Adhyaya 281

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे रसादिलक्षणं नामाशीत्यधिकद्विसततमो ऽध्यायः अथैकाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः वृक्षायुर्वेदः धन्वन्तरिर् उवाच वृक्षायुर्वेदमाख्यास्ये प्लक्षश्चोत्तरतः शुभः प्राग्वटो याम्यतस्त्वाम्र आप्ये ऽश्वत्थः कर्मेण तु

ഇങ്ങനെ ശ്രീ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘രസാദി-ലക്ഷണം’ എന്ന 280-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി 281-ാം അധ്യായമായ ‘വൃക്ഷായുര്‍വേദം’ ആരംഭിക്കുന്നു. ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു—ഞാന്‍ വൃക്ഷായുര്‍വേദം വിശദീകരിക്കും. ശുഭമായ പ്ലക്ഷം വടക്കായി, വടവൃക്ഷം കിഴക്കായി, മാവ് തെക്കായി, അശ്വത്ഥം പടിഞ്ഞാറ് (ജലദിശ) ആയി വിധിപൂര്‍വം സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 2

दक्षिणां दिशमुत्पन्नाः समीपे कण्टकद्रुमाः उद्यानं गृहवासे स्यात् तिलान् वाप्यथ पुष्पितान्

തെക്കുദിശയിൽ സമീപത്ത് മുള്ളുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ വളർന്നാൽ ആ ഗൃഹവാസത്തിന് വിഘ്നം/അമംഗലം ഉണ്ടാകും; അതിനാൽ അവിടെ എള്ളോ അല്ലെങ്കിൽ പുഷ്പിക്കുന്ന ചെടികളോ നട്ടുതീർക്കണം।

Verse 3

गृह्णीयाद्रोपयेद्वृक्षान् द्विजञ्चन्द्रं प्रपूज्य च ध्रुवाणि पञ्च वायव्यं हस्तं प्राजेशवैष्णवं

തൈകൾ എടുത്ത് വിധിപൂർവം വൃക്ഷങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കണം; ബ്രാഹ്മണനെയും ചന്ദ്രനെയും യഥാവിധി പൂജിച്ച ശേഷം, അഞ്ചു ധ്രുവങ്ങൾ (സ്ഥിരബിന്ദു/നക്ഷത്രങ്ങൾ), വായവ്യ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) ദിശ, ഹസ്ത നക്ഷത്രം, കൂടാതെ പ്രാജേശ-വൈഷ്ണവ ദൈവതത്ത്വങ്ങളെയും പൂജിക്കണം।

Verse 4

नक्षत्राणि तथा मूलं शस्यन्ते द्रुमरोपणे प्रवेशयेन्नदीवाहान् पुष्करिण्यान्तु कारयेत्

വൃക്ഷാരോപണത്തിൽ (യോഗ്യമായ) നക്ഷത്രങ്ങളും മൂലം (വേര്/നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്ന ഭാഗം) എന്നിവയും പരിഗണിക്കുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്. സ്ഥലത്തേക്ക് നദിവാഹങ്ങൾ വഴിമാറ്റി പ്രവേശിപ്പിക്കണം; കൂടാതെ ഒരു പുഷ്കരിണി (താമരക്കുളം/ജലാശയം) നിർമ്മിക്കണം।

Verse 5

गृहवामे इति ञ पुष्करिण्यान्त्विति पाठो न सम्यक् प्रतिभाति हस्ता मघा तथा मैत्रमाद्यं पुष्यं सवासवं जलाशयसमारम्भे वारुणञ्चोत्तरात्रयम्

‘ഗൃഹവാമേ…’ എന്ന പാഠം അസ്പഷ്ടമാണ്; ‘പുഷ്കരിണ്യാന്ത്വ…’ എന്ന വ്യത്യസ്ത പാഠവും ശരിയായി തോന്നുന്നില്ല. ജലാശയ നിർമ്മാണാരംഭത്തിന് ഹസ്ത, മഘാ, മൈത്ര (അനുരാധ), ഉത്തരങ്ങളിൽ ആദ്യത്തെത് (ഉത്തരഫാൽഗുനി), പുഷ്യ, വാസവ (ശ്രവണ) എന്നിവ ശുഭം; കൂടാതെ വാരുണ (ശതഭിഷജ്)യും ശേഷിക്കുന്ന മൂന്ന് ‘ഉത്തര’ നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രാഹ്യമാണ്।

Verse 6

संपूज्य वरुणं विष्णुं पर्जन्यं तत् समाचरेत् अरिष्टाशोकपुन्नागशिरीषाः सप्रियङ्गवः

വരുണൻ, വിഷ്ണു, പർജന്യൻ എന്നിവരെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച ശേഷം ആ കർമ്മം ആചരിക്കണം. അരിഷ്ട, അശോക, പുന്നാഗ, ശിരീഷ്, പ്രിയംഗു തുടങ്ങിയ മംഗളകരമായ സസ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കണം.

Verse 7

अशोकः कदली जम्बुस् तथा वकुलदाडिमाः सायं प्रातस्तु घर्मर्तौ शीतकाले दिनान्तरे

അശോകം, കദളി (വാഴ), ജംബു, കൂടാതെ വകുലവും ദാടിമവും—ഉഷ്ണകാലത്ത് ഇവ സായാഹ്നവും പ്രഭാതവും സ്വീകരിക്കണം; ശീതകാലത്ത് ദിവസാന്ത്യത്തിൽ (കൂടുതൽ വൈകി) സ്വീകരിക്കണം.

Verse 8

वर्षारत्रौ भुवः शोषे सेक्तव्या रोपिता द्रुमाः उत्तमं विंशतिर्हस्ता मध्यमं षोडशान्तरम्

മഴക്കാലത്തും ഭൂമി വരണ്ടുപോകുമ്പോഴും നട്ട വൃക്ഷങ്ങൾക്ക് ജലം നൽകണം. ഉത്തമ അകലം ഇരുപത് ഹസ്തം; മധ്യമ അകലം പതിനാറ് ഹസ്തം.

Verse 9

स्थानात् स्थानान्तरं कार्यं वृक्षाणां द्वादशावरं विफलाः स्युर्घना वृक्षाः शस्त्रेणादौ हि शोधनम्

വൃക്ഷങ്ങളെ ഒരു സ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് മാറ്റി നട്ടൽ (പ്രത്യാരോപണം) പന്ത്രണ്ട് (നിർദ്ദിഷ്ട) കാല/അളവിനെ കവിയാതെ നടത്തണം. അതിയായി കട്ടിയായി വളർന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ പലപ്പോഴും ഫലരഹിതമാകും; അതിനാൽ ആദ്യം തന്നെ ആയുധം/ഉപകരണം കൊണ്ട് ശോധനം—അഥവാ കൊമ്പുകൾ വെട്ടി ചുരുക്കൽ—ചെയ്യണം.

Verse 10

विडङ्गघृतपङ्काक्तान् सेचयेच्छीतवारिणा फलनाशे कुलथैश् च मासैर् मुद्गैर् यवैस्तिलैः

ഫലനാശം സംഭവിക്കുമ്പോൾ വിദംഗം നെയ്യുമായി കലർത്തി ലേപം (പേസ്റ്റ്) ആക്കി വൃക്ഷത്തിൽ/ചെടിയിൽ പുരട്ടി, തുടർന്ന് തണുത്ത വെള്ളംകൊണ്ട് ജലസേചനം ചെയ്യണം; കൂടാതെ കുലഥ, മാഷ, മുദ്ഗ, യവം, എള്ള് എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചും ചികിത്സ നടത്തണം.

Verse 11

घृतशीतपयःसेकः फलपुष्पाय सर्वदा आविकाजशकृच्चूर्णम् यवचूर्णं तिलानि च

ഫലവും പുഷ്പവും എല്ലായ്പ്പോഴും വർധിക്കാനായി നെയ്യ് കലർത്തിയ തണുത്ത പാലാൽ ജലസേചനം ചെയ്യണം; കൂടാതെ ആട്/ചെമ്മരിയാടിന്റെ ചാണകപ്പൊടി, യവപ്പൊടി, എള്ളും ചേർക്കണം।

Verse 12

गोमांसमुदकञ्चैव सप्तरात्रं निधापयेत् उत्सेकः सर्ववृक्षाणां फलपुष्पादिवृद्धिदः

ഗോമാംസവും വെള്ളവും ഏഴ് രാത്രികൾ സൂക്ഷിക്കണം; അതുകൊണ്ട് ജലസേചനം ചെയ്താൽ എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങളിലും ഫലം, പുഷ്പം മുതലായവ വർധിക്കും।

Verse 13

मत्स्याम्भसा तु सेकेन वृद्धिर्भवति शाखिनः विडङ्गतण्डुलोपेतं मत्स्यं मांसं हि दोहदं सर्वेषामविशेषेण वृक्षाणां रोगमर्दनम्

മത്സ്യജലത്തിൽ ജലസേചനം ചെയ്താൽ വൃക്ഷങ്ങളുടെ വളർച്ച ഉണ്ടാകും. വിഡംഗവും അരിമണികളും ചേർത്ത മത്സ്യവും മാംസവും ഉള്ള ‘ദോഹദ’ പോഷകപ്രയോഗം; ഇത് എല്ലാ വൃക്ഷരോഗങ്ങളും ശമിപ്പിക്കുന്നു।