Adhyaya 10

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये रामायणे सुन्दरकाण्डवर्णनं नाम नवमो ऽध्यायः अथ दशमो ऽध्यायः श्रीरामावतारवर्णनं नाराद उवाच रामोक्तश्चाङ्गदो गत्वा रावणं प्राह जानकी दीयतां राघवायाशु अन्यथा त्वं मरिष्यसि

ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണമായ അഗ്നിപുരാണത്തിലെ രാമായണപ്രസംഗത്തിൽ “സുന്ദരകാണ്ഡവർണനം” എന്ന ഒൻപതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി പത്താം അധ്യായം “ശ്രീരാമാവതാരവർണനം” ആരംഭിക്കുന്നു. നാരദൻ പറഞ്ഞു—രാമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അങ്കദൻ ചെന്നു രാവണനോട് പറഞ്ഞു: “ജാനകിയെ ഉടൻ രാഘവനു നൽകുക; അല്ലെങ്കിൽ നീ മരിക്കും.”

Verse 2

रावणो हन्तुमुद्युक्तः सङ्ग्रामोद्धतराक्षसः रामायाह दशग्रीवो युद्धमेकं तु मन्यते

യുദ്ധോന്മത്തനായി വധത്തിനുദ്യുക്തനായ രാക്ഷസൻ രാവണൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു—ദശഗ്രീവൻ ഈ ഏറ്റുമുട്ടലിനെ ഒരൊറ്റ നിർണായക യുദ്ധമായി കരുതുന്നു।

Verse 3

रामो युद्धाय तच् छ्रुत्वा लङ्कां सकपिराययौ वानरो हनूमान् मैन्दो द्विविदो जाम्बवान्नलः

അത് കേട്ട രാമൻ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു കപി-സേനകളോടുകൂടെ ലങ്കയിലേക്കു നീങ്ങി—ഹനൂമാൻ, മൈന്ദ, ദ്വിവിദ, ജാംബവാൻ, നലൻ।

Verse 4

नीलस्तारोङ्गदो धूम्रः सुषेणः केशरी गयः पनसो विनतो रम्भः शरभः क्रथनो बली

നീലൻ, താര, അങ്കദൻ, ധൂമ്രൻ, സുഷേണൻ, കേശരി, ഗയ, പനസ, വിനത, രംഭ, ശരഭ, ക്രഥന, ബലി—ഇവ (പവിത്ര/രക്ഷക) നാമങ്ങളാണ്।

Verse 5

गवाक्षो दधिवक्त्रश् च गवयो गन्धमादनः एते चान्ये च सुग्रीव एतैर् युक्तो ह्य् असङ्ख्यकैः

ഗവാക്ഷൻ, ദധിവക്ത്രൻ, ഗവയൻ, ഗന്ധമാദനൻ—ഇവരും മറ്റുള്ളവരും, ഹേ സുഗ്രീവ, അസംഖ്യ (വാനരയോദ്ധാക്കളോടൊപ്പം) ചേർന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 6

रक्षसां वानराणाञ्च युद्धं सङ्कुलमाबभौ राक्षसा वानरान् जघ्नुः शरशक्तिगदादिभिः

രാക്ഷസന്മാരുടെയും വാനരന്മാരുടെയും യുദ്ധം അത്യന്തം സങ്കുലവും കലുഷിതവുമായിത്തീർന്നു. രാക്ഷസർ അമ്പുകൾ, ശക്തി, ഗദ മുതലായ ആയുധങ്ങളാൽ വാനരരെ വീഴ്ത്തി.

Verse 7

वानरा राक्षसाञ् जघ्नुर् नखदन्तशिलादिभिः हस्त्यश्वरथपादातं राक्षसानां बलं हतं

വാനരർ നഖം, പല്ല്, ശില മുതലായവകൊണ്ട് രാക്ഷസരെ വധിച്ചു; ആന, കുതിര, രഥം, പാദാതി ഉൾപ്പെടെ രാക്ഷസസേന നശിച്ചു।

Verse 8

हनूमान् गिरिशृङ्गेण धूम्राक्षमबधीद्रिपुम् अकम्पनं प्रहस्तञ्च युध्यन्तं नील आबधीत्

ഹനൂമാൻ പർവ്വതശിഖരംകൊണ്ട് ശത്രു ധൂമ്രാക്ഷനെ വധിച്ചു; യുദ്ധത്തിലിരുന്ന അകമ്പനനെയും പ്രഹസ്തനെയും നീലൻ വീഴ്ത്തി।

Verse 9

इन्द्रजिच्च्छरबन्धाच्च विमुक्तौ रामलक्ष्मणौ तार्क्षसन्दर्शनाद्वाणैर् जघ्नतू राक्षसं बलम्

ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ ശരബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തരായ രാമലക്ഷ്മണർ, താർക്ഷ്യൻ (ഗരുഡൻ) ദർശനപ്രഭാവം ചേർന്ന അമ്പുകളാൽ രാക്ഷസസേനയെ സംഹരിച്ചു।

Verse 10

रामः शरैर् जर्जरितं रावणञ्चाकरोद्रणे रावनः कुम्भकर्णञ्च बोधयामास दुःखितः

യുദ്ധത്തിൽ രാമൻ അമ്പുകളാൽ രാവണനെ ജർജ്ജരിതനാക്കി; ദുഃഖിതനായ രാവണൻ കുംഭകർണനെയും ഉണർത്തി।

Verse 11

कुम्भकर्णः प्रबुद्धो ऽथ पीत्वा घटसहस्रकम् मद्यस्य महिषादीनां भक्षयित्वाह रावणम्

അപ്പോൾ ഉണർന്ന കുംഭകർണൻ മദ്യത്തിന്റെ ആയിരം കുടങ്ങൾ കുടിച്ചു; മഹിഷം മുതലായ മൃഗങ്ങളെ ഭക്ഷിച്ച് രാവണനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 12

सीताया हरणं पापं कृतन्त्वं हि गुरुर्यतः अतो गच्छामि युद्धाय रामं हन्मि सवानरम्

സീതയെ അപഹരിക്കൽ പാപമാണ്; കൃതാന്തൻ (യമൻ) സത്യത്തിൽ കഠിനഗുരുവാണ്. അതിനാൽ ഞാൻ യുദ്ധത്തിനായി പോകുന്നു—വാനരന്മാരോടുകൂടെ രാമനെ വധിക്കും.

Verse 13

इत्युक्त्वा वानरान् सर्वान् कुम्भकर्णो ममर्द ह गृहीतस्तेन सुग्रीवः कर्णनासं चकर्त सः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് കുംഭകർണ്ണൻ എല്ലാ വാനരന്മാരെയും ചതച്ചു. അവൻ പിടികൂടിയപ്പോൾ സുഗ്രീവൻ അവന്റെ ചെവിയും മൂക്കും മുറിച്ചു.

Verse 14

कर्णनासाविहीनो ऽसौ भक्षयामास वानरान् रामो ऽथ कुम्भकर्णस्य बाहू चिच्छेद शायकैः

ചെവിയും മൂക്കും നഷ്ടപ്പെട്ട അവൻ (കുംഭകർണ്ണൻ) വാനരന്മാരെ ഭക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ രാമൻ അമ്പുകളാൽ കുംഭകർണ്ണന്റെ ഭുജങ്ങൾ മുറിച്ചു.

Verse 15

ततः पादौ ततश्छित्वा शिरो भूमौ व्यपातयत् अथ कुम्भो निकुम्भश् च मकराक्षश् च राक्षसः

പിന്നീട് അവന്റെ പാദങ്ങൾ മുറിച്ച് തല ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തി. തുടർന്ന് കുംഭൻ, നികുംഭൻ, മകരാക്ഷൻ എന്നീ രാക്ഷസരും മുന്നോട്ട് വന്നു.

Verse 16

महोदरो महापार्श्वो मत्त उन्मत्तराक्षसः प्रघसो भासकर्णश् च विरूपाक्षश् च संयुगे

ആ യുദ്ധത്തിൽ മഹോദരൻ, മഹാപാർശ്വൻ, മത്തൻ, ഉന്മത്തരാക്ഷസൻ, പ്രഘസൻ, ഭാസകർണ്ണൻ, വിരൂപാക്ഷൻ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 17

देवान्तको नरान्तश् च त्रिशिराश्चातिकायकः रामेण लक्ष्मणेनैते वानरैः सविभीषणैः

ദേവാന്തകൻ, നരാന്തകൻ, ത്രിശിരസ്, അതികായൻ—ഈ മഹാബലരായ രാക്ഷസന്മാരെ രാമനും ലക്ഷ്മണനും വാനരസേനയോടും വിഭീഷണനോടും കൂടി വധിച്ചു।

Verse 18

युध्यमानास्तया ह्य् अन्ये राक्षसा भुवि पातिताः इन्द्रजिन्मायया युध्यन् रामादीन् सम्बबन्ध ह

അവളോടു യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിനിടെ മറ്റു രാക്ഷസന്മാരും ഭൂമിയിൽ വീണു; ഇന്ദ്രജിത് മായാശക്തിയാൽ യുദ്ധം ചെയ്ത് രാമാദികളെ ബന്ധിച്ചു।

Verse 19

वरदत्तैर् नागबाणैः ओषध्या तौ विशल्यकौ विशल्ययाब्रणौ कृत्वा मारुत्यानीतपर्वते

വരദത്തമായ നാഗബാണങ്ങളാൽ പീഡിതരായ ആ ഇരുവരിൽ നിന്നു ഔഷധിയുടെ പ്രഭാവത്തോടെ ബാണങ്ങൾ നീക്കി അവരെ ശല്യരഹിതരാക്കി; ‘വിശല്യാ’ ഔഷധിയാൽ വ്രണങ്ങളും ശമിപ്പിച്ചു—മാരുതി കൊണ്ടുവന്ന പർവതത്തിൽ।

Verse 20

हनूमान् धारयामास तत्रागं यत्र संस्थितः निकुम्भिलायां होमादि कुर्वन्तं तं हि लक्ष्मणः

ഹനുമാൻ അവൻ നിലകൊണ്ടിരുന്ന അതേ സ്ഥലത്ത് തന്നെ അവനെ തടഞ്ഞുനിർത്തി; നികുംഭിലയിൽ ഹോമാദി കർമങ്ങൾ ചെയ്യുകയായിരുന്ന ആ ശത്രുവിനെ ലക്ഷ്മണൻ നിരോധിച്ചു।

Verse 21

शरैर् इन्द्रजितं वीरं युद्धे तं तु व्यशातयत् रावणः शोकसन्तप्तः सीतां हन्तुं समुद्यतः

യുദ്ധത്തിൽ അവൻ അമ്പുകളാൽ വീരനായ ഇന്ദ്രജിത്തിനെ വധിച്ചു; തുടർന്ന് ദുഃഖത്തിൽ ദഗ്ധനായ രാവണൻ സീതയെ കൊല്ലാൻ ഉത്സുകനായി എഴുന്നേറ്റു।

Verse 22

अविन्ध्यवारितो राजा रथस्थः सबलो ययौ इन्द्रोक्तो मातली रामं रथस्थं प्रचकार तम्

തടസ്സമില്ലാതെ രാജാവ് സൈന്യസഹിതം രഥസ്ഥനായി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. പിന്നെ ഇന്ദ്രാജ്ഞപ്രകാരം മാതലി രാമനെ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി രഥിയായി സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 23

रामरावणयोर्युद्धं रामरावणयोरिव रावणो वानरान् हन्ति मारुत्याद्याश् च रावणम्

രാമ-രാവണയുദ്ധം രാമരാവണരുടെ പ്രസിദ്ധ സമരത്തെപ്പോലെ അത്യന്തം ഭീകരമായിരുന്നു. രാവണൻ വാനരന്മാരെ വധിച്ചു; മറുപടിയായി മാരുതി (ഹനുമാൻ) മുതലായവർ രാവണനെ പ്രഹരിച്ചു.

Verse 24

रामः शस्त्रैस्तमस्त्रैश् च ववर्ध जलदो यथा तस्य ध्वजं स चिच्छेद रथमश्वांश् च सारथिम्

രാമൻ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങളോടെ മഴമേഘംപോലെ ഉന്മേഷത്തോടെ മുന്നേറി. അവൻ ശത്രുവിന്റെ ധ്വജം വെട്ടി, രഥവും കുതിരകളും സാരഥിയും കൂടി നശിപ്പിച്ചു.

Verse 25

धनुर्बाहूञ्छिरांस्येव उत्तिष्ठन्ति शिरांसि हि पैतामहेन हृदयं भित्वा रामेण रावणः

വെട്ടപ്പെട്ട തലകൾ ധനുര്ഭുജങ്ങളെന്നപോലെ വീണ്ടും ഉയർന്നു വരുമായിരുന്നു. എന്നാൽ രാമൻ പൈതാമഹ അസ്ത്രംകൊണ്ട് അവന്റെ ഹൃദയം ഭേദിച്ചപ്പോൾ രാവണൻ ഒടുവിൽ വീണു.

Verse 26

भूतले पातितः सर्वै राक्षसै रुरुदुः स्त्रियः आश्वास्य तञ्च संस्कृत्य रामाज्ञप्तो विभीषणः

അവൻ ഭൂതലത്തിൽ വീണപ്പോൾ, എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരും ചുറ്റിനിന്ന സ്ത്രീകൾ കരഞ്ഞു. തുടർന്ന് രാമാജ്ഞപ്രകാരം വിഭീഷണൻ അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് അവനു വിധിപൂർവ്വം അന്ത്യേഷ്ടി-സംസ്കാരം നടത്തി.

Verse 27

हनूमतानयद्रामः सीतां शुद्धां गृहीतवान् रामो वह्नौ प्रविष्टान्तां शुद्धामिन्द्रादिभिः स्तुतः

ഹനുമാൻ കൊണ്ടുവന്ന ശുദ്ധയായ സീതയെ രാമൻ സ്വീകരിച്ചു. അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ച് ശുദ്ധയായി പുറത്തുവന്ന സീതയെ ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ച രാമൻ അംഗീകരിച്ചു.

Verse 28

ब्रह्मणा दशरथेन त्वं विष्णू राक्षसमर्दनः इन्द्रोर्चितो ऽमृतवृष्ट्या जीवयामास वानरान्

നീ വിഷ്ണുവാണ്, രാക്ഷസമർദകൻ; ബ്രഹ്മാവും ദശരഥനും നിന്നെ സ്തുതിച്ചു. ഇന്ദ്രനും നിന്നെ അർച്ചിച്ച് അമൃതവൃഷ്ടിയാൽ വാനരന്മാരെ ജീവിപ്പിച്ചു.

Verse 29

नागपशैर् इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सुहृन्निवारित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रामेण पूजिता जग्मुर् युद्धं दृष्ट्वा दिवञ्च ते रामो विभीषणायादाल् लङ्कामभ्यर्च्य वानरान्

രാമൻ പൂജിച്ചതിനാൽ അവർ പുറപ്പെട്ടു; യുദ്ധം കണ്ട ശേഷം അവർയും സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. തുടർന്ന് രാമൻ ലങ്കയെ വിധിപൂർവ്വം അഭ്യർചിച്ച് വാനരന്മാരെ വിഭീഷണനു ഏല്പിച്ചു.

Verse 30

ससीतः पुष्पके स्थित्वा गतमार्गेण वै गतः दर्शयन् वनदुर्गाणि सीतायै हृष्टमानसः

സീതയോടൊപ്പം പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ ഇരുന്ന് രാമൻ മുമ്പ് പോയ അതേ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ യാത്ര ചെയ്തു. ഹർഷഭരിതമായ മനസ്സോടെ സീതയ്ക്ക് വഴിയിലെ വനദുർഗങ്ങൾ കാണിച്ചു.

Verse 31

भरद्वाजं नमस्कृत्य नन्दिग्रामं समागतः भरतेन नतश्चागाद् अयोध्यान्तत्र संस्थितः

ഭരദ്വാജനെ നമസ്കരിച്ച് രാമൻ നന്ദിഗ്രാമത്തിലെത്തി. ഭരതൻ വണങ്ങിയ ശേഷം രാമൻ അയോധ്യയിലേക്കു പോയി അവിടെ വസിച്ചു.

Verse 32

वसिष्ठादीन्नमस्कृत्य कौशल्याञ्चैव केकयीम् सुमित्रां प्राप्तराज्यो ऽथ द्विजादीन् सो ऽभ्यपूजयत्

വസിഷ്ഠാദി മുതിർന്നവരെ നമസ്കരിക്കുകയും കൗശല്യ, കൈകേയി, സുമിത്ര എന്നിവരെയും വന്ദിക്കുകയും ചെയ്ത്, രാജ്യം ലഭിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം ബ്രാഹ്മണാദികളെ വിധിപൂർവ്വം ആദരിച്ചു।

Verse 33

वासुदेवं स्वमात्मानम् अश्वमेधैर् अथायजत् सर्वदानानि स ददौ पालयामास सः प्रजाः

അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം വാസുദേവനെ—സ്വന്തം ആത്മസ്വരൂപമായി കരുതി—അശ്വമേധയാഗങ്ങളാൽ ആരാധിച്ചു; എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ദാനങ്ങളും നൽകി പ്രജകളെ പരിപാലിച്ചു।

Verse 34

पुत्रवद्धर्मकामादीन् दुष्टनिग्रहणे रतः सर्वधर्मपरो लोकः सर्वशस्या च मेदिनी नाकालमरणञ्चासीद् रामे राज्यं प्रशासति

രാമൻ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം ധർമ്മം, കാമം മുതലായ പുരുഷാർത്ഥങ്ങളെ പുത്രനെപ്പോലെ പോഷിച്ചു; ദുഷ്ടന്മാരുടെ നിഗ്രഹ-ശിക്ഷയിൽ നിരതനായിരുന്നു। ജനങ്ങൾ സർവ്വധർമ്മപരരായി, ഭൂമി സർവ്വശസ്യ സമൃദ്ധിയായി, അകാലമരണം ഉണ്ടായില്ല।