Adhyaya 106

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गृहादिवास्तुर्नाम पञ्चाधिकशततमो ऽध्यायः अथ षडधिकशततमो ऽध्यायः नगरादिवास्तुः ईश्वर उवाच नगरादिकवास्तुश् च वक्ष्ये राज्यादिवृद्धये योजनं योजनार्धं वा तदर्थं स्थानमाश्रयेत्

ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘ഗൃഹാദി-വാസ്തു’ എന്ന 105-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി. ഇനി 106-ാം അധ്യായം—‘നഗരാദി-വാസ്തു’ ആരംഭിക്കുന്നു. ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു: രാജ്യാദികളുടെ വർദ്ധനയ്ക്കായി ഞാൻ നഗരാദി വാസ്തുനിയമങ്ങൾ വിവരിക്കും; അതിനായി ഒരു യോജനയോ അർദ്ധയോജനയോ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള യോജ്യസ്ഥലം ആശ്രയിക്കണം।

Verse 2

हनमिति घ धर्मः कलिश्चेत्यादिः, मृतिर्धनमित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति आयुः प्रावाह्यशस्यानीति ख , छ च भोगं च पत्यं चेति ख , छ च द्वारतः प्रोक्त इति घ भोजनार्धन्तदर्धं च इति घ , ङ च अभ्यर्च्य वास्तु नगरं प्राकाराद्यन्तु कारयेत् ईशादित्रिंशत्पदके पूर्वद्वारं च सूर्यके

“ഹനാ” (ഇങ്ങനെ): ഘ പാണ്ഡുലിപിയിൽ പാഠം “ധർമ്മം, കലി മുതലായവ” കൊണ്ട് ആരംഭിക്കുന്നു; “മൃതി, ധനം” എന്ന അന്ത്യപാഠം ഝ പാണ്ഡുലിപിയിൽ ഇല്ല. ഖ, ഛ പാണ്ഡുലിപികളിൽ “ആയുഃ പ്രാവാഹ്യശസ്യാനീ” എന്നും “ഭോഗം ച പത്യം ച” എന്നും പാഠാന്തരങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഘയിൽ “ദ്വാരതഃ പ്രോക്ത” എന്നും, ഘയും ങയും “ഭോജനാർധം തദർധം ച” എന്നും പറയുന്നു. വാസ്തുദേവതകളെ അഭ്യർചിച്ച് പ്രാകാരാദി കോട്ടവലയങ്ങളോടുകൂടി നഗരം നിർമ്മിപ്പിക്കണം. ഈശാനത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന ത്രിംശത്പദ വാസ്തുമണ്ഡലത്തിൽ കിഴക്കൻ ദ്വാരം സൂര്യപദത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 3

गन्धर्वाभ्यां दक्षिणे स्याद्वारुण्ये पश्चिमे तथा सौम्यद्वारं सौम्यपदे कार्या हट्टास्तु विस्तराः

തെക്കുവശത്ത് ദ്വാരം ഗന്ധർവപദത്തിൽ ആകണം; പടിഞ്ഞാറ് വാരുണ്യപദത്തിൽ അതുപോലെ. വടക്കൻ ദ്വാരം സൗമ്യപദത്തിൽ നിർമ്മിക്കണം; ഹട്ടകൾ (ചന്തവീഥികൾ) വിശാലമായി ഒരുക്കണം।

Verse 4

येनेभादि सुखं गच्छेत् कुर्याद् द्वारं तु षट्करं छिन्नकर्णं विभिन्नञ्च चन्द्रार्धाभं पुरं न हि

ആന മുതലായവ സുഖമായി കടക്കേണ്ടതിനാൽ ദ്വാരം ഷട്കര (ആറ് ഹസ്ത) അളവിൽ ചെയ്യണം. എന്നാൽ നഗരത്തിൽ ‘ഛിന്നകർണ’ (വശദോഷമുള്ള), ‘വിഭിന്ന’ (പിളർന്ന/ചീർന്ന) അല്ലെങ്കിൽ അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള ദ്വാരം ചെയ്യരുത്।

Verse 5

वज्रसूचीमुखं नेष्टं सकृद् द्वित्रिसमागमं चापाभं वज्रनागाभं पुरारम्भे हि शान्तिकृत्

‘വജ്രസൂചീമുഖ’ രൂപം അഭിലഷണീയമല്ല. ഒരിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ ദ്വി/ത്രി-സമാഗമമുള്ളതും, ധനുഷാകൃതിയിലുള്ള (ചാപാഭ)തും ‘വജ്രനാഗാഭ’തും അഭികാമ്യം. നഗരാക്രമണം/മുറ്റുപിടിത്തം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ഇവ ശാന്തികര (അപശകുന-നിവാരക)മെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 6

प्रार्च्य विष्णु हरार्कादीन्नत्वा दद्याद् बलिं बली आग्नेये स्वर्णकर्मारान् पुरस्य विनिवेशयेत्

വിഷ്ണു, ഹരൻ (ശിവൻ), സൂര്യൻ മുതലായ ദേവതകളെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച് നമസ്കരിച്ച് യജമാനൻ ബലി (അർപ്പണം) നൽകണം. നഗരത്തിന്റെ ആഗ്നേയ (തെക്ക്-കിഴക്ക്) ഭാഗത്ത് സ്വർണ്ണക്കാർക്കും ലോഹപ്രവർത്തകർക്കും താമസം ഏർപ്പെടുത്തണം।

Verse 7

दक्षिणे नृत्यवृत्तीनां वेश्यास्त्रीणां गृहाणि च नटानाञ्चक्रिकादीनां कैवर्तादेश् च नैरृते

ദക്ഷിണ ദിശയിൽ നൃത്തവൃത്തിയാൽ ജീവിക്കുന്നവരുടെയും വേശ്യസ്ത്രീകളുടെയും ഗൃഹങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം; നൈഋത്യ (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയിൽ നടന്മാർ, ചക്രികാ മുതലായ കലാകാരർ, കൂടാതെ കൈവർത (മത്സ്യജീവി) മുതലായ സമൂഹങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കണം।

Verse 8

रथानामायुधानाञ्च कृपाणाञ्च वारुणे शौण्डिकाः कर्माधिकृता वायव्ये परिकर्मणः

വാരുണ വിഭാഗത്തിൽ രഥങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, കൃപാണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് മേൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ നിയോഗിക്കണം; വായവ്യ വിഭാഗത്തിൽ സഹായസേവനങ്ങളും പരിപാലനപ്രവർത്തനങ്ങളും ചെയ്യാൻ പരികർമണർ (പരിചാരകർ) നിയോഗിക്കണം।

Verse 9

ब्राह्मणा यतयः सिद्धाः पुण्यवन्तश् च चोत्तरे फलाद्यादिविक्रयिण ईशाने च वणिग्जनाः

ഉത്തര ദിശയിൽ ബ്രാഹ്മണർ—യതികൾ, സിദ്ധർ, പുണ്യവാന്മാർ—വസിക്കണം; ഈശാന (വടക്ക്-കിഴക്ക്) ദിശയിൽ ഫലം മുതലായവ വിൽക്കുന്നവരും വണിക്‌ജനവും (വ്യാപാരികൾ) സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 10

पूर्वतश् च बलाध्यक्षा आग्नेये विविधं बलं स्त्रीणामादेशिनो दक्षे काण्डारान्नैरृते न्यसेत्

കിഴക്കുവശത്ത് ബലാധ്യക്ഷരെ (സൈന്യാധിപന്മാർ/ദളാധ്യക്ഷർ) സ്ഥാപിക്കണം; ആഗ്നേയ (തെക്ക്-കിഴക്ക്) ദിശയിൽ സൈന്യത്തിന്റെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾ വിന്യസിക്കണം. തെക്കിൽ സ്ത്രീവിഭാഗത്തിന്റെ മേൽനോട്ടക്കാരെ വയ്ക്കണം; നൈഋത്യത്തിൽ കാണ്ഡാരങ്ങൾ (ഭണ്ഡാരം/ആയുധശാല) സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 11

पश्चिमे च महामात्यान् कोषपालांश् च कारुकान् व्यायतं वज्रनासाभमिति घ चापाभं चक्रनाभाभमिति ङ स्तुत्वा नत्वा बलिं बली इति ङ आग्नेये तु कर्मकारानिति ख दक्षिणे भृत्यधूर्तानामिति छ नटानां वाह्लिकादीनामिति ख , ज च परिकर्मण इति छ , ज च उत्तरे दण्डनाथांश् च नायकद्विजसङ्कुलान्

പശ്ചിമ ദിശയിൽ മഹാമാത്യർ, കോഷപാലർ (ഖജനാവിന്റെ രക്ഷകർ) 그리고 കാരുകർ (കൈത്തൊഴിലാളികൾ) സ്ഥാപിക്കണം. ദേവനെ സ്തുതിച്ച് നമസ്കരിച്ചു ബലി അർപ്പിക്കണം. ആഗ്നേയത്തിൽ കർമകാരർ (ശില്പി/തൊഴിലാളി) ഇരിക്കണം; തെക്കിൽ ഭൃത്യരും ധൂർത്തരും, നടന്മാരും വാഹ്ലികാദികളും, കൂടാതെ സേവാപ്രവർത്തനത്തിലുള്ള പരികർമണരും ഇരിക്കണം. വടക്കിൽ ദണ്ഡനാഥർ (ദണ്ഡ-ന്യായപ്രമുഖർ), നായകർ, ബ്രാഹ്മണസമൂഹങ്ങൾ എന്നിവ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 12

पूर्वतः क्षत्रियान् दक्षे वैश्याञ्छून्द्रांश् च पश्चिमे दिक्षु वैद्यान् वाजिनश् च बलानि च चतुर्दिशं

കിഴക്കോട്ട് ക്ഷത്രിയരെ, തെക്കോട്ട് വൈശ്യരെ, പടിഞ്ഞാറോട്ട് ശൂദ്രരെ നിയോഗിക്കണം. മറ്റു ദിക്കുകളിൽ വൈദ്യരെയും അശ്വാരോഹി സേനയെയും സ്ഥാപിച്ച് നാലുദിക്കിലും ബലങ്ങളെ വിന്യസിക്കണം.

Verse 13

पूर्वेण चरलिङ्ग्यादीञ्छ्मशानादीनि दक्षिणे पश्चिमे गोधनाद्यञ्च कृषिकर्तॄंस्तथोत्तरे

കിഴക്കോട്ട് ചരലിംഗി മുതലായ പരിവ്രാജകരെ, തെക്കോട്ട് ശ്മശാനാദി സ്ഥലങ്ങളെ, പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഗോധനാദി (പശുസമ്പത്ത്-പരിസരം)യെ, വടക്കോട്ട് കൃഷികർത്താക്കളെ (കർഷകരെ) സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 14

न्यसेन्म्लेच्छांश् च कोणेषु ग्रामादिषु तथा स्मृतिं श्रियं वैश्रवणं द्वारि पूर्वे तौ पश्यतां श्रियं

ഗ്രാമാദികളുടെ കോണപ്രദേശങ്ങളിൽ മ്ലേച്ഛരെ പാർപ്പിക്കണം. അതുപോലെ കിഴക്കൻ വാതിലിൽ സ്മൃതി, ശ്രീ, വൈശ്രവണൻ (കുബേരൻ) എന്നിവരെ സ്ഥാപിക്കണം; അവരെ ദർശിക്കുന്നവർ സമൃദ്ധി പ്രാപിക്കും.

Verse 15

देवादीनां पश्चिमतः पूर्वास्यानि गृहाणि हि पूर्वतः पश्चिमास्यानि दक्षिणे चोत्तराननान्

ദേവതകളുടെ സ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് അവരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ കിഴക്കോട്ടു മുഖമുള്ളവയായിരിക്കണം; കിഴക്കോട്ട് പടിഞ്ഞാറോട്ടു മുഖമുള്ളവയായിരിക്കണം; തെക്കുഭാഗത്ത് വടക്കോട്ടു മുഖമുള്ള ഗൃഹങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 16

नाकेशविष्ण्वादिधामानि रक्षार्थं नगरस्य च निर्दैवतन्तु नगरग्रामदुर्गगृहादिकं

നഗരത്തിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി നാകേശൻ (ഇന്ദ്രൻ), വിഷ്ണു മുതലായ ദേവതകളുടെ ധാമങ്ങൾ/ക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം. എന്നാൽ അധിദേവതയില്ലാത്ത നഗരം, ഗ്രാമം, ദുര്‍ഗം, ഗൃഹം മുതലായവ ‘ദൈവരക്ഷ’യില്ലാത്തവയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 17

भुज्यते तत् पिशाचाद्यै रोगाद्यैः परिभूयते नगरादि सदैवं हि जयदं भुक्तिमुक्तिदं

ആ സ്ഥലം അല്ലെങ്കിൽ ഗൃഹം പിശാചാദികളാൽ ‘ഭക്ഷിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ’ ആകുകയും രോഗാദി ഉപദ്രവങ്ങളാൽ കീഴടക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ നഗരം മുതലായ വാസസ്ഥലം യഥോചിത ദൈവരക്ഷയോടെ യുക്തമായാൽ അത് നിത്യവും ജയദായകവും ഭോഗ-മോക്ഷദായകവും ആകുന്നു।

Verse 18

पूर्वायां श्रीगृहं प्रोक्तमाग्नेय्यां वै महानसं शनयं दक्षिणस्यान्तु नैरृत्यामायुधाश्रयं

കിഴക്കുദിശയിൽ ശ്രീഗൃഹം (മംഗളകക്ഷ) നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; ആഗ്നേയ കോണിൽ അടുക്കള; തെക്കുഭാഗത്ത് സംഭരണശാല/കോശം; നൈഋത്യ (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയിൽ ആയുധശാല സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 19

भोजनं पश्चिमायान्तु वायव्यां धान्यसङ्ग्रहः उत्तरे द्रव्यसंस्थानमैशान्यां देवतागृहं

പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ ഭോജനസ്ഥലം സ്ഥാപിക്കണം; വായവ്യ (വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ഭാഗത്ത് ധാന്യസംഭരണം; വടക്കിൽ ധന-ദ്രവ്യങ്ങളുടെ സ്ഥലം; ഈശാന്യ (വടക്ക്-കിഴക്ക്) ഭാഗത്ത് ദേവതാഗൃഹം/ക്ഷേത്രം വേണം।

Verse 20

चतुःशालं त्रिशालं वा द्विशालं चैकशालकं चतुःशालगृहाणान्तु शालालिन्दकभेदतः

ഗൃഹം ചതുഃശാല, ത്രിശാല, ദ്വിശാല അല്ലെങ്കിൽ ഏകശാല എന്നിങ്ങനെ ആകാം. ചതുഃശാല ഗൃഹങ്ങളിൽ ശാലയും അലിന്ദം (വരാന്ത/പോർട്ടിക്കോ) എന്നതിന്റെ ഭേദപ്രകാരം ഉപവിഭാഗങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നു।

Verse 21

इ इति ग पूर्वत इति ख दक्षिणे चोत्तरेण चेति ख , ग , घ च नगरस्य हीति ख , छ च रोगाद्यैर् अभिभूयते इति ज दक्षिणायां त्विति ग , घ , झ च देवतालयमिति झ शालालिन्दप्रभेदत इति क शतद्वयन्तु जायन्ते पञ्चाशत् पञ्च तेष्वपि त्रिशालानि तु चत्वारि द्विशालानि तु पञ्चधा

ശാലയും അലിന്ദവും (വരാന്ത) തമ്മിലുള്ള ഭേദം മൂലം ഇരുനൂറ് തരങ്ങൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു; പിന്നെയും അമ്പത്തയ്യായിരം? (അമ്പത്തഞ്ച്) തരങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ടാകുന്നു. ഇവയിൽ ത്രിശാലയ്ക്ക് നാല് വിധവും ദ്വിശാലയ്ക്ക് അഞ്ച് വിധവും പറയുന്നു।

Verse 22

एकशालानि चत्वारि एकालिन्दानि वच्मि च अष्टाविंशदलिन्दानि गृहाणि नगराणि च

ഞാൻ ഏകശാല (ഒരു മണ്ഡപം/മുറി) ഗൃഹങ്ങളുടെ നാലു തരങ്ങളും, ഏക-ആലിന്ദ തരവും വിവരിക്കും; കൂടാതെ ഗൃഹങ്ങൾക്കും നഗരങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ ഇരുപത്തിയെട്ട് ദലിന്ദ-വിന്യാസങ്ങളും പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 23

चतुर्भिः सप्रभिश् चैव पञ्चपञ्चाशदेव तु षडलिन्दानि विंशैव अष्टाभिर्विंश एव हि

നാല് (മാത്ര/അക്ഷര-ഗണം) കൂടിയും ഏഴ് ‘പ്രഭ’കളോടെയും; കൂടാതെ അമ്പത്തിയഞ്ച് (വിന്യാസങ്ങൾ)യും ഉണ്ട്; ആറു ആലിന്ദങ്ങളിൽ ഇരുപത് (തരം), എട്ട് ആലിന്ദങ്ങളിലും തീർച്ചയായും ഇരുപതുതന്നെ।

Verse 24

अष्टालिन्दं भवेदेवं नगरादौ गृहाणि हि

ഇങ്ങനെ നഗര-വിന്യാസത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ഗൃഹങ്ങൾ അഷ്ട-ആലിന്ദ (എട്ട് ഭാഗങ്ങളുള്ള വരാന്ത/പ്രവേശ വിന്യാസം) പ്രകാരമേ നിർമ്മിക്കേണ്ടത്।