Adhyaya 159

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे स्रावाद्यशौचं नाम अष्टपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथैकोनषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः असंस्कृतादिशौचं पुष्कर उवाच संस्कृतस्यासंस्कृतस्य स्वर्गो मोक्षो हरिम्मृतेः अस्थ्नाङ्गङ्गाम्भसि क्षेपात् प्रेतस्याभ्युदयो भवेत्

ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘സ്രാവാദ്യാശൗചം’ എന്ന നൂറ്റി അമ്പത്തെട്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി ‘അസംസ്കൃതാദിശൗചം’ എന്ന നൂറ്റി അമ്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—സംസ്കൃതനും അസംസ്കൃതനും മരണസമയത്ത് ഹരിസ്മരണത്തിലൂടെ സ്വർഗവും മോക്ഷവും പ്രാപിക്കുന്നു; ഗംഗാജലത്തിൽ അസ്ഥികൾ ക്ഷേപിച്ചാൽ പ്രേതന് അഭ്യുദയം ഉണ്ടാകും।

Verse 2

आपात इति ख , छ च अननेप्येवमेवं स्यादित्यादिः, भोक्तुरेकमहोन्यथेत्यन्तः पाठः घ , झ , ञ पुस्तकत्रयेषु नास्ति गङ्गातोये नरस्यास्थि यावत्तावद्दिवि स्थतिः आत्मनस्त्यागिनां नास्ति पतितानां तथा क्रिया

പാഠാന്തര-കുറിപ്പ്: ഖ, ഛ പാണ്ഡുലിപികളിൽ പാഠം ‘ആപാത…’ എന്നതോടെ ആരംഭിക്കുന്നു. ‘അനനേപ്യേവമേവം സ്യാദ്…’ എന്ന ഭാഗവും അവസാനം ‘ഭോക്തുരേകമഹോऽന്യഥാ’ എന്ന പാഠവും ഘ, ഝ, ഞ എന്നീ മൂന്ന് പാണ്ഡുലിപികളിൽ കാണുന്നില്ല. — ശ്ലോകം: ഗംഗാജലത്തിൽ മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥി എത്രകാലം നിലനിൽക്കുമോ അത്രകാലം അവൻ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു. ആത്മത്യാഗികൾ (ആത്മഹത്യ ചെയ്തവർ)ക്കും പതിതർക്കും അത്തരം ക്രിയ (അന്ത്യേഷ്ടി മുതലായവ) വിധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല।

Verse 3

तेषामपि तथा गाङ्गे तोये ऽस्थ्नां पतनं हितं तेषां दत्तं जलं चान्नं गगने तत् प्रलीयते

അവർക്കും ഗംഗാജലത്തിൽ അസ്ഥികൾ വീഴ്ത്തുന്നത് ഹിതകരമാണ്; അവരുടെ നിമിത്തം നൽകിയ ജലവും അന്നവും (ഇങ്ങനെ അർപ്പിക്കാതിരുന്നാൽ) ആകാശത്തിൽ ലയിച്ച് ഫലഹീനമാകും।

Verse 4

अनुग्रहेण महता प्रेतस्य पतितस्य च नारायणबलिः कार्यस्तेनानुग्रहमश्नुते

മഹത്തായ കരുണയാൽ പ്രേതനും പതിതനും വേണ്ടി പോലും നാരായണബലി ചെയ്യേണ്ടതാണ്; അതിലൂടെ ദിവ്യാനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 5

अक्षयः पुण्डरीकाक्षस्तत्र दत्तं न नश्यति पतनात्रायते यस्मात् तस्मात् पात्रं जनार्दनः

പുണ്ഡരീകാക്ഷൻ (വിഷ്ണു) അക്ഷയൻ; അവിടെ അവനു നൽകിയ ദാനം നശിക്കുകയില്ല. പതനത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ ജനാർദനൻ തന്നെയാണ് പരമ പാത്രം.

Verse 6

पततां भुक्तिमुक्त्यादिप्रद एको हरिर्ध्रुवं दृष्ट्वा लोकान् म्रियमाणान् सहायं धर्ममाचरेत्

പതനത്തിലേക്കു വീഴുന്നവർക്ക് ഭോഗവും മോക്ഷവും മുതലായവ നൽകുന്നവൻ നിശ്ചയമായി ഏക ഹരിയാണ്. ലോകങ്ങൾ നശ്വരമാണെന്ന് കണ്ടു, സഹായിയായി ധർമ്മം ആചരിക്കണം.

Verse 7

मृतो ऽपि बान्धवः शक्तो नानुगन्तुं नरं मृतं जायावर्जं हि सर्वस्य याम्यः पन्था विभिद्यते

മരിച്ച ബന്ധുവിനും മരിച്ച മനുഷ്യനെ അനുഗമിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഭാര്യയെ ഒഴികെ എല്ലാവർക്കും യാമ്യപഥം (യമമാർഗം) വേർപിരിയുന്നു.

Verse 8

धर्म एको व्रजत्येनं यत्र क्वचन गामिनं श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकं

എവിടെയേക്കും പോകുന്ന മനുഷ്യനെ അനുഗമിക്കുന്നത് ധർമ്മം മാത്രം. അതിനാൽ നാളെയുടെ കാര്യം ഇന്നേ ചെയ്യുക; അപരാഹ്നത്തിലെ കാര്യം മുൻപാഹ്നത്തിലേ ചെയ്യുക.

Verse 9

न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतः वास्य न वा कृतं क्षेत्रापणगृहासक्तमन्यत्रगतमानसं

മരണം കാത്തിരിക്കില്ല—കാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയായാലും അല്ലാതെയാലും. വയൽ, ചന്ത, വീട് എന്നിവയിൽ ആസക്തനായി മനസ് മറ്റിടങ്ങളിൽ അലയുന്നവനെ അത് കൊണ്ടുപോകുന്നു.

Verse 10

वृकीवीरणमासाद्य मृत्युरादाय गच्छति न कालस्य प्रियः कश्चिद् द्वेष्यश्चास्य न विद्यते

(വൃകീവീരണമെന്നിടത്തേക്കും) എത്തിയാലും മരണം അവനെ എടുത്തുകൊണ്ട് പോകുന്നു. കാലത്തിന് ആരും പ്രിയനല്ല; ആരും ദ്വേഷ്യനുമല്ല.

Verse 11

आयुष्ये कर्मणि क्षीणे प्रसह्य हरिते जनं नाप्राप्तकालो म्रियते बिद्धः शरशतैर् अपि

ആയുസ്സിനെ നിലനിറുത്തുന്ന കർമ്മം ക്ഷയിച്ചാൽ കാലം ബലമായി മനുഷ്യനെ കൊണ്ടുപോകുന്നു. എന്നാൽ നിശ്ചിതകാലം എത്തിയിട്ടില്ലാത്തവൻ നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകളാൽ കുത്തപ്പെട്ടാലും മരിക്കുകയില്ല.

Verse 12

कुशाग्रेणापि संस्पृष्टः प्राप्तकालो न जीवति पन्था विभज्यते इति ग धर्म एवेति ज औषधानि न मन्त्राद्यास्त्रायन्ते मृत्युनान्वितं

കുശത്തിന്റെ അഗ്രം അല്പം തൊട്ടാലും കാലം വന്നവൻ ജീവിക്കുകയില്ല. ‘പഥം വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു’ (അഥവാ ജീവിതഗതി നിശ്ചിതം) എന്നു പറയുന്നു; യഥാർത്ഥത്തിൽ രക്ഷിക്കുന്നത് ധർമ്മം മാത്രമാണ്. മരണബന്ധിതനെ ഔഷധങ്ങളും മന്ത്രാദികളും രക്ഷിക്കില്ല.

Verse 13

वत्सवत् प्राकृतं कर्म कर्तारं विन्दति ध्रुवं अव्यक्तादि व्यक्तमध्यमव्यक्तनिधनं जगत्

പ്രാകൃത കർമ്മം കിടാവുപോലെ ഉറപ്പായി തന്റെ കർത്താവിനെ കണ്ടെത്തുന്നു. ജഗത്ത് അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, മദ്ധ്യേ വ്യക്തമായി നിലകൊണ്ട്, അവസാനം വീണ്ടും അവ്യക്തത്തിലേക്ക് ലയിക്കുന്നു.

Verse 14

कौमारादि यथा देहे तथा देहान्तरागमः नवमन्यद्यथा वस्त्रं गृह्णात्येवं शरीरिकं

ഈ ദേഹത്തിൽ തന്നെ ബാല്യാദി അവസ്ഥകൾ മാറുന്നതുപോലെ, മറ്റൊരു ദേഹത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും ഉണ്ടാകുന്നു; മനുഷ്യൻ പുതിയ വേറൊരു വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നതുപോലെ ദേഹധാരി മറ്റൊരു ദേഹം സ്വീകരിക്കുന്നു।

Verse 15

देही नित्यमबध्यो ऽयं यतः शोकं ततस्त्यजेत्

ദേഹധാരി ആത്മാവ് നിത്യവും ബന്ധനരഹിതനാണ്; അതിനാൽ ശോകം ഉപേക്ഷിക്കണം।