Adhyaya 46

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये पिण्डिकालक्ष्मादिलक्षणं नाम पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः अथ षट्चत्वारिंशो ऽध्यायः शालग्रामादिमूर्तिलक्षणकथनं भगवानुवाच शालग्रामादिमूर्तेश् च वक्ष्येहं भुक्तिमुक्तिदाः वासुदेवो ऽसितो द्वारे शालग्रामद्विचक्रकः

ഇങ്ങനെ ആഗ്നേയ ആദിമഹാപുരാണത്തിലെ ‘പിണ്ഡികാലക്ഷ്മ്യാദിലക്ഷണം’ എന്ന പഞ്ചചത്വാരിംശ അധ്യായം സമാപ്തമായി. ഇനി ‘ശാലഗ്രാമാദിമൂർത്തിലക്ഷണകഥനം’ എന്ന ഷട്ചത്വാരിംശ അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇവിടെ ഭുക്തിയും മുക്തിയും നൽകുന്ന ശാലഗ്രാമാദി രൂപങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ വിവരിക്കും. വാസുദേവൻ അസിതവർണ്ണൻ (ശ്യാമവർണ്ണൻ); അതിന്റെ ദ്വാര/രന്ധ്രത്തിൽ രണ്ടു ചക്രചിഹ്നങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അത് ദ്വിചക്ര ശാലഗ്രാമം.

Verse 2

ज्ञेयः सङ्कर्षणो लग्नद्विचक्रो रक्त उत्तमः सूक्ष्मचक्रो बहुच्छिद्रः प्रद्युम्नो नीलदीघवः

ചേർന്നിരിക്കുന്ന ഇരുചക്രചിഹ്നമുള്ള ചക്രം രക്തവർണ്ണവും ഉത്തമവും ആയ ‘സങ്കർഷണ’മെന്നു അറിയണം. അനേകം ഛിദ്രങ്ങളുള്ള സൂക്ഷ്മധാരചക്രം നീലവർണ്ണവും ദീർഘാകൃതിയുമായ ‘പ്രദ്യുമ്ന’മെന്നു പറയുന്നു.

Verse 3

पीतो निरुद्धः पद्माङ्गो वर्तुलो द्वित्रिरेखवान् कृष्णो नारायणो नाभ्युन्नतः शुषिरदीर्घवान्

അവൻ പീതവർണ്ണനായ ‘അനിരുദ്ധൻ’; പദ്മാംഗൻ (കമലസദൃശ അവയവങ്ങളുള്ളവൻ); വൃത്താകാരൻ; രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ മൂന്ന് ശുഭരേഖകളാൽ ലാഞ്ഛിതൻ. അവൻ തന്നേ കൃഷ്ണവർണ്ണനായ ‘നാരായണൻ’; ഉയർന്ന നാഭിയുള്ളവൻ, ആഴവും ദീർഘവുമായ നാഭികുഹരമുള്ളവൻ.

Verse 4

परमेष्ठो साब्जचक्रः पृष्ठच्छिद्रकश् च विन्दुमान् स्थूलचक्रो ऽसितो विष्णुर्मध्ये रेखा गदाकृतिः

പരമേഷ്ഠിയുടെ ചക്രം പദ്മചിഹ്നിതം; പിന്നിൽ ഛിദ്രമുള്ളതും മദ്ധ്യേ ബിന്ദുവുള്ളതുമാണ്. വിഷ്ണുവിന്റെ ചക്രം സ്ഥൂലധാരയും അസിതവർണ്ണവും; അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഗദാകൃതിയിലുള്ള ഒരു രേഖയുണ്ട്.

Verse 5

नृसिंहः कपिकः स्थूलवक्रः स्यात् पञ्चविन्दुकः वराहः शक्तिलिङ्गः स्यात् तच्चक्रौ विषमौ सृतौ

നൃസിംഹത്തിന്റെ (ലാഞ്ഛനമായി) ‘കപിക’—സ്ഥൂലവും വളഞ്ഞതുമായ—അഞ്ചു ബിന്ദുക്കളുള്ളതായിരിക്കണം. വരാഹത്തിന്റെ (ലാഞ്ഛനമായി) ‘ശക്തിലിംഗ’ രൂപം വേണം; ആ രണ്ടു ചക്രങ്ങളെ അസമമാക്കി യഥാസ്ഥാനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 6

इन्द्रनीलनिभः स्थूलस्त्रिरेखालाञ्छितः शुभः कूर्मस्तथोन्नतः पृष्ठे वर्तुलावर्तको ऽसितः

അവൻ ഇന്ദ്രനീലസദൃശ വർണ്ണമുള്ളവൻ, സ്ഥൂലൻ, ശുഭൻ, മൂന്ന് രേഖകളാൽ ലാഞ്ഛിതൻ. കൂർമാകാരവും ഉന്നതവുമാണ്; പിന്നിൽ അസിതവർണ്ണത്തിലുള്ള വൃത്താകാര ആവർത്തം കാണപ്പെടുന്നു.

Verse 7

हयग्रीवोङ्कुशावाररेखो नीलः सविन्दुकः पृथुश्च्च्छिद्रश्चेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वैकुण्ठः एकचक्रो ऽब्जी मणिभिः पुच्छरेखकः

ഹയഗ്രീവന് അങ്കുശചിഹ്നവും രക്ഷാരേഖകളും ഉണ്ട്; അദ്ദേഹം നീലവർണ്ണൻ, ബിന്ദുചിഹ്നയുക്തൻ, വിശാലൻ, കൂടാതെ ഛിദ്ര/ചീർചിഹ്നമുള്ളവൻ—ഇവ ശുഭലക്ഷണങ്ങൾ. വൈകുണ്ഠന് പുസ്തകവും പാഠം/പഠനചിഹ്നവും, ഒരു ചക്രവും പദ്മവും ഉണ്ട്; പുച്ചരേഖ മണിസദൃശ ബിന്ദുക്കളാൽ അങ്കിതമാണ്.

Verse 8

मत्स्यो दीर्घस्त्रिविन्दुः स्यात् काचवर्णस्तु पूरितः श्रीधरो वनमालाङ्कः पञ्जरेखस्तु वर्तुलः

‘മത്സ്യ’ ചിഹ്നം ദീർഘവും ത്രിബിന്ദുയുക്തവും ആയിരിക്കണം; അത് കാച്ച്/സ്ഫടികസദൃശ വർണ്ണത്തിൽ നിറഞ്ഞതായി തോന്നണം. ഇതേ ശ്രീധരൻ, വനമാലയാൽ അലങ്കൃതൻ; പഞ്ജര/വക്ഷരേഖകൾ വൃത്താകാരമാകണം.

Verse 9

वामनो वर्तुलश्चातिह्रस्वो नीलः सविन्दुकः श्यामस्त्रिविक्रमो दक्षरेखो वामेन विन्दुकः

വാമനൻ വൃത്താകാരനും അത്യന്തം ഹ്രസ്വനും; അദ്ദേഹം നീലവർണ്ണൻ, ബിന്ദുചിഹ്നയുക്തൻ. ത്രിവിക്രമൻ ശ്യാമവർണ്ണൻ; വലതുവശത്ത് രേഖാചിഹ്നവും ഇടതുവശത്ത് ബിന്ദുചിഹ്നവും ധരിക്കുന്നു.

Verse 10

अनन्तो नागभोगाङ्गो नैकाभो नैकमूर्तिमान् स्थूलो दामोदरो मध्यचक्रो द्वाःसूक्ष्मविन्दुकः

അദ്ദേഹം അനന്തൻ; നാഗഭോഗങ്ങൾ (കുണ്ഡലികൾ) പോലെയുള്ള ദേഹാവയവങ്ങളുള്ളവൻ; അനേകം ദീപ്തിയും അനേകം രൂപങ്ങളും ഉള്ളവൻ; മഹത്തായ സ്ഥിരൂലസ്വരൂപൻ; ദാമോദരൻ (കട്ടിയിൽ ദാമ/ഉദരബന്ധചിഹ്നമുള്ളവൻ); മദ്ധ്യചക്രചിഹ്നധാരി; കൂടാതെ രണ്ട് സൂക്ഷ്മ ബിന്ദുചിഹ്നങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയവൻ.

Verse 11

सुदर्शनस्त्वेकचक्रो लक्ष्मीनारायणो द्वयात् त्रिचक्रश्चाच्युतो देवस्त्रिचक्रको वा त्रिविक्रमः

ഒരു ചക്രധാരി സുദർശനൻ; രണ്ട് ചക്രധാരി ലക്ഷ്മീനാരായണൻ. മൂന്ന് ചക്രധാരി ദേവൻ അച്യുതൻ; അല്ലെങ്കിൽ മൂന്ന്-ചക്രധാരിയെ ത്രിവിക്രമൻ എന്നും പറയുന്നു.

Verse 12

जनार्दनश् चतुश् चक्रो वासुदेवश् च पञ्चभिः षट्वक्रश् चैव प्रद्युम्नः सङ्कर्षणञ्च सप्तभिः

ജനാർദനനെ നാല് (നാമ/ഉപാധി)കളാൽ സ്തുതിക്കുന്നു; ചതുശ്ചക്രനെ അഞ്ചാൽ; ഷട്വക്രനെ ആറാൽ; അതുപോലെ പ്രദ്യുമ്നനെയും സംകർഷണനെയും ഓരോന്നും ഏഴ് നാമങ്ങളാൽ കീർത്തിക്കുന്നു।

Verse 13

पुरुषोत्तमोष्टचक्रो नवव्यूहो नवाङ्कितः दशावतारो दशभिर्दशैकेनानिरुद्धकः द्वादशात्मा द्वादशभिरत ऊर्ध्वमनन्तकः

അവൻ പുരുഷോത്തമൻ, അഷ്ടചക്ര (എട്ട് വിധ ചക്ര-രൂപ)ധാരി; നവവ്യൂഹമായി വിന്യസ്തനും നവചിഹ്നങ്ങളാൽ അങ്കിതനും ആകുന്നു। അവൻ ദശാവതാരങ്ങളുടെ അധീശൻ; ദശവും ഒരു (ദശത്തിന് അതീതം) രൂപത്തിൽ അവൻ അനിരുദ്ധൻ. അവൻ ദ്വാദശാത്മ; ദ്വാദശത്തിന് മീതെ അവൻ അനന്തൻ।