൃത്യം കൂടാതെ ചെയ്യുന്ന ശാലഗ്രാമപൂജ ഫലശൂന്യമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 11

पूर्ववत् षोडशारञ्च सपद्मं मण्डलं लिखेत् शङ्खचक्रगदाखड्गैर् गुर्वाद्यं पूर्ववद्यजेत्

മുന്‍പുപോലെ പതിനാറു അരങ്ങളുള്ള, പദ്മസഹിതമായ മണ്ഡലം വരയ്ക്കണം. ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, ഖഡ്ഗം എന്നീ ചിഹ്നങ്ങളോടെ ഗുരുവിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് മുൻവിധിപ്രകാരം പൂജിക്കണം।

Verse 12

पूर्वे सौम्ये धनुर्वाणान् वेदाद्यैर् आसनं ददेत् शिलां न्यसेद् द्वादशार्णैस्तृतीयं पूजनं शृणु

ശുഭമായ കിഴക്കുദിക്കിൽ ധനുസ്സും അമ്പുകളും സ്ഥാപിച്ച് വേദാദി മന്ത്രങ്ങളാൽ ആസനം അർപ്പിക്കണം. ദ്വാദശാക്ഷര മന്ത്രംകൊണ്ട് ശില സ്ഥാപിക്കണം. ഇനി മൂന്നാമത്തെ പൂജനവിധി കേൾക്കുക।

Verse 13

अष्टारमब्जं विलिखेत् गुर्वाद्यं पूर्ववद्यजयेत् चतुर्भिः पूर्ववद्यजेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः गन्धाद्यैर् इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अष्टार्णेनासनं दत्वा तेनैव च शिलां न्यसेत् पूजयेद्दशधा तेन गायत्रीभ्यां जितं तथा

എട്ടുദളമുള്ള പദ്മമണ്ഡലം വരയ്ക്കണം. ഗുരുവിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് മുൻവിധിപ്രകാരം പൂജിക്കണം; നാലു (ഉപചാര/അംഗ)ങ്ങളാലും അതുപോലെ, ഗന്ധാദികളോടുകൂടി. അഷ്ടാക്ഷര മന്ത്രംകൊണ്ട് ആസനം അർപ്പിച്ച്, അതേ മന്ത്രംകൊണ്ട് ശില സ്ഥാപിക്കണം. തുടർന്ന് അതേ മന്ത്രംകൊണ്ട് പത്തു വിധത്തിൽ പൂജിക്കണം; രണ്ടു ഗായത്രികളും ‘ജിത’ മന്ത്രവും കൊണ്ടും അതുപോലെ സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു।