Adhyaya 160

Verse 1

इत्य् आद्याग्नेये महापुराणे शौचं नामैकोनष्ट्यधिकतशततमो ऽध्यायः अथ षष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः वानप्रस्थाश्रमः पुष्कर उवाच वानप्रस्थयतीनाञ्च धर्मं वक्ष्ये ऽधुना शृणु जटित्वमग्निहोत्रित्वं भूशय्याजिनधारणं

ഇങ്ങനെ ആദ്യ-ആഗ്നേയ മഹാപുരാണത്തിലെ ‘ശൗചം’ എന്ന നൂറ്റി അമ്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി നൂറ്റി അറുപതാം അധ്യായം—‘വാനപ്രസ്ഥാശ്രമം’ ആരംഭിക്കുന്നു. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ വാനപ്രസ്ഥരുടെയും യതികളുടെയും ധർമ്മം ഞാൻ പറയും; കേൾക്കുക—ജടാധാരണം, അഗ്നിഹോത്രം പാലിക്കൽ, ഭൂമിയിൽ ശയനം, മൃഗചർമ്മധാരണം।

Verse 2

वने वासः पयोमूलनीवारफलवृत्तिता प्रतिग्रहनिवृत्तिश् च त्रिःस्नानं ब्रह्मचारिता

വനത്തിൽ വാസം; പാൽ, മൂലങ്ങൾ, നീവാരം (കാട്ടരി), ഫലങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കൽ; ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കൽ; ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം സ്നാനം; ബ്രഹ്മചര്യം—ഇവയാണ് നിയമങ്ങൾ।

Verse 3

देवातिथीनां पूजा च धर्मो ऽयं वनवासिनः औषधादीति क यतीनान्तु इति ङ गृही ह्य् अपत्यापत्यञ्च दृष्ट्वारण्यं समाश्रयेत्

വനവാസികളുടെ ധർമ്മം ഇതാണ്—ദേവപൂജയും അതിഥിസത്കാരവും. യതികളുടെ ഉപജീവനം ഔഷധികൾ മുതലായവയാൽ. ഗൃഹസ്ഥൻ മക്കളെയും കൊച്ചുമക്കളെയും സ്ഥിരമായതായി കണ്ട ശേഷം അരണ്യത്തെ ആശ്രയിക്കണം।

Verse 4

तृतीयमायुषो भागमेकाकी वा सभार्यकः ग्रीष्मे पञ्चतपा नित्यं वर्षास्वभ्राविकाशिकः

ആയുസ്സിന്റെ മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗം വരെ, ഒറ്റയ്ക്കായാലും ഭാര്യയോടുകൂടിയായാലും, ഗ്രീഷ്മകാലത്ത് നിത്യമായി ‘പഞ്ചതപാ’ തപസ്സു അനുഷ്ഠിക്കണം; വർഷാകാലത്ത് മേഘങ്ങൾക്കിടയിൽ തുറന്ന ആകാശത്തിൻ കീഴിൽ താമസിക്കുന്ന വ്രതം പാലിക്കണം, അഥവാ മഴക്കും ആകാശത്തിനും അനാവൃതനായി നില്ക്കണം।

Verse 5

आर्द्रवासाश् च हेमन्ते तपश्चोग्रञ्चरेद्बली अपरावृत्तिमास्थाय व्रजेद्दिशमजिह्मगः

ഹേമന്ത (ശീത) കാലത്ത് ശക്തനായ തപസ്വി നനഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചു കഠിനമായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിക്കണം; പിന്നെ ‘അപരാവൃത്തി’—തിരിഞ്ഞുപോകരുതെന്ന വ്രതം ഏറ്റെടുത്ത്, വക്രതയില്ലാതെ നേരായ ദിശയിൽ അചഞ്ചലമായി മുന്നേറണം।