Adhyaya 104

Verse 1

तद्द्रव्यं श्रेष्ठद्रव्यं वा तत् सकार्यं तत्प्रमाणकं इत्य् आग्नेये महपुराणे जीर्णोद्धारो नाम त्र्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ चतुरधिकशततमोध्यायः प्रासादलक्षणं ईश्वर उवाच वक्ष्ये प्रासादसामान्यलक्षणं ते शिखध्वज चतुर्भागीकृते क्षेत्रे भित्तेर्भागेन विस्तरात्

അതേ ദ്രവ്യമോ അതിലുമുയർന്ന ശ്രേഷ്ഠദ്രവ്യമോ സ്വീകരിക്കണം; നിശ്ചിത പ്രവർത്തനത്തിനും യുക്തമായ അളവുകളും ശാസ്ത്രീയ മാനദണ്ഡങ്ങളും അനുസരിച്ചും അതുപയോഗിക്കണം. ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘ജീർണ്ണോദ്ധാര’ എന്ന 103-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി. ഇനി 104-ാം അധ്യായം ‘പ്രാസാദലക്ഷണം’ ആരംഭിക്കുന്നു. ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ശിഖധ്വജ, ഞാൻ പ്രാസാദങ്ങളുടെ പൊതുലക്ഷണങ്ങൾ നിനക്കു പറയാം; ക്ഷേത്രം നാലുഭാഗമാക്കി വിഭജിക്കുമ്പോൾ ഭിത്തിക്ക് നിശ്ചയിച്ച ഭാഗമനുസരിച്ച് വിസ്താരം ക്രമീകരിക്കണം.

Verse 2

अद्रिभागेन गर्भः स्यात् पिण्डिका पादविस्तरात् पञ्चभागीकृते क्षेत्रेन्तर्भागे तु पिण्डिका

ഗർഭം (ഗർഭഗൃഹം) ‘അദ്രി’ അളവിന്റെ ഭാഗപ്രകാരം നിശ്ചയിക്കണം; പിണ്ഡിക (പീഠം/വേദി-അടിസ്ഥാനം) ഒരു പാദത്തിന്റെ വിസ്താരത്തിൽ നിന്നാണ് നിർണ്ണയിക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രം അഞ്ചുഭാഗമാക്കി വിഭജിക്കുമ്പോൾ പിണ്ഡികയെ അന്തർഭാഗത്ത് സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 3

सुषिरं भागविस्तीर्णं भित्तयो भागविस्तरात् भागौ द्वौ मध्यमे गर्भे ज्येष्ठभागद्वयेन तु

സുഷിരം (അകത്തെ ശൂന്യസ്ഥലം) ഒരു ഭാഗം വീതിയുള്ളതാകണം; ഭിത്തികളും ഒരു ഭാഗം കട്ടിയുള്ളതാകണം. മദ്ധ്യത്തിലെ ഗർഭഗൃഹം രണ്ട് ഭാഗമാകണം; അത് ജ്യേഷ്ഠ (പ്രധാന) രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുടെ അളവനുസരിച്ച് അനുപാതപ്പെടുത്തണം.

Verse 4

अथा मग्नमिति ख तत्प्रमाणत इति घ अर्धभागेनेति ख , घ , छ , ज च पञ्चभागीकृते वापि मध्यभागे इति घ , छ , ज च भागौ द्वौ मध्यमो गर्भो ज्येष्ठो भागद्वयेन तु इति ङ , छ , ज च त्रिभिस्तु कन्यसागर्भः शेषो भित्तिरिति क्वचित् षोढाभक्येथवा क्षेत्रे भित्तिर्भागैकविस्तरात्

ചില പാഠഭേദങ്ങൾ പ്രകാരം—‘തത്‌പ്രമാണത’ അഥവാ അതേ അളവനുസരിച്ച്. അർദ്ധഭാഗത്തെ ഏകകമാക്കി എടുത്താലും, അല്ലെങ്കിൽ ക്ഷേത്രം അഞ്ചുഭാഗമാക്കി വിഭജിച്ചാലും, ഗർഭം മദ്ധ്യഭാഗത്താണ് സ്ഥാപിക്കേണ്ടത്. ഭാഗങ്ങളിൽ രണ്ട് ‘മധ്യമ’ ഗർഭം; ‘ജ്യേഷ്ഠ’ ഗർഭം രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുടെ അളവിൽ; ‘കന്യസ/കനിഷ്ഠ’ ഗർഭം മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളിൽ. ചിലരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ശേഷിപ്പാണ് ഭിത്തി. അല്ലെങ്കിൽ ക്ഷേത്രം പതിനാറുഭാഗമാക്കി വിഭജിക്കുമ്പോൾ ഭിത്തി ഒരു ഭാഗം വീതിയുള്ളതാകണം.

Verse 5

गर्भो भागेन विस्तीर्णो भागद्वयेन पिण्डिका विस्ताराद् द्विगुणो वापि सपादद्विगुणो ऽपि वा

ഗർഭം ഒരു ഭാഗംകൊണ്ട് വീതിയിൽ വ്യാപിക്കുന്നു; പിണ്ഡിക (മാംസപിണ്ഡം) രണ്ട് ഭാഗംകൊണ്ട് വ്യാപിക്കുന്നു. അതിന്റെ നീളം വീതിയോട് താരതമ്യേന ഇരട്ടമോ അല്ലെങ്കിൽ സവ്വാ ഇരട്ടമോ ആകുന്നു.

Verse 6

अर्धार्धद्विगुणो वापि त्रिगुणः क्वचित्त्रिदुच्छ्रयः जगती विस्तरार्धेन त्रिभागेन क्वचिद्भवेत्

മാത്ര ചിലപ്പോൾ ‘അർധാർധ’ത്തിന്റെ ഇരട്ടമാകുന്നു, ചിലപ്പോൾ ത്രിഗുണം; ചിലിടങ്ങളിൽ ത്രിവിധ ഉച്ച്രയമായി ഉയരുന്നു. ജഗതീ ഛന്ദസ് ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ വിപ്താരാർധംകൊണ്ടും, ചിലപ്പോൾ ത്രിഭാഗംകൊണ്ടും നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 7

नेमिः पादोनविएस्तीर्णा प्रासादस्य समन्ततः परिधिस्त्रयं शको मध्ये रथकांस्तत्र कारयेत्

നേമി (ചുറ്റുമുള്ള മൗൾഡിംഗ്/ബാൻഡ്) പ്രാസാദത്തെ ചുറ്റി ഒരു പാദം കുറച്ച ഒമ്പത് അളവിന്റെ വീതിയിൽ സ്ഥാപിക്കണം. പരിസരം മൂന്ന് ഭാഗമാക്കി, മദ്ധ്യത്തിലെ ശക-ഭാഗത്ത് രഥകങ്ങൾ (രഥസദൃശ പ്രക്ഷേപങ്ങൾ) നിർമ്മിക്കണം.

Verse 8

चामुण्डं भैरवं तेषु नाट्येशं च निवेशयेत् प्रासादार्धेन देवानामष्टौ वा चतुरो ऽपि वा

അവിടെയുള്ള ഉപസ്ഥാപനങ്ങളിൽ ചാമുണ്ഡ, ഭൈരവ, കൂടാതെ നാട്യേശൻ (നടരാജസ്വരൂപ ശിവൻ) എന്നിവരെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം. ദേവതകളുടെ വിന്യാസം പ്രാസാദത്തിന്റെ അർദ്ധഭാഗത്തിൽ—എട്ട് അല്ലെങ്കിൽ നാല് പ്രതിഷ്ഠകളായി—ആകാം.

Verse 9

प्रदक्षिणां वहिः कुर्यात् प्रासादादिषु वा नवा आदित्याः पूर्वतः स्थाप्याः स्कन्दोग्निर्वायुगोचरे

പ്രദക്ഷിണ പുറംവശത്ത് നടത്തണം; കൂടാതെ പ്രാസാദാദികളിൽ ഒമ്പത് ആദിത്യരെയും പ്രതിഷ്ഠിക്കാം. ആദിത്യർ കിഴക്കുവശത്ത് സ്ഥാപിക്കണം; സ്കന്ദനും അഗ്നിയും വായു-ഗോചരത്തിൽ (വായവ്യം, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) വയ്ക്കണം.

Verse 10

एवं यमादयो न्यस्याः स्वस्याः स्वस्यां दिशि स्थिताः चतुर्धा शिखरं कृत्वा शुकनासा द्विभागिका

ഇങ്ങനെ യമാദി ദേവന്മാരെ ഓരോരുത്തരെയും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ദിക്കിലെ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കണം. തുടർന്ന് ശിഖരം നാലായി വിഭജിച്ച്, ശുകനാസയെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളാക്കി നിർമ്മിക്കണം.

Verse 11

तृतीये वेदिका त्वग्नेः सकण्ठो मलसारकः वैराजः पुष्पकश्चान्यः कैलासो मणिकस् तथा

മൂന്നാം രീതിയിൽ അഗ്നിയുടെ വേദികയെ ‘സകണ്ഠ’, ‘മലസാരക’, ‘വൈരാജ’, ‘പുഷ്പക’ എന്നു വിളിക്കുന്നു; അതുപോലെ ‘കൈലാസ’ എന്നും ‘മണിക’ എന്നും പേരുണ്ട്.

Verse 12

त्रिविष्ठपञ्च पञ्चैव मेरुमूर्धनि संस्थिताः चतुरस्रस्तु तत्राद्यो द्वितीयोपि तदायतः

മേരു ശിഖരത്തിൽ ത്രിവിഷ്ടപത്തിന്റെ അഞ്ചു വിഭാഗങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതുപോലെ മറ്റൊരു അഞ്ചും. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ചതുരാകാരം; രണ്ടാമത്തേതും അതേ (വിസ്തൃത) അളവിലാണ്.

Verse 13

अ , ज च प्रासादे दिक्षु इति ङ स्कन्दोग्निर्वामगोचरे इति क सकण्ठोमवसारक इति ङ सकण्ठोमवसाधक इति छ कैलास्य इति ङ , छ च चतुर्धेत्यादिः, मेरुमूर्ध्नि संस्थिता इत्य् अन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति वृत्तो वृत्तायतश्चान्यो ह्य् अष्टास्रश्चापि पञ्चमः एकैको नवधाभेदैश् चत्वारिंशच्च पञ्च च

‘പ്രാസാദേ ദിക്ഷു’—ഇത് ങ-പാഠം. ‘സ്കന്ദനും അഗ്നിയും വാമഗോചരത്തിൽ’—ഇത് ക-പാഠം. ‘സകണ്ഠഹോമ അവസാരക’—ഇത് ങ-പാഠം; ‘അവസാധക’—ഇത് ഛ-പാഠം. ‘കൈലാസ്യ’—ഇത് ങയും ഛയും പാഠങ്ങളിൽ കാണുന്നു. ‘ചതുര്ധാ…’ മുതൽ പിന്നെയുള്ള ‘മേരു മൂർധ്നി സംസ്ഥിതാ’ എന്ന അന്തഃപാഠം ഗ-പ്രതിയിൽ ഇല്ല. ‘വൃത്ത’ (വൃത്താകാരം), മറ്റൊരു ‘വൃത്തായത’ (വൃത്ത-ദീർഘം), അഞ്ചാമത്തേതായി ‘അഷ്ടാസ്ര’ (അഷ്ടകോണ) രൂപവും ഉണ്ട്. ഇവയിൽ ഓരോന്നും ഒമ്പത് ഉപഭേദങ്ങളാൽ ചേർന്ന് ആകെ നാല്പത്തഞ്ച് ആകുന്നു.

Verse 14

प्रासादः प्रथमो मेरुर्द्वितियो मन्दरस् तथा विमानञ्च तथा भद्रः सर्वतोभद्र एव च

ആദ്യ തരം ‘പ്രാസാദം’, രണ്ടാമത് ‘മേരു’, മൂന്നാമത് ‘മന്ദരം’. അതുപോലെ ‘വിമാനം’, ‘ഭദ്രം’, ‘സർവതോഭദ്രം’ എന്നിവയും തരങ്ങളാണ്.

Verse 15

चरुको नन्दिको नन्दिर्वर्धमानस् तथापरः श्रीवत्सश्चेति वैराज्यान्ववाये च समुत्थिताः

‘ചരുക’, ‘നന്ദിക’, ‘നന്ദി’, അതുപോലെ ‘വർധമാന’യും ‘ശ്രീവത്സ’വും—ഇവ നാമങ്ങൾ വിരാട്-സാർവഭൗമാവസ്ഥയിൽ നിന്നും സൃഷ്ടിയുടെ തന്തുനെയ്ത്ത് (വവായ) എന്ന ഉത്സർഗ്ഗപ്രക്രിയയിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിച്ചതായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 16

बलभी गृहराजश् च शालागृहञ्च मन्दिरं विशालश् च समो ब्रह्म मन्दिरं भुवनन्तथा

ബലഭീ, ഗൃഹരാജ, ശാലാഗൃഹ, മന്ദിര, വിശാല, സമ, ബ്രഹ്മ-മന്ദിര, ഭുവന—ഇവയെല്ലാം ഭവന-തരങ്ങളുടെ അംഗീകൃത നാമങ്ങളാണ്।

Verse 17

प्रभवः शिविका वेश्म नवैते पुष्पकोद्भवाः बलयो दुन्दुभिः पद्मो महापद्मक एवच

പ്രഭവ, ശിവികാ, വേശ്മ, പുഷ്പകോദ്ഭവ, ബലയം, ദുന്ദുഭി, പദ്മം, മഹാപദ്മകം—ഇവ ഒമ്പത് ശുഭ നിധികളാണ് (ധനരത്നങ്ങൾ)।

Verse 18

वर्धनी वान्य उष्णीषः शङ्खश् च कलसस् तथा स्ववृक्षश् च तथाप्येते वृत्ताः कैलाससम्भवाः

വർധനീ, വാന്യ, ഉഷ്ണീഷം, ശംഖം, കലശം, സ്വവൃക്ഷം—ഇവയെല്ലാം കൈലാസ-സംബന്ധമായി ഉദ്ഭവിച്ചതെന്ന് വിവരണം പറയുന്നു।

Verse 19

गजोथ वृषभो हंसो गरुत्मान्नृक्षनायकः भूषणो भूधरश्चान्न्ये श्रीजयः पृथवीधरः

അവൻ തന്നെയാണ് ഗജം; അവൻ തന്നെയാണ് വൃഷഭം; അവൻ തന്നെയാണ് ഹംസം; അവൻ തന്നെയാണ് ഗരുഡൻ; അവൻ തന്നെയാണ് മനുഷ്യരുടെയും രാജാക്കളുടെയും നായകൻ, അവൻ തന്നെയാണ് ഭൂഷണം, അവൻ തന്നെയാണ് ഭൂധരൻ; മറ്റ് രൂപങ്ങളിൽ അവൻ ശ്രീജയൻ—പൃഥിവീധരൻ।

Verse 20

वृत्तायतात् समुद्भूता नवैते मणिकाह्वयात् वज्रं चक्रन्तथा चान्यत् स्वस्तिकं वज्रस्वस्तिकं

വൃത്തവും ദീർഘാകാരവും എന്ന രണ്ടു രൂപങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ‘മണികാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ഒൻപതു തരങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. അവ: വജ്രം, ചക്രം, മറ്റൊരു രൂപം, സ്വസ്തികം, വജ്ര‑സ്വസ്തികം.

Verse 21

ईत्यादिः, कैलाससम्भवा इत्य् अन्तः पाठो छ पुस्तके नास्ति वृषण इति ङ खवृक्षश्चेत्यादिः, पृथिवीधर इत्य् अन्तः पाठो ज पुस्तके नास्ति मणिकाक्षयात् इति ज वज्रहस्तिकमिति ख , ग , छ च वज्रमुष्टिकमिति ज चित्रं स्वस्तिकखड्गञ्च गदा श्रीकण्ठ एव च विजयो नामतश् चैते त्रिविष्टपसमुद्भवाः

“ഇത്യാദി.” ഛ‑പ്രതിയിൽ ‘കൈലാസസംബവാ’ എന്ന അന്ത്യപാഠം ഇല്ല; ങ‑പ്രതിയിൽ ‘വൃഷണ’ എന്നാണ്. അതുപോലെ ‘ഖവൃക്ഷ’ മുതലായവ; ജ‑പ്രതിയിൽ ‘പൃഥിവീധര’ എന്ന അന്ത്യപാഠം ഇല്ല; ജ‑യിൽ ‘മണികാക്ഷയാത്’ എന്നാണ്. ഖ, ഗ, ഛ പ്രതികളിൽ ‘വജ്രഹസ്തിക’ പാഠം; ജ‑പ്രതിയിൽ ‘വജ്രമുഷ്ടിക’ പാഠം. (നാമമായി) ചിത്ര, സ്വസ്തിക‑ഖഡ്ഗ, ഗദാ, ശ്രീകണ്ഠ, വിജയ—ഇവ ത്രിവിഷ്ടപ (സ്വർഗ)സംബവങ്ങൾ.

Verse 22

नगराणामिमाः सञ्ज्ञा लाटादीनामिमास् तथा ग्रीवार्धेनोन्नतञ्चूलम्पृथुलञ्च विभागतः

നഗരങ്ങളുടെ ഈ സംജ്ഞകൾ (സാങ്കേതിക നാമങ്ങൾ) ആകുന്നു; അതുപോലെ ലാട മുതലായ തരങ്ങൾക്കും ഇവ ബാധകമാണ്. വിഭാഗപ്രകാരം ഗ്രീവ (അടിസ്ഥാനം/ദണ്ഡഭാഗം)യുടെ പകുതി ഉയരം വരെ ചൂള്/ശിഖരത്തിന്റെ ഉയർച്ചയും വീതിയും കൊണ്ടാണ് ലക്ഷണങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.

Verse 23

दशधा वेदिकाङ्कृत्वा पञ्चभिः स्कन्धविस्तरः त्रिभिः कण्ठं तु कर्तव्यं चतुर्भिस्तु प्रचण्डकं

വേദിക (ആധാര‑പീഠം) പത്ത് ഭാഗങ്ങളാക്കി വിഭജിച്ച്, സ്കന്ധത്തിന്റെ വീതി അഞ്ച് ഭാഗമാക്കണം. കണ്ഠം മൂന്ന് ഭാഗവും, പ്രചണ്ഡക ഭാഗം നാല് ഭാഗവും ആക്കണമെന്ന് വിധിക്കുന്നു.

Verse 24

दिक्षु द्वाराणि कार्याणि न विदिक्षु कदाचन पिण्डिका कोणविस्तीर्णा मध्यमान्ता ह्य् उदाहृता

വാതിലുകൾ പ്രധാന ദിക്കുകളിൽ നിർമ്മിക്കണം; ഇടക്കോൺ ദിക്കുകളിൽ (വിദിശ) ഒരിക്കലും അല്ല. പിണ്ഡിക (തറവാതിൽത്തടി/പ്ലിന്ത്‑ഭാഗം) കോണുകളിൽ വിശാലവും, മദ്ധ്യവും അറ്റങ്ങളും വിധിപ്രകാരം രൂപപ്പെട്ടതുമെന്നു പറയുന്നു.

Verse 25

क्वचित् पञ्चमभागेन महताङ्गर्भपादतः उच्छ्राया द्विगुणास्तेषामन्यथा वा निगद्यते

ചില പരമ്പരകളിൽ മഹത് (പ്രമാണ) അങ്കുലാദി-ഗർഭമാനത്തിൽ നിന്നുള്ള പഞ്ചമഭാഗത്തെ അളവായി എടുത്താൽ, നിർദ്ദേശിച്ച ഉയരങ്ങൾ അതിന്റെ ഇരട്ടിയാണെന്ന് പറയുന്നു; മറ്റു പ്രമാണങ്ങളിൽ അത് വ്യത്യസ്തമായും വിവരണപ്പെടുന്നു।

Verse 26

षष्ट्याधिकात् समारभ्य अङ्गुलानां शतादिह उत्तमान्यपि चत्वारि द्वाराणि दशहानितः

അറുപത് അങ്കുലത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ഇവിടെ നൂറ് അങ്കുലം വരെ, ‘ഉത്തമ’ വിഭാഗത്തിലെ നാലു ദ്വാര-മാനങ്ങളും പറയുന്നു; ഓരോ തുടർന്നുള്ള ദ്വാരവും പത്ത് അങ്കുലം വീതം ക്രമമായി കുറയുന്നു।

Verse 27

त्रीण्येव मध्यमानि स्युस्त्रीण्येव कन्यसान्यतः उच्छ्रायार्धेन विस्तारो ह्य् उच्छ्रायो ऽभ्यधिकस्त्रिधा

മധ്യമ (മാനക) തരങ്ങൾ മൂന്നു മാത്രവും, കനിഷ്ഠ (ചെറു) തരങ്ങളും മൂന്നു മാത്രവും. വീതി ഉയരത്തിന്റെ പകുതിയായിരിക്കണം; ഉയരം ആ മാനത്തെക്കാൾ ത്രിഗുണം അധികമായി നിശ്ചയിക്കണം।

Verse 28

चतुर्भिरष्टभिर्वापि दशभिरङ्गुलैस्ततः उच्छ्रायात् पादविस्तीर्णा विशाखास्तदुदुंवरे

അതിനു ശേഷം ആ ഉദുംബര (അത്തി) വൃക്ഷത്തിൽ, ഉയരമാനത്തിൽ നിന്ന് നാല്, എട്ട് അല്ലെങ്കിൽ പത്ത് അങ്കുലമെന്ന കണക്കിൽ, ഉപശാഖകൾ ഒരു പാദം (ഒരു അടി) വരെ പുറത്തേക്ക് വ്യാപിക്കണം।

Verse 29

विस्तरार्धेन बाहुल्यं सर्वेषामेव कीर्तितम् शताधिकमिति ज उत्तमान्यपि चत्वारि चत्वारि दशहानित इति ज दशभिर्वा गुणैः शुभ इति छ विशाखास्थे त्वडुम्बरे इति छ च विशुद्धेन तु वाहुल्यमिति ख विस्तरार्धेन वा हन्यादिति झ विस्तरार्धेन बहुल्यमिति ज द्विपञ्चसप्तनवभिः शाखाभिर्द्वारमिष्टदं

എല്ലാ ദ്വാരങ്ങൾക്കും ‘ബാഹുല്യം’ (വ്യാപ്തി/കട്ട) വീതിയുടെ പകുതിയെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ചില പാഠങ്ങളിൽ ‘ശതാധികം’ എന്നു പറയുന്നു; ‘ഉത്തമ’ വിഭാഗത്തിലും നാലു മാനങ്ങൾ, ഓരോ തുടർന്നതും പത്ത് അങ്കുലം വീതം കുറയുന്നു എന്നും. മറ്റൊരിടത്ത് ‘പത്ത് ഗുണങ്ങളാൽ യുക്തമെങ്കിൽ ശുഭം’ എന്നും; ‘വിശാഖാ നക്ഷത്രസ്ഥിതിയിൽ അദുംബരത്തിനടിയിൽ’ എന്ന പാഠവും കാണുന്നു. മറ്റൊരു പാഠത്തിൽ ‘വിശുദ്ധ (കൃത്യ) ബാഹുല്യം’ എന്നും; മറ്റൊരിടത്ത് ‘വീതിയുടെ പകുതിയാൽ കുറയ്ക്കണം’ എന്നും. ആകെ, രണ്ട്, അഞ്ച്, ഏഴ് അല്ലെങ്കിൽ ഒൻപത് ശാഖകൾ (വിഭാഗങ്ങൾ) ഉള്ള ദ്വാരം ഇഷ്ടകരവും മംഗളകരവും ആകുന്നു।

Verse 30

अधःशाखाचतुर्थांशे प्रतीहारौ निवेशयेत् मिथुनैः पादवर्णाभिः शाखाशेषं विभूषयेत्

അധഃശാഖയുടെ ചതുര്ഥാംശത്തിൽ ദ്വാരപാലരുടെ ജോടി സ്ഥാപിക്കണം; ശേഷിക്കുന്ന ശാഖാഭാഗം യുഗ്മമൂർത്തികളും പാദവർണ്ണ (പാദചിഹ്നം/പാദപ്രകാര) അലങ്കാരങ്ങളും കൊണ്ട് ശോഭിപ്പിക്കണം।

Verse 31

स्तम्भबिद्धे भृत्यता स्यात् वृक्षबिद्धे त्वभूतिता कूपबिद्धे भयं द्वारे क्षेत्रबिद्धे धनक्षयः

സ്തംഭത്തിൽ ബേധം/ക്ഷതി ഉണ്ടെങ്കിൽ ഭൃത്യത (പരാധീനത) സൂചിപ്പിക്കുന്നു; വൃക്ഷത്തിൽ ക്ഷതി ഉണ്ടെങ്കിൽ സമൃദ്ധിഹാനി; കിണറ്റിൽ ക്ഷതി ഉണ്ടെങ്കിൽ ഭയം; ദ്വാരത്തിലോ ക്ഷേത്രത്തിലോ ക്ഷതി ഉണ്ടെങ്കിൽ ധനക്ഷയം.

Verse 32

प्रासादगृहशिलादिमार्गविद्धेषु बन्धनं सभाबिद्धे न दारिद्र्यं वर्णबिद्धे निराकृतिः

പ്രാസാദം, ഗൃഹം, ശിലാപണി അല്ലെങ്കിൽ മാർഗം ബേധ/ദോഷം പ്രാപിച്ചാൽ ബന്ധനം (നിര്ബന്ധം) സൂചിപ്പിക്കുന്നു; സഭയിൽ അത്തരം ദോഷം ഉണ്ടായാലും ദാരിദ്ര്യം സൂചിപ്പിക്കില്ല; വർണം (ദേഹകാന്തി/നിറം) ദോഷിതമെങ്കിൽ നിരാകൃതി (അസ്വീകാരം) സംഭവിക്കും।

Verse 33

उलूखलेन दारिद्र्यं शिलाबिद्धेन शत्रुता छायाबिद्धेन दारिद्र्यं बेधदोषो न जायते

ഉലൂഖലം (ഉരൽ) ബേധിതമെങ്കിൽ ദാരിദ്ര്യം; ശില ബേധിതമെങ്കിൽ ശത്രുത; ഛായ ബേധിതമെങ്കിൽ ദാരിദ്ര്യം എന്നു പറയുന്നു—എന്നാൽ ഛായയെ മാത്രം ഭേദിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ബേധദോഷം ജനിക്കുകയില്ല।

Verse 34

छेदादुत्पाटनाद्वापि तथा प्राकारलक्षणात् सीमाया द्विगुणत्यागाद् बेधदोषो न जायते

മുറിച്ചുകളയുകയോ വേരോടെ പിഴുതുകളയുകയോ ചെയ്താലും, അതുപോലെ പ്രാകാര (മതിൽ/മേട്) ലക്ഷണങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചാലും, അതിരിൽ നിന്ന് വിവാദമായ അളവിന്റെ ഇരട്ടിപ്പട്ടം വിട്ടുനൽകിയാലും—ബേധദോഷം ജനിക്കുകയില്ല।