
Chapter 156 — द्रव्यशुद्धिः (Dravya-śuddhi) / Purification of Substances
മുൻ ആചാരപ്രകരണത്തിന്റെ സമാപനത്തിന് പിന്നാലെ ഈ അധ്യായം ദ്രവ്യശുദ്ധിയെ വിശദീകരിക്കുന്നു—അശുദ്ധമായ വസ്തുക്കൾ എങ്ങനെ വീണ്ടും കർമ്മാനുഷ്ഠാനയോഗ്യമാകുന്നു എന്ന്. പുഷ്കരൻ ദ്രവ്യഭേദപ്രകാരം ശുദ്ധിവിധികൾ പറയുന്നു: മൺപാത്രങ്ങൾ വീണ്ടും തീയിൽ ചുട്ടാൽ, ചെമ്പ് പുളിച്ച/അമ്ലജലത്തിൽ, കാംസംയും ഇരുമ്പും ക്ഷാരദ്രാവകത്തിൽ, മുത്ത് മുതലായ രത്നങ്ങൾ കഴുകലിലൂടെ ശുദ്ധമാകും. പാത്രങ്ങൾ, കല്ലുവസ്തുക്കൾ, ജലജന്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ, കയർ, വേർ, ഫലം, മുള/ഞാങ്ങൽ വസ്തുക്കൾ എന്നിവയുടെ ശുദ്ധി ഗൃഹ-യജ്ഞ സാഹചര്യങ്ങളിൽ പ്രായോഗികമായി നിരൂപിക്കുന്നു. യജ്ഞത്തിൽ പാത്രങ്ങൾ തുടച്ചും സ്പർശനിയമങ്ങളാലും; എണ്ണപിടിച്ചവ ചൂടുവെള്ളത്തിൽ; വീടുകൾ തൂത്തുവാരലിലൂടെ ശുദ്ധമെന്ന് പറയുന്നു. വസ്ത്രം മണ്ണും വെള്ളവും കൊണ്ട്, പല വസ്ത്രങ്ങൾ തളിച്ചാൽ, മരവസ്തുക്കൾ ചീന്തി/പ്ലെയ്ന് ചെയ്ത്; കട്ടിയായി ചേർന്നവ തളിച്ചാൽ, ദ്രവങ്ങൾ ഒഴുകി കവിഞ്ഞാൽ ശുദ്ധമാകും. മൃഗങ്ങളുടെ വായ്ശുദ്ധി, ഭക്ഷണം/തുമ്മൽ/നിദ്ര/പാനം/സ്നാനം കഴിഞ്ഞുള്ള ആചാരങ്ങൾ, പൊതുവഴിയിൽ പ്രവേശിച്ച ശേഷം ആചമനം, രജസ്വലാശുദ്ധികാലം, വിസർജനാനന്തര മണ്ണിന്റെ എണ്ണം, സന്ന്യാസികളുടെ പ്രത്യേക നിയമങ്ങൾ, പട്ട്, ലിനൻ/നാർ, മാൻമുടി എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രത്യേക ശോധകങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. അവസാനം പുഷ്പവും ഫലവും വെള്ളം തളിച്ച് ശുദ്ധമെന്ന് പറഞ്ഞ്, ബാഹ്യശുചിത്വത്തെ യജ്ഞയോഗ്യതയോടും ധർമ്മക്രമത്തോടും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे आचाराध्यायो नाम पञ्चपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ षट्पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः द्रव्यचुद्धिः पुष्कर उवाच द्रव्यशुद्धिं प्रवक्ष्यामि पुनःपाकेन मृण्मयं शुद्ध्येन् मूत्रपुरीषाद्यैः स्पृष्टाम्रं सुवर्णकं
ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘ആചാര’ എന്ന നൂറ്റിയമ്പത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി ‘ദ്രവ്യശുദ്ധി’ എന്ന നൂറ്റിയമ്പത്തിയാറാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—ദ്രവ്യങ്ങളുടെ ശുദ്ധി ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു; മൺപാത്രങ്ങൾ വീണ്ടും ചുട്ടാൽ ശുദ്ധമാകും; മൂത്രം, മല മുതലായവ സ്പർശിച്ച ചെമ്പും സ്വർണ്ണവും വിധിപ്രകാരം ശുദ്ധീകരിക്കണം।
Verse 2
आवर्तितञ्चान्यथा तु वारिणाम्ल्लेन ताम्रकं क्षारेण कांस्यलोहानां मुक्तादेः क्षालनेन तु
മറ്റൊരു രീതിയിൽ ചെമ്പ് പുളിച്ച വെള്ളം (അമ്ലദ്രവം) കൊണ്ട് ശുദ്ധമാകും; വെങ്കലവും ഇരുമ്പും ക്ഷാരദ്രാവണത്തോടെ ശുദ്ധമാകും; മുത്ത് മുതലായവ കഴുകുന്നതിലൂടെ ശുദ്ധമാകും।
Verse 3
अब्जानां चैव भाण्डानां सर्वस्याश्ममयस्य च शाकरज्जुमूलफलवैदलानां तथैव च
ഇതേ നിയമം ജലജന്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും, പാത്രങ്ങൾക്കും, കല്ലുകൊണ്ടുള്ള എല്ലാ വസ്തുക്കൾക്കും, കൂടാതെ പച്ചക്കറികൾ, കയറുകൾ, വേറുകൾ, ഫലങ്ങൾ, മുള/വേലിയിൽ നിന്നുള്ള വസ്തുക്കൾക്കും അതുപോലെ ബാധകമാണ്।
Verse 4
मार्जनाद्यज्ञपात्राणां पाणिना यज्ञकर्मणि उष्णाम्बुना सस्नेहानां शुद्धिः सम्मार्जनाद्गृहे
യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ യജ്ഞപാത്രങ്ങളുടെ ശുദ്ധി തുടച്ചുമാറ്റലും (മാർജന) കൈകൊണ്ട് (തേച്ച്) ശുചീകരിക്കലും കൊണ്ടാണ്. എണ്ണപ്പിടിച്ച വസ്തുക്കൾ ചൂടുവെള്ളം കൊണ്ട് ശുദ്ധമാകും; ഗൃഹത്തിൽ ശുദ്ധി നന്നായി തൂത്തും തുടച്ചും ശുചിത്വം പാലിക്കുന്നതിലൂടെ നിലനിൽക്കും।
Verse 5
दुष्टानामिति ट शोधनान्म्रक्षणाद्वस्त्रे मृत्तिकाद्भिर्विशोधनं बहुवस्त्रे प्रोक्षणाच्च दारवाणाञ्च तक्षणात्
അശുദ്ധമായ വസ്തുക്കളുടെ ശുദ്ധി ശോധനയും തുടച്ചുമാറ്റലും കൊണ്ടാണ്. വസ്ത്രം മണ്ണ് മുതലായവയും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കണം; പല വസ്ത്രങ്ങൾ പ്രോക്ഷണം (തളിക്കൽ) വഴി ശുദ്ധമാകും; മരവസ്തുക്കൾ ചുരണ്ടി/പ്ലേൻ ചെയ്ത് (തക്ഷണം) ശുദ്ധമാകും।
Verse 6
प्रोक्षणात् संहतानान्तु द्रवाणाञ्च तथोत्प्लवात् शयनासनयानानां शूर्पस्य शकटस्य च
സംഹതമായ (കൂട്ടിച്ചേർന്ന) ദ്രവ്യങ്ങൾക്ക് മന്ത്രപൂതജല പ്രോക്ഷണത്തിലൂടെ ശുദ്ധി; ദ്രവദ്രവ്യങ്ങൾക്കും അതുപോലെ ജലം മേലോട്ടുയർത്തി/ഉത്പ്ലവം ചെയ്ത് ശുദ്ധി. ശയ്യ, ആസനം, യാനം, ശൂർപ്പം (ചാലനി) ശകടം (വണ്ടി) എന്നിവയ്ക്കും ഇതേ വിധി.
Verse 7
शुद्धिः सम्प्रोक्षणाज् ज्ञेया पलालेन्धनयोस् तथा शुद्धार्थकानाङ्कल्केन शृङ्गदन्तमयस्य च
ശുദ്ധി സമ്പ്രോക്ഷണത്തിലൂടെ (മന്ത്രപൂതജലം തളിച്ച്) എന്നറിയണം; പുല്ല്/പലാൽയും ഇന്ധനം (വിറക്)യും അതുപോലെ. ശൃംഗം അല്ലെങ്കിൽ ദന്തം (ആനക്കൊമ്പ്/ഐവറി) കൊണ്ടുള്ള വസ്തുക്കൾ ശുദ്ധ്യർത്ഥ ദ്രവ്യങ്ങളുടെ കല്കം (ലേപം/അവശിഷ്ടം) കൊണ്ട് ഉരച്ച് ശുദ്ധമാകും.
Verse 8
गोबालैः पलपात्राणामस्थ्नां स्याच्छृङ्गवत्तथा निर्यासानां गुडानाञ्च लवणानां च शोषणात्
ഗോബാലം (പശുവിന്റെ രോമം) കൊണ്ട് ബന്ധിച്ച് അസ്ഥിയിൽ നിന്ന് പള-പ്രമാണത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാം; അതുപോലെ ശൃംഗസദൃശമായും ചെയ്യാം. നിര്യാസങ്ങൾ (റെസിൻ), ഗുഡം (വെല്ലം) ലവണങ്ങൾ (ഉപ്പുകൾ) എന്നിവ ശോഷണം/ഉണക്കൽ വഴി ഘനരൂപം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 9
कुशुम्भकुसुमानाञ्च ऊर्णाकार्पासयोस् तथा शुद्धन्नदीगतं तोयं पुण्यन्तद्वत् प्रसारितं
കുശുംബ (കുസുമ) പുഷ്പങ്ങൾ, ഊർണ്ണ (ഉണ്ണി)യും കാർപ്പാസം (പരുത്തി)യും—അതുപോലെ നദിയിൽ നിന്ന് എടുത്ത ശുദ്ധജലം—പ്രസാരിപ്പിച്ച്/വിരിച്ച് ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, അതും അതേവിധം പാവനമായതായി (ശുദ്ധികരമായി) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 10
मुखवर्जञ्च गौः शुद्धा शुद्धमश्वाजयोर्मुखं नारीणाञ्चैव वत्सानां शकुनीनां शुनो मुखं
പശു വായൊഴികെ ശുദ്ധമാണെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു. കുതിരയുടെയും ആനയുടെയും വായും ശുദ്ധമാണെന്ന് പറയുന്നു. അതുപോലെ സ്ത്രീകൾ, കിടാക്കൾ, പക്ഷികൾ, നായകൾ എന്നിവയുടെ വായും ശുദ്ധമാണെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Verse 11
मुखैः प्रस्रवणे वृत्ते मृगयायां सदा शुचि भुक्त्वा क्षुत्वा तथा सुप्त्वा पीत्वा चाम्भो विगाह्य च
ശരീരത്തിലെ ദ്വാരങ്ങളിൽ നിന്ന് മലപ്രവാഹം സംഭവിക്കുമ്പോഴും വേട്ടക്കാലത്തും എപ്പോഴും ശുചിയായിരിക്കണം; അതുപോലെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം, തുമ്മിയതിന് ശേഷം, ഉറങ്ങിയതിന് ശേഷം, വെള്ളം കുടിച്ചതിന് ശേഷം, വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി സ്നാനം ചെയ്തതിന് ശേഷവും ശൗചം പാലിക്കണം।
Verse 12
रथ्यामाक्रम्य चाचामेद्वासो विपरिधाय च मार्जारश् चङ्क्रमाच्छुद्धश् चतुर्य्थे ऽह्नि रजस्वला
തെരുവിലോ പൊതുവഴിയിലോ കാൽവെച്ച ശേഷം ആചമനം ചെയ്ത് ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിക്കണം; കൂടാതെ പൂച്ച നടന്ന് കടന്നുപോയ (വസ്തു) ശുദ്ധമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. രജസ്വല സ്ത്രീ നാലാം ദിവസം ശുദ്ധയാകുന്നു।
Verse 13
स्नाता स्त्री पञ्चमे योग्या दैवे पित्र्ये च कर्मणि पञ्चापाने दशैकस्मिन्नुभयोः सप्त मृत्तिकाः
സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം സ്ത്രീ അഞ്ചാം ദിവസം (ആചാരങ്ങൾക്ക്) യോഗ്യയാകുന്നു; ദൈവകർമ്മത്തിലും പിതൃകർമ്മത്തിലും അവൾക്ക് അർഹതയുണ്ട്. മലവിസർജനത്തിന് ശേഷം ശൗചത്തിന് അഞ്ചു മണ്ണുകട്ടകൾ, മൂത്രവിസർജനത്തിന് ശേഷം പത്ത്, രണ്ടും കൂടിയാൽ ഏഴ് മണ്ണുകട്ടകൾ ഉപയോഗിക്കണം।
Verse 14
एकां लिङ्गे मृदं दद्यात् करयोस्त्रिद्विमृत्तिकाः ब्रह्मचारिवनस्थानां यतीनाञ्च चतुर्गुणं
ലിംഗത്തിൽ ഒരു അളവ് മണ്ണ് പുരട്ടണം; കൈകളിൽ യഥാക്രമം മൂന്ന്, രണ്ട് അളവ് മണ്ണ്. ബ്രഹ്മചാരി, വാനപ്രസ്ഥൻ, യതി (സന്ന്യാസി) എന്നിവർക്കു ഈ അളവ് നാലിരട്ടിയാകുന്നു എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു।
Verse 15
श्रीफलैर् अंशुपट्टानां क्षौमाणाङ्गौरसर्षपैः शोधनाभ्युक्षणाद्वस्त्रे इति घ , ङ च शुद्धिः पर्युक्ष्य तोयेन मृगलोम्नां प्रकीर्तिता
അംശുപട്ട (പട്ടു) വസ്ത്രങ്ങൾ ശ്രീഫലം (തേങ്ങ) ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധമാകുന്നു; ക്ഷൗമ (അവിസെ/നാർ) വസ്ത്രങ്ങൾ ഗൗര-സർഷപം (വെളുത്ത കടുക്) ഉപയോഗിച്ച്—ശോധനം ചെയ്ത് പവിത്രജലം തളിച്ച്—ശുദ്ധമാകുന്നു. മൃഗലോമ (മാൻ രോമം) കൊണ്ടുള്ള വസ്തുക്കൾ വെള്ളം തളിച്ചാൽ ശുദ്ധമാകുമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു।
Verse 16
पुष्पाणाञ्च फलानाञ्च प्रोक्षणाज्जलतो ऽखिलं
പുഷ്പങ്ങളും ഫലങ്ങളും മുതലായ എല്ലാം ജലപ്രോക്ഷണത്താൽ (വെള്ളം തളിച്ച്) സമ്പൂർണ്ണമായി ശുദ്ധമാകുന്നു।
It specifies substance-by-substance purification methods (re-firing earthenware; acidulated water for copper; alkali for bronze/iron; washing for pearls; hot water for greasy items; planing for wood; sprinkling for compacted items; overflow for liquids) and gives numeric clay counts for post-excretion cleansing, including increased quantities for brahmacārins, vānaprasthas, and renunciants.
By codifying śauca as actionable discipline in both yajña and household life, it protects ritual efficacy and ethical order; external purification (materials, spaces, bodies) is presented as a prerequisite for eligibility in divine and ancestral rites and as a support for inner restraint and dharmic living.