Adhyaya 150

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे युद्धजयार्णवे अयुतलक्षकोटिहोमो नामोनपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः मन्वन्तराणि अग्निर् उवाच मन्वन्तराणि वक्ष्यामि आद्याः स्वायम्भुवो मनुः अग्नीध्राद्यास्तस्य सुता यमो नाम तदा सुराः

ഇങ്ങനെ അഗ്നേയ മഹാപുരാണത്തിലെ ‘യുദ്ധജയാർണവ’ വിഭാഗത്തിൽ ‘അയുത-ലക്ഷ-കോടിഹോമം’ എന്ന പേരുള്ള നൂറ്റി നാല്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു। ഇനി നൂറ്റി അമ്പതാം അധ്യായം ‘മന്വന്തരങ്ങൾ’ ആരംഭിക്കുന്നു। അഗ്നി പറഞ്ഞു—ഞാൻ മന്വന്തരങ്ങളെ വിവരിക്കും। ആദ്യം സ്വായംഭുവ മനു; അവന്റെ പുത്രന്മാർ അഗ്നീധ്ര മുതലായവർ, അന്നത്തെ ദേവന്മാരിൽ യമ എന്ന നാമം പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു।

Verse 2

और्वाद्याश् च सप्तर्षय इन्द्रश् चैव शतक्रतुः पारावताः सतुषिता देवाः स्वारोचिषे ऽन्तरे

സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തിൽ ഔർവ മുതലായ സപ്തർഷിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഇന്ദ്രൻ ശതക്രതു; ദേവഗണങ്ങൾ പാരാവതരും സതുഷിതരും ആയിരുന്നു.

Verse 3

विपश्चित्तत्र देवेन्द्र ऊर्जस्तम्भादयो द्विजाः चैत्रकिम्पुरुषाः पुत्रास्तृतीयश्चोत्तोतमो मनुः

ആ മന്വന്തരത്തിൽ വിപശ്ചിത്, ദേവേന്ദ്രൻ എന്നിവരുണ്ടായിരുന്നു; ഊർജസ്തംഭ മുതലായ ദ്വിജ ഋഷിമാരുണ്ടായിരുന്നു; പുത്രന്മാർ ചൈത്രരും കിംപുരുഷരും; മൂന്നാമത്തെ മനു ഉത്തോതമൻ.

Verse 4

सुशान्तिरिन्द्रो देवाश् च सुधामाद्या वशिष्ठजाः सप्तर्षयो ऽजाद्याः पुत्राश् चतुर्थस्तामसी मनुः

സുശാന്തി ഇന്ദ്രനായിരുന്നു; ദേവഗണങ്ങൾ സുധാമാ മുതലായവർ; സപ്തർഷിമാർ വശിഷ്ഠന്റെ പുത്രന്മാർ; പുത്രന്മാർ അജ മുതലായവർ; നാലാമൻ താമസീ മനു.

Verse 5

स्वरूपाद्याः सुरगणाः शिखिरिन्द्रः सुरेश्वरः ज्योतिर्धामादयो विप्रा नव ख्यातिमुखाः सुताः

സ്വരൂപ മുതലായ സുരഗണങ്ങൾ ഇങ്ങനെ പേരുപറയപ്പെടുന്നു; അവയിൽ ശിഖിരിന്ദ്രനും സുരേശ്വരനും ഉൾപ്പെടുന്നു; ജ്യോതിര്ധാമ മുതലായ വിപ്ര ഋഷിമാർ; ഖ്യാതി മുഖ്യനായ ഒമ്പത് പുത്രന്മാർ.

Verse 6

रैवते वितथश्चेन्द्रो अमिताभास् तथा सुराः हिरण्यरोमाद्या मुनयो बलबन्धादयः सुताः

റൈവത മന്വന്തരത്തിൽ വിതഥ (പ്രജാപതി)യും ഇന്ദ്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു; ദേവഗണങ്ങൾ അമിതാഭാസർ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു; മുനിമാർ ഹിരണ്യരോമ മുതലായവർ; പുത്രന്മാർ ബലബന്ധ മുതലായവർ.

Verse 7

मनोजवश्चाक्षुषे ऽथ इन्द्रः स्वात्यादयः सुराः सुमेधाद्या महर्षयः पुरुप्रभृतयः सुताः

ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിൽ മനോജവൻ ഇന്ദ്രനായിരുന്നു; സ്വാതി മുതലായവർ ദേവഗണമായിരുന്നു; സുമേധാ മുതലായവർ മഹർഷിമാരായിരുന്നു; പുരു മുതലായവർ പുത്രന്മാർ (പ്രജ) ആയിരുന്നു.

Verse 8

विवस्वतः सुतो विप्रः श्राद्धदेवो मनुस्ततः आदित्यवसुरुद्राद्या देवा इन्द्रः पुरन्दरः

ഹേ വിപ്രാ! വിവസ്വാന്റെ പുത്രൻ ശ്രാദ്ധദേവ മനുവായിരുന്നു. അവനിൽ നിന്ന് ആദിത്യർ, വസുക്കൾ, രുദ്രർ മുതലായ ദേവഗണങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു; അവരിൽ പുരന്ദരനായ ഇന്ദ്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 9

वशिष्ठः काश्यपो ऽथात्रिर्जमदग्निः सगोतमः विश्वामित्रभरद्वाजौ मुनयः सप्त साम्प्रतं

വശിഷ്ഠൻ, കാശ്യപൻ, തുടർന്ന് അത്രി, ജമദഗ്നി, കൂടാതെ ഗൗതമൻ; വിശ്വാമിത്രനും ഭരദ്വാജനും—ഇവരാണ് ഇപ്പോഴത്തെ സപ്തമുനികൾ.

Verse 10

इक्ष्वाकुप्रमुखाः पुत्रा अंशेन हरिराभवत् स्वायम्भुवे मानसो ऽभूदजितस्तदनन्तरे

ഇക്ഷ്വാകു മുതലായ പുത്രന്മാർ ഹരിയുടെ അംശത്താൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ ‘മാനസ’ അവതാരം ഉദിച്ചു; അതിന് ശേഷം ‘അജിത’ അവതാരം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 11

सत्यो हरिर्देवदरो वैकुण्ठो वामनः क्रमात् छायाजः सूर्यपुत्रस्तु भविता चाष्टमो मनुः

ക്രമമായി (അവൻ) സത്യ, ഹരി, ദേവദാര, വൈകുണ്ഠ, വാമനൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ഛായാജൻ—സൂര്യപുത്രൻ—അവൻ തന്നെയാണ് എട്ടാമത്തെ മനുവായി ഭവിക്കുന്നത്.

Verse 12

पूर्वस्य च सवर्णो ऽसौ सावर्णिर्भविताष्टमः सुतपाद्या देवगणा दीप्तिमद्द्रौणिकादयः

മുൻ മനുവിനോടു സമവംശീയനായ അവൻ ‘സാവർണി’ എന്ന പേരിൽ അഷ്ടമ മനുവാകും. ദേവഗണങ്ങൾ സുതപാ മുതലായവർ; ദീപ്തിമത്, ദ്രൗണിക മുതലായവർ (അവരിൽ പ്രമുഖർ) ആയിരിക്കും.

Verse 13

मुनयो बलिरिन्द्रश् च विरजप्रमुखाः सुताः नवमो दक्षसावर्णिः पाराद्याश् च तदा सुराः

മുനിമാർ, ബലി, ഇന്ദ്രൻ, കൂടാതെ വിരജപ്രമുഖ പുത്രന്മാർ (ആ കാലത്ത്) ഉണ്ടായിരിക്കും. അപ്പോൾ ഒൻപതാം മനു ‘ദക്ഷ-സാവർണി’; ദേവന്മാർ പാര മുതലായവരായിരിക്കും.

Verse 14

इन्द्रश् चैवाद्भुतस्तेषां सवनाद्या द्विजोत्तमाः धृतकेत्वादयः पुत्रा ब्रह्मसावर्णिरित्यतः

അവരിൽ ഇന്ദ്രൻ തീർച്ചയായും ‘അദ്ഭുത’ എന്നായിരിക്കും. ദ്വിജോത്തമ ഋഷിമാർ സവന മുതലായവർ; പുത്രന്മാർ ധൃതകേതു മുതലായവർ. ഇതിന് ശേഷം ‘ബ്രഹ്മ-സാവർണി’യുടെ വിവരണം തുടരുന്നു.

Verse 15

सुखादयो देवगणास्तेषां शान्तिः शतक्रतुः हिरण्यरोमाद्या ऋषय इति ञ तथा सुरा इति छ हविष्याद्याश् च मुनयः सुक्षेत्राद्याश् च तत्सुताः

ദേവഗണങ്ങൾ ‘സുഖ’ മുതലായ പേരുകളാൽ അറിയപ്പെടും; അവരിൽ ‘ശാന്തി’യും ‘ശതക്രതു’ (ഇന്ദ്രൻ) എന്നും പരാമർശിക്കുന്നു. ഋഷിമാർ ഹിരണ്യരോമ മുതലായവർ; അതുപോലെ ‘സുരാ’ മുതലായ ദേവഗണങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കും. മുനിമാർ ഹവിഷ്യ മുതലായവർ; അവരുടെ പുത്രന്മാർ സുക്ഷേത്ര മുതലായവർ.

Verse 16

धर्मसावर्णिकश्चाथ विहङ्गाद्यास्तदा सुराः गणेशश्चेन्द्रो नश् चराद्या मुनयः पुत्रकामयोः

അപ്പോൾ മനു ‘ധർമ്മ-സാവർണിക’ ആയിരിക്കും. ദേവന്മാർ വിഹംഗ മുതലായവർ; ഗണേശനെയും പരാമർശിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ ‘നശ്’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടും; പുത്രകാമ്യ കർമങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മുനിമാർ ‘ചര’ മുതലായവർ ആയിരിക്കും.

Verse 17

सर्वत्रगाद्या रुद्राख्यः सावर्णिभविता मनुः ऋतधामा सुरेन्द्रश् च हरिताद्याश् च देवताः

സർവത്രഗാ മുതലായ ദേവതകൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു; രുദ്രാഖ്യൻ ഇന്ദ്രൻ; സാവർണി മനുവായിരിക്കും; ഋതധാമൻ ദേവാധിപതി (സുരേന്ദ്രൻ) എന്നു പേരുകേട്ടവൻ; ഹരിത മുതലായ ദേവഗണങ്ങളും പ്രഖ്യാപിതം।

Verse 18

तपस्याद्याः सप्तर्षयः सुता वैदेववन्मुखाः मनुस्त्रयोदशो रौच्यः सूत्रामाणादयः सुराः

റൗച്യ എന്ന പതിമൂന്നാം മന്വന്തരത്തിൽ തപസ്യാ മുതലായ സപ്തർഷികൾ ഉണ്ടാകും; പുത്രന്മാരിൽ വൈദേവവത് മുഖ്യൻ; ദേവഗണത്തിൽ സൂത്രാമാണ മുതലായവർ അഗ്രഗണ്യർ।

Verse 19

इन्द्रो दिवस्पतिस्तेषां दानवादिविमर्दनः निर्मोहाद्याः सप्तर्षयश्चित्रसेनादयः सुताः

അവരിൽ ദിവസ്പതി ഇന്ദ്രൻ—ദാനവാദികളെ മർദിക്കുന്നവൻ—പ്രധാനനായിരുന്നു. നിർമ്മോഹ മുതലായവർ സപ്തർഷികൾ; ചിത്രസേന മുതലായവർ അവരുടെ പുത്രന്മാർ.

Verse 20

मनुश् चतुर्दशो भौत्यः शुचिरिन्द्रो भविष्यति चाक्षुषाद्याः सुरगणा अग्निबाह्णादयो द्विजाः

പതിനാലാമത്തെ മനു ഭൗത്യൻ; ശുചി ഇന്ദ്രനാകും. ദേവഗണങ്ങൾ ചാക്ഷുഷ മുതലായവർ; ദ്വിജ ഋഷികൾ അഗ്നിബാഹു മുതലായവർ.

Verse 21

चतुर्दशस्य भौत्यस्य पुत्रा ऊरुमुखा मनोः प्रयर्तयन्ति देवांश् च भुवि सप्तर्षयो दिवः

പതിനാലാം ഭൗത്യ മന്വന്തരത്തിൽ മനുവിന്റെ ഊരുമുഖ മുതലായ പുത്രന്മാർ ഭൂമിയിൽ ദേവകാര്യങ്ങളെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ സപ്തർഷികൾ വസിക്കുന്നു, ദിവിയിൽ ദേവഗണങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

Verse 22

देवा यज्ञभुजस्ते तु भूः पुत्रैः परिपाल्यते ब्रह्मणो दिवसे ब्रह्मन्मनवस्तु चतुर्दश

ദേവന്മാർ യജ്ഞഭോക്താക്കളാണ്; അവരുടെ പുത്രന്മാർ ഭൂമിയെ പരിപാലിക്കുന്നു. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിനത്തിൽ സത്യമായി പതിനാലു മനുക്കൾ ഉണ്ടാകുന്നു.

Verse 23

मन्वाद्याश् च हरिर्वेदं द्वापरान्ते विभेद सः आद्यो वेदश् चतुष्पादः शतसाहस्रसम्मितः

മനു മുതലായ ആദി ഋഷികളോടൊപ്പം ഹരി (വിഷ്ണു) ദ്വാപരയുഗാന്തത്തിൽ വേദത്തെ വിഭജിച്ചു. ആദിവേദം ചതുഷ്പാദവും ലക്ഷമന്ത്രപരിമിതവുമായിരുന്നു.

Verse 24

एकश्चासीद् यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत् आध्वर्यवं यजुर्भिस्तु ऋग्भिर्होत्रं तथा मुनिः

യജുര്‍വേദം ആദ്യം ഒന്നേയായിരുന്നു; പിന്നെ മുനി അതിനെ നാലായി ക്രമപ്പെടുത്തി. യജുസ് മന്ത്രങ്ങളാൽ അധ്വര്യുവിന്റെ കർമ്മവും, ഋഗ് ഋചകളാൽ ഹോതൃയുടെ കർമ്മവും നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 25

औद्गात्रं सामभिओश् चक्रे ब्रह्मत्वञ्चाप्यथर्वभिः प्रथमं व्यासशिष्यस्तु पैलो ह्य् ऋग्वेदपारगः

അവൻ സാമമന്ത്രങ്ങളാൽ ഔദ്ഗാത്ര (ഉദ്ഗാതൃ) കർമ്മം നിശ്ചയിക്കുകയും, അഥർവമന്ത്രങ്ങളാൽ ബ്രഹ്മത്വം (ബ്രഹ്മാ-പുരോഹിത) സ്ഥാനവും നിയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. വ്യാസശിഷ്യന്മാരിൽ ആദ്യൻ പൈലൻ; അവൻ ഋഗ്വേദത്തിൽ പാരംഗതൻ ആയിരുന്നു.

Verse 26

इन्द्रः प्रमतये प्रादाद्वास्कलाय च संहितां बौध्यादिभ्यो ददौ सोपि चतुर्धा निजसंहितां

ഇന്ദ്രൻ പ്രമതിക്കും വാസ്കലനും സംഹിത നൽകി. വാസ്കലൻ തന്റെ സംഹിതയെ നാലായി വിഭജിച്ച് ബൗധ്യ മുതലായവർക്കു കൈമാറി.

Verse 27

यजुर्वेदतरोः शाखाः सप्तविंशन्महामतिः वैशम्पायननामासौ व्यासशिष्यश् चकार वै

വ്യാസന്റെ ശിഷ്യനായ മഹാത്മാവ് വൈശമ്പായനൻ യജുര്‍വേദവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇരുപത്തേഴു ശാഖകൾ നിശ്ചയമായി സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 28

काण्वा वाजसनेयाद्या याज्ञवल्क्यादिभिः स्मृताः सामवेदतरोः शाखा व्यासशिष्यः सजैमिनिः

കാണ്വ, വാജസനേയി മുതലായ ശാഖകൾ യാജ്ഞവൽക്യാദികളാൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. സാമവേദവൃക്ഷത്തിന്റെ ശാഖയായി വ്യാസശിഷ്യൻ ജൈമിനി അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 29

सुमन्तुश् च सुकर्मा च एकैकां संहितां ततः गृह्णते च सुकर्माख्यः सहस्रं संहितां गुरुः

അതിനുശേഷം സുമന്തുവും സുകർമയും ഓരോ സംഹിത വീതം സ്വീകരിച്ചു; ‘സുകർമ’ എന്നവൻ തന്റെ ഗുരുവിൽ നിന്ന് ആയിരം സംഹിതകൾ പ്രാപിച്ചു।

Verse 30

सुमन्तुश्चाथर्वतरुं व्यासशिष्यो विभेद तं शिष्यानध्यापयामास पैप्यलादान् सहस्रशः

വ്യാസശിഷ്യനായ സുമന്തു അഥർവ്വവേദപരമ്പരയെ ശാഖകളായി വിഭജിച്ചു; പൈപ്യല മുതലായ ശിഷ്യന്മാരെ ആയിരക്കണക്കിന് പരമ്പരകളിൽ അത് അധ്യയനം ചെയ്യിച്ചു।

Verse 31

पुराणसंहितां चक्रे सुतो व्यासप्रसादतः

വ്യാസന്റെ പ്രസാദത്താൽ സൂതൻ പുരാണങ്ങളുടെ സംഹിത—അഥവാ സമാഹാരഗ്രന്ഥം—രചിച്ചു।