Adhyaya 43

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रासादलक्षणं नाम द्वाचत्त्वारिंशो ऽध्यायः अथ त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः प्रासाददेवतास्थापनं भगवानुवाच प्रासादे देवताः स्थाप्या वक्ष्ये ब्रह्मन् शृणुष्व मे पञ्चायतमध्ये तु वासुदेवं निवेशयेत्

ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണത്തിലെ ആഗ്നേയ (അഗ്നി പുരാണ) ഭാഗത്തിൽ ‘പ്രാസാദലക്ഷണം’ എന്ന നാല്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി നാല്പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം—‘പ്രാസാദദേവതാസ്ഥാപനം’. ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, കേൾക്കുക; പ്രാസാദത്തിൽ ദേവതകളെ സ്ഥാപിക്കണം; വിധി ഞാൻ പറയുന്നു. പഞ്ചായതനത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ വാസുദേവനെ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 2

वामनं नृहरिञ्चाश्वशीर्षं तद्वञ्च शूकरं आग्नेये नैरृते चैव वायव्ये चेशगोचरे

ആഗ്നേയ (തെക്ക്-കിഴക്ക്) ദിശയിൽ വാമനൻ, നൈഋത്യ (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയിൽ നൃഹരി (നരസിംഹൻ), വായവ്യ (വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയിൽ അശ്വശീർഷ (ഹയഗ്രീവൻ), കൂടാതെ ഈശഗോചര/ഈശാന (വടക്ക്-കിഴക്ക്) ദിശയിൽ ശൂകര (വരാഹൻ) സ്ഥാപിക്കണം/ധ്യാനിക്കണം।

Verse 3

अथ नारायणं मध्ये आग्नेय्यामम्बिकां न्यसेत् नैरृत्यां भास्करं वायौ ब्रह्माणं लिङ्गमीशके

അതിനുശേഷം മദ്ധ്യത്തിൽ നാരായണനെ സ്ഥാപിക്കണം. ആഗ്നേയ (തെക്ക്-കിഴക്ക്) ദിശയിൽ അംബികയെ, നൈഋത്യ (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയിൽ ഭാസ്കരൻ (സൂര്യൻ)നെ, വായു/വായവ്യ (വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയിൽ ബ്രഹ്മാവിനെ, കൂടാതെ ഈശാന (വടക്ക്-കിഴക്ക്) ദിശയിൽ ശിവലിംഗത്തെ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 4

अथवा रुद्ररूपन्तु अथवा नवधामसु वासुदेवं न्यसेन्मध्ये पूर्वादौ वामवामकान्

അല്ലെങ്കിൽ ദേവതയെ രുദ്രരൂപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ നവധാമങ്ങളിൽ മദ്ധ്യേ വാസുദേവനെ സ്ഥാപിച്ച്, കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് വാമാവർത്ത (പ്രതിലോമ) ക്രമത്തിൽ യഥാക്രമം വിന്യസിക്കണം।

Verse 5

इन्द्रादीन् लोकपालांश् च अथवा नवधामसु पञ्चायतनकं कुर्यात् मध्ये तु पुरुषोत्तमं

ഇന്ദ്രാദി ലോകപാലന്മാരെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ നവധാമങ്ങളിൽ പഞ്ചായതന ക്രമം ഒരുക്കി, മദ്ധ്യേ പുരുഷോത്തമൻ (വിഷ്ണു)നെ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 6

लक्ष्मीवैश्रवणौ पूर्वं दक्षे मातृगणं न्यसेत् स्कन्दं गणेशमीशानं सूर्यादीन् पश्चिमे ग्रहान्

കിഴക്കേ ദിക്കിൽ ലക്ഷ്മിയും വൈശ്രവണനും സ്ഥാപിക്കണം; വലത് (ദക്ഷിണ) ഭാഗത്ത് മാതൃഗണത്തെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം; തുടർന്ന് സ്കന്ദൻ, ഗണേശൻ, ഈശാനൻ; പടിഞ്ഞാറ് സൂര്യാദി ഗ്രഹങ്ങളെ വിന്യസിക്കണം।

Verse 7

उत्तरे दश मत्स्यादीनाग्नेय्यां चण्डिकां तथा नैरृत्यामम्बिकां स्थाप्य वायव्ये तु सरस्वतीं

വടക്കേ ദിക്കിൽ മത്സ്യാദി ദശാവതാരങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കണം; ആഗ്നേയ (തെക്ക്-കിഴക്ക്) ദിക്കിൽ ചണ്ഡികയെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം; നൈഋത്യ (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിൽ അംബികയെ സ്ഥാപിച്ച്, വായവ്യ (വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിൽ സരസ്വതിയെ വിന്യസിക്കണം।

Verse 8

पद्मामैशे वासुदेवं मध्ये नारायणञ्च वा त्रयोदशालये मध्ये विश्वरूपं न्यसेद्धरिं

പദ്മാസനത്തിൽ മദ്ധ്യേ വാസുദേവനെ—അല്ലെങ്കിൽ നാരായണനെ—സ്ഥാപിക്കണം; പതിമൂന്ന് ആലയങ്ങളുടെ വിന്യാസത്തിൽ മദ്ധ്യേ വിശ്വരൂപ ഹരിയെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം।

Verse 9

पूर्वादौ केशवादीन् वा अन्यधामस्वयं हरिं मृण्मयी दारुघटिता लोहजा रत्नजा तथा

കിഴക്ക് മുതലായ ദിക്കുകളിലേക്കു മുഖം തിരിച്ച് കേശവാദി രൂപങ്ങളിലോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു ധാമസ്ഥനായ സ്വയം ഹരിയെയോ പ്രതിമയായി നിർമ്മിക്കണം. അത് മണ്ണിൽ, മരത്തിൽ, ലോഹത്തിൽ, രത്നത്തിൽ എന്നിവയിൽ ഉണ്ടാക്കാം.

Verse 10

शैलजा गन्धजा चैव कौसुमी सप्तधा स्मृता कौसुमी गन्धजा चैव मृण्मयी प्रतिमा तथा

പ്രതിമകൾ ഏഴുവിധമെന്ന് സ്മൃതം—ശൈലജ (കല്ലിൽ), ഗന്ധജ (സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളിൽ), കൗസുമീ (പുഷ്പങ്ങളിൽ). അതുപോലെ പുഷ്പമയ, ഗന്ധദ്രവ്യമയ, മൃൺമയ പ്രതിമകളും (ഈ ഭേദങ്ങളിൽ) ഉൾപ്പെടുന്നു.

Verse 11

तत्कालपूजिताश् चैताः सर्वकामफलप्रदाः अथ शैलमयीं वक्ष्ये शिला यत्र च गृह्यते

ഈ പ്രതിമകൾ യഥാകാലത്തിൽ പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ എല്ലാ അഭിലാഷഫലങ്ങളും നൽകുന്നു. ഇനി ഞാൻ ശൈലമയ (കല്ലിലെ) പ്രതിമയെ വിവരിക്കുന്നു—എവിടെ നിന്ന് ഏതു ശിലയാണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടത് എന്ന ലക്ഷണം.

Verse 12

पर्वतानामभावे च गृह्णीयाद्भूगतां शिलां पाण्डरा ह्य् अरुणा पीता कृष्णा शस्ता तु वैर्णिनां

പർവതങ്ങൾ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ ഭൂഗർഭത്തിൽ നിന്നു കിട്ടുന്ന ശില സ്വീകരിക്കണം. വെള്ള, അരുണ (ചുവപ്പുനിറം), മഞ്ഞ, കറുപ്പ് എന്നീ ശിലകൾ യഥാക്രമം വർണങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമെന്നു വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 13

न यदा लभ्यते सम्यग् वर्णिनां वर्णतः शिला वर्णाद्यापादानं तत्र जुह्यात् सिंहविद्यया

വർണാനുസൃതമായി യോജ്യമായ ശില ശരിയായി ലഭിക്കാത്തപ്പോൾ, ആ വർണത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്ന അനുയോജ്യമായ പകരദ്രവ്യങ്ങൾ എടുത്ത് ‘സിംഹവിദ്യ’ പ്രകാരം അഗ്നിയിൽ ഹോമാഹുതി അർപ്പിക്കണം.

Verse 14

शिलायां शुक्लरेखाग्र्या कृष्णाग्र्या सिंहहोमतः कांस्यघण्टानिनादा स्यात् पुंलिङ्गा विस्फुलिङ्गिका

ശിലയിൽ മുഖ്യരേഖ ശ്വേതവും അഗ്രഭാഗം കൃഷ്ണവുമായിരിക്കെ, സിംഹഹോമത്തിൽ കാംസ്യഘണ്ടയുടെ നാദംപോലെ മുഴക്കം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ‘വിസ്ഫുലിങ്ഗികാ’ പുംലിംഗമാണെന്ന് ഗ്രഹിക്കണം।

Verse 15

तन्मन्दलक्षणा स्त्री स्याद्रूपाभावान्नपुंसका दृश्यते मण्डलं यस्यां सगर्भां तां विवर्जयेत्

‘തൻ-മണ്ഡല’ ലക്ഷണമുള്ളവൾ സ്ത്രീയെന്നു പറയുന്നു; സ്ത്രീരൂപാഭാവം മൂലം അവൾ നപുംസകയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ആരിൽ വ്യക്തമായ മണ്ഡലചിഹ്നം കാണപ്പെടുന്നുവോ, അവൾ ഗർഭിണിയെങ്കിൽ അവളെ ഒഴിവാക്കണം।

Verse 16

प्रतिमार्थं वनं गत्वा व्रजयागं समाचरेत् तत्र खात्वोपलिप्याथ मण्डपे तु हरिं यजेत्

പ്രതിമയ്ക്കുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾക്കായി വനത്തിലേക്ക് പോയി വിധിപൂർവം വ്രജയാഗം ആചരിക്കണം. അവിടെ സ്ഥലം കുഴിച്ച് ലേപനം ചെയ്ത്, മണ്ഡപത്തിൽ ഹരി (വിഷ്ണു)യെ ആരാധിക്കണം।

Verse 17

बलिं दत्वा कर्मशस्त्रं टङ्कादिकमथार्चयेत् हुत्वाथ शालितोयेन अस्त्रेण प्रोक्षयेच्छिलां

ആദ്യം ബലി അർപ്പിച്ച്, തുടർന്ന് കർമ്മശസ്ത്രങ്ങൾ—ടങ്ക മുതലായ ഉപകരണങ്ങൾ—അർച്ചിക്കണം. ഹോമം കഴിഞ്ഞ്, അസ്ത്രമന്ത്രത്തോടെ ശാലിതോയം (അരിപ്പൊടി/അരി വെള്ളം) ഉപയോഗിച്ച് ശിലയെ പ്രോക്ഷിക്കണം।

Verse 18

रक्षां कृत्वा नृसिंहेन मूलमन्त्रेण पूजयेत् हुत्वा पूर्णाहुतिं दद्यात्ततो भूतबलिं गुरुः

നൃസിംഹനെ ആഹ്വാനിച്ച് രക്ഷാക്രിയ നടത്തി, മൂലമന്ത്രത്തോടെ പൂജിക്കണം. ഹോമം ചെയ്ത് പൂർണാഹുതി നൽകണം; തുടർന്ന് ഗുരു ഭൂതബലി അർപ്പിക്കണം।

Verse 19

अन्यधामसु यज्ञविदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः युग्मधामस्वयं हरिमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः कौमुदी इति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः उन्मत्तलक्षणा इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मन्त्रयेदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अत्र ये संस्थिताः सत्त्वा यातुधानाश् च गुह्यकाः सिद्धादयो वा ये चान्ये तान् सम्पूज्य क्षमापयेत्

ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്ന സത്ത്വങ്ങൾ, യാതുധാനങ്ങൾ, ഗുഹ്യകർ, സിദ്ധാദികൾ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റു ആരായാലും—അവരെല്ലാം വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച് ക്ഷമ അപേക്ഷിക്കണം; അപ്പോൾ കര്‍മ്മം നിർവിഘ്നമായി നടക്കും।

Verse 20

विष्णुबिम्बार्थमस्माकं यात्रैषा केशवाज्ञया विष्ण्वर्थं यद्भवेत् कार्यं युष्माकमपि तद्भवेत्

കേശവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞങ്ങളുടെ ഈ യാത്ര വിഷ്ണുവിന്റെ ബിംബം (പ്രതിമ) നിമിത്തമാണ്. വിഷ്ണുവിന്റെ ഉദ്ദേശത്തിനായി ചെയ്യേണ്ട ഏതു സേവനവും നിങ്ങളും ചെയ്യുക।

Verse 21

अनेन बलिदानेन प्रीता भवत सर्वथा

ഈ ബലിദാനത്താൽ നിങ്ങൾ സർവ്വവിധത്തിലും പ്രസന്നരാകട്ടെ।

Verse 22

क्षमेण गच्छतान्यत्र मुक्त्वा स्थानमिदं त्वरात् अप्_४३०२१च्देएवं प्रबोधिताः सत्त्वा यान्ति तृप्ता यथासुखं शिल्पिभिश् च चरुं प्राश्य स्वप्नमन्त्रं जपेन्निशि

‘ക്ഷമയോടെ മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുക; ഈ സ്ഥലം വേഗത്തിൽ ഒഴിയുക.’ ഇങ്ങനെ ബോധിപ്പിക്കപ്പെട്ട സത്ത്വങ്ങൾ തൃപ്തരായി, തങ്ങളുടേതായ സൗഖ്യാനുസാരം പുറപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് ശില്പികളോടൊപ്പം ചരു ഭക്ഷിച്ച്, രാത്രിയിൽ സ്വപ്നമന്ത്രം ജപിക്കണം।

Verse 23

ॐ नमः सकललोकाय विष्णवे प्रभविष्णवे विश्वाय विश्वरूपाय स्वप्नाधिपतये नमः

ॐ। സകല ലോകങ്ങളെയും വ്യാപിക്കുന്ന വിഷ്ണുവിന് നമസ്കാരം; പരമ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭുവിന് നമസ്കാരം; സ്വയം വിശ്വമായവനും വിശ്വരൂപനും ആയ, സ്വപ്നങ്ങളുടെ അധിപതിക്ക് നമസ്കാരം।

Verse 24

आचक्ष्व देवदेवेश प्रसुप्तोस्मि तवान्तिकं स्वप्ने सर्वाणि कार्याणि हृदिस्थानि तु यानि मे

ഹേ ദേവദേവേശ, പരമേശ്വരാ! എനിക്കു പറയുക—ഞാൻ നിന്റെ സമീപത്ത് നിദ്രിക്കുന്നു; സ്വപ്നത്തിൽ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എന്റെ എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും സംകല്പങ്ങളും വെളിപ്പെടുന്നു।

Verse 25

ॐ ॐ ह्रूं फट् विष्णवे स्वाहा शुभे स्वप्ने शुभं सर्वं ह्य् अशुभे सिंहहोमतः प्रातरर्घ्यं शिलायां तु दत्वास्त्रेणास्त्रकं यजेत्

“ഓം ഓം ഹ്രൂം ഫട് വിഷ്ണവേ സ്വാഹാ” എന്നു ജപിക്കണം. സ്വപ്നം ശുഭമെങ്കിൽ എല്ലാം ശുഭം; അശുഭമെങ്കിൽ സിംഹ-ഹോമം ചെയ്യണം. പ്രാതഃ ശിലയിൽ അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, അസ്ത്ര-മന്ത്രംകൊണ്ട് ‘അസ്ത്രക’ത്തെ യജിക്കണം/പൂജിക്കണം.

Verse 26

कुद्दालटङ्कशस्त्राद्यं मध्वान्याक्तमुखञ्चरेत् आत्मानं चिन्तयेद्विष्णुं शिल्पिनं विश्वकर्मकं

കുദ്ദാലം, ടങ്കം/ചിസൽ മുതലായ ഉപകരണങ്ങൾ കൈയിലെടുത്ത്, തേൻ മുതലായ ശുഭദ്രവ്യങ്ങൾ മുഖത്ത് ലേപനം ചെയ്ത് साधകൻ മുന്നോട്ട് പോകണം; താനെ വിഷ്ണുവായും ദിവ്യ ശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവായും ധ്യാനിക്കണം.

Verse 27

शस्त्रं विष्ण्वात्मकं दद्यात् मुखपृष्ठादि दर्शयेत् जितेन्द्रियः टङ्कहस्तः शिल्पी तु चतुरस्रकां

ശസ്ത്രത്തെ വിഷ്ണ്വാത്മകമായി (വിഷ്ണുശക്തിയായി അഭിമന്ത്രിച്ച്) സമർപ്പിക്കുകയും, മുൻഭാഗം, പിൻഭാഗം മുതലായ ദൃശ്യങ്ങൾ കാണിക്കുകയും വേണം. ഇന്ദ്രിയജിതനായി, കൈയിൽ ടങ്കം/ചിസൽ പിടിച്ച ശില്പി അതിനെ ചതുരസ്ര (നാലുവശ) രൂപത്തിൽ നിർമ്മിക്കണം.

Verse 28

श्वाधिपतये इति ख, चिह्नितपुअतकपाठः प्रपन्नो ऽस्मि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ ॐ ह्रीं फडिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः विश्वकर्मणिमिति ख, ग, चिह्नितपुअतकपाठः विश्वात्मकमिति ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः शिलां कृत्वा पिण्डिकार्थं किञ्चिन्न्यूनान्तु कल्पयेत् रथे स्थाप्य समानीय सवस्त्रां कारुवेश्मनि पूजयित्वाथ घटयेत् प्रतिमां स तु कर्मकृत्

ചിഹ്നിത കൈയെഴുത്തുപ്രതികളിൽ പാഠഭേദങ്ങൾ കാണുന്നു—‘ശ്വാധിപതയേ’, ‘പ്രപന്നോ’സ്മി’, ‘ഓം ഓം ഹ്രീം ഫഡ്’, ‘വിശ്വകർമണിം’, ‘വിശ്വാത്മകം’। പ്രതിമ കൊത്തുന്നതിനായി ശിലാഖണ്ഡം ഒരുക്കി, അതിനെ അല്പം കുറവ് അളവിൽ രൂപപ്പെടുത്തണം. അത് രഥം/വണ്ടിയിൽ വെച്ച്, വസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ട് മൂടി ശില്പശാലയിലേക്കു കൊണ്ടുവന്ന്; കാരുവിന്റെ വീട്ടിൽ ആദ്യം പൂജിച്ച്, പിന്നെ ആ കർമകൃത്ത് പ്രതിമയെ പൂർത്തിയാക്കി പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് യോഗ്യമാക്കണം.